Νέες αντιδράσεις προκαλούν στην Αργεντινή οι δηλώσεις του προέδρου Χαβιέρ Μιλέι για την άμβλωση, καθώς ο ίδιος εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά του δικαιώματος στη διακοπή κύησης, συνδέοντάς το με τη δημογραφική πορεία της χώρας, την οικονομική ανάπτυξη και το συνταξιοδοτικό σύστημα.
Κατά τη διάρκεια επιχειρηματικής εκδήλωσης στο Μπουένος Άιρες, ο Μιλέι χαρακτήρισε «τρέλα» το κίνημα υπέρ του δικαιώματος στην άμβλωση και υποστήριξε ότι η Αργεντινή υφίσταται οικονομικό και δημογραφικό κόστος από τη μείωση των γεννήσεων.
Οι δηλώσεις του προκάλεσαν αντιδράσεις, καθώς ο πρόεδρος της Αργεντινής έχει επανειλημμένα εκφράσει την αντίθεσή του στην άμβλωση.
Η σύνδεση της άμβλωσης με το δημογραφικό
Ο Χαβιέρ Μιλέι υποστήριξε ότι η χώρα δεν επιτυγχάνει πλέον τα επίπεδα γεννήσεων που απαιτούνται για τη δημογραφική αναπλήρωση του πληθυσμού.
Στο πλαίσιο αυτό, συνέδεσε την υπογεννητικότητα με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην οικονομία, στο ανθρώπινο κεφάλαιο και στη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος.
Ο πρόεδρος της Αργεντινής έχει στο παρελθόν χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα σκληρή ρητορική για την άμβλωση, την οποία έχει χαρακτηρίσει ακόμη και ως «δολοφονία».
Ωστόσο, παρά την έντονη ρητορική του, από την ανάληψη της προεδρίας τον Δεκέμβριο του 2023 δεν έχει προχωρήσει σε πρωτοβουλία για την κατάργηση του ισχύοντος νομικού πλαισίου.
Η άμβλωση παραμένει νόμιμη στην Αργεντινή
Η άμβλωση αποποινικοποιήθηκε στην Αργεντινή τον Ιανουάριο του 2021, μετά την ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας.
Το 2024 είχε εμφανιστεί πρωτοβουλία βουλεύτριας του φιλελεύθερου κόμματος του Μιλέι για την ανατροπή του δικαιώματος στην άμβλωση, όμως η πρόταση δεν προχώρησε.
Η προεδρία είχε τότε αποστασιοποιηθεί από την πρωτοβουλία, διευκρινίζοντας ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν βρισκόταν στην πολιτική ατζέντα του προέδρου.
Παράλληλα, οργανώσεις και φορείς που δραστηριοποιούνται στον χώρο της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας έχουν καταγγείλει ότι οι περικοπές στις δημόσιες δαπάνες έχουν δημιουργήσει στην πράξη μεγαλύτερα εμπόδια στην πρόσβαση σε υπηρεσίες που σχετίζονται με τη νόμιμη άμβλωση, χωρίς να έχει αλλάξει το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Η μεγάλη πτώση της γεννητικότητας
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η δημογραφική εικόνα της Αργεντινής.
Σύμφωνα με την έκθεση του Ταμείου των Ηνωμένων Εθνών για τον Πληθυσμό (UNFPA), η χώρα έχει καταγράψει σημαντική υποχώρηση της γονιμότητας, η οποία έφτασε το 1,2 παιδιά ανά γυναίκα το 2024, αρκετά κάτω από το επίπεδο των 2,1 γεννήσεων που θεωρείται απαραίτητο για τη δημογραφική αναπλήρωση του πληθυσμού.
Ωστόσο, η ίδια ανάλυση αποδίδει τη δημογραφική μεταβολή σε ένα σύνολο παραγόντων και όχι αποκλειστικά στην άμβλωση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις οικονομικές συνθήκες, όπως το εισόδημα, η απασχόληση και το κόστος στέγασης.
Οι οικονομικές δυσκολίες επηρεάζουν τις αποφάσεις για παιδιά
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η έκθεση, σε σημαντικό ποσοστό των περιπτώσεων όπου ζευγάρια αποκτούν λιγότερα παιδιά από όσα θα ήθελαν ή δεν αποκτούν καθόλου παιδιά, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι οικονομικές δυσκολίες.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό που αναφέρεται ανέρχεται στο 62%.
Το στοιχείο αυτό ενισχύει τη συζήτηση γύρω από το κατά πόσο η δημογραφική κρίση μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο μέσω περιορισμών στην άμβλωση ή εάν απαιτείται ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικών που θα αντιμετωπίζει το κόστος ζωής, τη στέγαση, την απασχόληση και την οικονομική ασφάλεια των οικογενειών.
Η δημογραφία στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης
Οι δηλώσεις του Μιλέι επαναφέρουν έτσι στην επικαιρότητα τη σύνδεση ανάμεσα στην άμβλωση, τη δημογραφία και την οικονομία.
Για την κυβέρνηση της Αργεντινής, η αύξηση των γεννήσεων συνδέεται με τη μελλοντική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος.
Από την άλλη πλευρά, οι επικριτές της κυβερνητικής προσέγγισης υποστηρίζουν ότι η υπογεννητικότητα αποτελεί πολύ πιο σύνθετο ζήτημα και σχετίζεται άμεσα με τις οικονομικές συνθήκες και την ποιότητα ζωής.
Η συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς η Αργεντινή βρίσκεται αντιμέτωπη με μια έντονη δημογραφική μεταβολή, ενώ η κυβέρνηση Μιλέι επιδιώκει παράλληλα να εφαρμόσει μια ιδιαίτερα αυστηρή πολιτική δημοσιονομικής προσαρμογής.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν η αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας θα στηριχθεί κυρίως σε περιορισμούς και αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο ή σε πολιτικές που θα δημιουργούν οικονομικές και κοινωνικές προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες να μπορούν να αποκτούν τα παιδιά που επιθυμούν.