Η συνάντηση των τριών ισχυρότερων ηγετών του πλανήτη, του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ, πραγματοποιήθηκε σήμερα, 19 Νοεμβρίου, στη Σενζέν της Κίνας, προκαλώντας διεθνές ενδιαφέρον.

Πρόκειται για την πρώτη τριμερή σύνοδο κορυφής αυτού του επιπέδου μεταξύ των ηγετών των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας. Η σημασία της δεν περιορίζεται στις επίσημες δηλώσεις περί ειρήνης και συνεργασίας. Το πραγματικό διακύβευμα είναι η διαμόρφωση νέων ισορροπιών ανάμεσα στις τρεις πυρηνικές υπερδυνάμεις, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς συγκρούσεις, η ενεργειακή ασφάλεια και ο ανταγωνισμός για την παγκόσμια επιρροή βρίσκονται στο επίκεντρο.

Τι συζητήθηκε πίσω από τις κλειστές πόρτες

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδουν ελληνικά και διεθνή ενημερωτικά μέσα, αλλά και την επίσημη ανακοίνωση της κινεζικής πλευράς, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν σε τέσσερις βασικούς άξονες:

1. Πυρηνικά όπλα και διεθνής ασφάλεια: Οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί. Συζήτησαν τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και την αποτροπή της διάδοσης πυρηνικών όπλων.

2. Πόλεμος στην Ουκρανία: Το ουκρανικό ζήτημα βρέθηκε στην ατζέντα, χωρίς όμως να ανακοινωθεί συγκεκριμένη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου ή κάποιο δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ειρήνευσης.

3. Ενέργεια και πετρέλαιο: Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην ενεργειακή ασφάλεια. Στην κοινή διακήρυξη προβλέπεται αύξηση της παραγωγής και της προμήθειας διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων, με στόχο τη σταθερότητα της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.

4. Μέση Ανατολή και διεθνείς κρίσεις: Συζητήθηκαν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η κατάσταση στην Κορεατική Χερσόνησο και η ανάγκη να αποφεύγονται στρατιωτικές κλιμακώσεις μέσω διπλωματικών διαύλων.

Τι συμφώνησαν οι τρεις ηγέτες

Το σημαντικότερο αποτέλεσμα ήταν η έκδοση κοινής διακήρυξης με τίτλο «China-Russia-U.S. Heads of State Declaration Toward Peace».

Στα βασικά σημεία της περιλαμβάνονται:

  • Η δέσμευση για διατήρηση της στρατηγικής σταθερότητας και της διεθνούς ασφάλειας.

  • Η προώθηση μεταρρυθμίσεων στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

  • Η ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας και των ροών πετρελαϊκών προϊόντων.

  • Ο διάλογος για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων.

  • Η αναγνώριση της σημασίας της κρατικής κυριαρχίας και της μη παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο είναι η κοινή θέση για τον ρόλο διεθνών δικαστικών θεσμών, καθώς οι τρεις πλευρές υπογράμμισαν ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα όρια της δικαιοδοσίας του.

Ποιος κέρδισε περισσότερο από αυτή τη συνάντηση;

Ο Σι Τζινπίνγκ εμφανίζεται ως ο μεγάλος διπλωματικός οικοδεσπότης.

Η Κίνα κατάφερε να φέρει στο ίδιο τραπέζι τους ηγέτες δύο ανταγωνιστικών πυρηνικών δυνάμεων, προβάλλοντας τον εαυτό της ως κεντρικό παράγοντα στη διαχείριση των παγκόσμιων κρίσεων. Ο Σι επιδίωξε να παρουσιάσει μια εικόνα διεθνούς ηγεσίας που βασίζεται στη συνεργασία και όχι στους αποκλεισμούς.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να αναδείξει τον ρόλο των ΗΠΑ ως δύναμης που μπορεί να διαπραγματεύεται ταυτόχρονα με το Πεκίνο και τη Μόσχα. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον πυρηνικό αφοπλισμό, ενώ έθεσε και το ζήτημα της ασφάλειας των ενεργειακών μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν πέτυχε κάτι εξίσου σημαντικό για τη Μόσχα: την παρουσία του σε ένα τραπέζι όπου η Ρωσία αντιμετωπίστηκε ως ισότιμη μεγάλη δύναμη, παρά τη διεθνή απομόνωση και τις κυρώσεις που αντιμετωπίζει εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.

 

Τα μεγάλα ερωτήματα που παραμένουν

Παρά τη συμβολική βαρύτητα της συνάντησης, υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες.

  • Ουκρανία: Δεν υπήρξε συγκεκριμένη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου. Η απουσία ουσιαστικής δέσμευσης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κενά της συνόδου.

  • Ταϊβάν: Το ζήτημα δεν συμπεριλήφθηκε στην τελική διακήρυξη, παρότι αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες εστίες έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.

  • Ιράν: Ο Τραμπ έθεσε το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης και της ασφάλειας των Στενών του Ορμούζ. Δεν προέκυψε, ωστόσο, συγκεκριμένη κοινή δέσμευση Κίνας και Ρωσίας για την αντιμετώπιση της κρίσης.

  • Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο: Η κοινή στάση των τριών ηγετών απέναντι στη δικαιοδοσία διεθνών δικαστικών θεσμών προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ειδικά λόγω του εντάλματος σύλληψης του Πούτιν.

Η μεγαλύτερη εικόνα: Μια νέα Γιάλτα ή μια προσωρινή ανακωχή συμφερόντων;

Το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν βρισκόμαστε μπροστά στη γέννηση μιας νέας παγκόσμιας συνεννόησης ή απλώς σε μια προσωρινή σύγκλιση συμφερόντων.

Η ιστορική αναφορά στη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945 είναι αναπόφευκτη. Τότε, οι ηγέτες των μεγάλων δυνάμεων καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική της Ευρώπης. Σήμερα, τρεις ηγέτες επιχειρούν να διαχειριστούν έναν κόσμο με διαφορετικές ισορροπίες, νέες οικονομικές εξαρτήσεις και πολλαπλά πολεμικά μέτωπα.

Ωστόσο, η σημερινή συνάντηση δεν σημαίνει ότι οι τρεις χώρες έχουν ξεπεράσει τις βαθιές διαφορές τους. Οι ανταγωνισμοί για την τεχνολογία, το εμπόριο, την Ταϊβάν, την Ουκρανία και τη διεθνή επιρροή παραμένουν.

Το γεγονός ότι κάθισαν στο ίδιο τραπέζι είναι από μόνο του σημαντικό. Το εάν αυτή η συνάντηση θα οδηγήσει σε πραγματικές αλλαγές ή θα παραμείνει μια εντυπωσιακή διπλωματική παράσταση, θα φανεί από τις επόμενες κινήσεις τους.

Συμπερασματικά

  1. Η Κίνα αναβαθμίζει τον γεωπολιτικό της ρόλο. Δεν θέλει απλώς να είναι η οικονομική υπερδύναμη του πλανήτη, αλλά και ένας από τους βασικούς διαμορφωτές των διεθνών πολιτικών εξελίξεων.

  2. Ο Τραμπ επιδιώκει να διαπραγματεύεται από θέση ισχύος. Η προσωπική διπλωματία αποτελεί βασικό εργαλείο της στρατηγικής του.

  3. Ο Πούτιν δεν θέλει να εμφανίζεται ως απομονωμένος παίκτης. Η συμμετοχή του στη σύνοδο αποτελεί σημαντικό συμβολικό και πολιτικό κέρδος για τη Μόσχα.

Το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα: Δεν είδαμε ακόμη μια συμφωνία για την ειρήνη στον κόσμο. Είδαμε, όμως, τις τρεις μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις να αναγνωρίζουν ότι δεν μπορούν να διαχειριστούν μόνες τους τις παγκόσμιες ισορροπίες.