Νέα επικίνδυνη φάση εισέρχεται ο πόλεμος στην Υεμένη, καθώς οι Χούθι εντείνουν τις επιθέσεις τους σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνητικές δυνάμεις, με τη στήριξη του σαουδαραβικού συνασπισμού, επιχειρούν να ανακτήσουν στρατηγικές περιοχές κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας. Η νέα κλιμάκωση επεκτείνεται πλέον πέρα από το εσωτερικό της Υεμένης, καθώς οι επιθέσεις αφορούν το Άντεν και στόχους στη Σαουδική Αραβία, αυξάνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες εμπορικές οδούς στον κόσμο.
Επίθεση στο αεροδρόμιο του Άντεν
Τα ξημερώματα, οι Χούθι εξαπέλυσαν επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους και drones φορτωμένα με εκρηκτικά εναντίον του διεθνούς αεροδρομίου του Άντεν, στη νότια Υεμένη. Σύμφωνα με το υπουργείο Μεταφορών της χώρας, τουλάχιστον δύο βαλλιστικοί πύραυλοι και αρκετά drones στόχευσαν την περιοχή του αεροδρομίου, με τις επιθέσεις να κατευθύνονται προς τον διάδρομο προσγείωσης και τον τερματικό σταθμό επιβατών.
Ένας από τους πυραύλους έπεσε κοντά στον διάδρομο λίγα λεπτά πριν από την προγραμματισμένη προσγείωση αεροσκάφους που εκτελούσε πτήση από το Κάιρο. Οι αρχές αποφάσισαν να μην επιτρέψουν την προσγείωση και έδωσαν εντολή στο αεροσκάφος να κατευθυνθεί προς την Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας. Παράλληλα, δύο αεροσκάφη που βρίσκονταν ήδη στον διάδρομο απομακρύνθηκαν από την περιοχή για λόγους ασφαλείας, ενώ ο τερματικός σταθμός εκκενώθηκε κατά τη διάρκεια της επίθεσης.
Οι αρχές της Υεμένης προειδοποίησαν ότι ένα πλήγμα σε επιβατικό αεροσκάφος θα μπορούσε να είχε προκαλέσει μεγάλο αριθμό θυμάτων. Από την πλευρά τους, οι Χούθι υποστήριξαν ότι στόχος της επιχείρησης δεν ήταν πολιτική αεροπορία, αλλά στρατιωτικές προμήθειες της Σαουδικής Αραβίας που, σύμφωνα με τους ίδιους, έφθαναν στο στρατόπεδο Μπαντρ, κοντά στο αεροδρόμιο.
Πύραυλοι και drones προς τη Σαουδική Αραβία
Την ίδια ώρα, οι επιθέσεις επεκτάθηκαν και στη Σαουδική Αραβία. Ο σαουδαραβικός συνασπισμός που στηρίζει την κυβέρνηση της Υεμένης ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε και κατέστρεψε βαλλιστικό πύραυλο των Χούθι βόρεια του Ριάντ. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του συνασπισμού, οι υπηρεσίες πληροφοριών είχαν εντοπίσει την πλατφόρμα εκτόξευσης στην περιοχή της Σαναά, η οποία βρίσκεται υπό τον έλεγχο των Χούθι.
Οι ίδιοι οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν επίθεση με αρκετά drones εναντίον του διεθνούς αεροδρομίου King Khalid στο Ριάντ, χωρίς ωστόσο να υπάρχει άμεση ανεξάρτητη επιβεβαίωση από τις σαουδαραβικές αρχές. Παράλληλα, ο σαουδαραβικός συνασπισμός ανακοίνωσε την αναχαίτιση και δεύτερου βαλλιστικού πυραύλου, ο οποίος, σύμφωνα με την ανακοίνωση, κατευθυνόταν προς την πόλη Χαμίς Μουσαΐτ.
Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Χούθι, Γιαχιά Σαρί, υποστήριξε ότι η οργάνωση είχε πραγματοποιήσει επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον του διεθνούς αεροδρομίου Αμπχα και στρατιωτικής βάσης στη Χαμίς Μουσαΐτ. Δεν ήταν άμεσα σαφές αν οι συγκεκριμένες αναφορές αφορούσαν τα ίδια περιστατικά που ανακοίνωσε ο σαουδαραβικός συνασπισμός.
Η νέα στρατιωτική επιχείρηση στην Υεμένη
Η κλιμάκωση σημειώνεται παράλληλα με την ευρύτερη στρατιωτική επιχείρηση των κυβερνητικών δυνάμεων της Υεμένης, οι οποίες, με αεροπορική υποστήριξη του σαουδαραβικού συνασπισμού, επιχειρούν να ανακτήσουν εδάφη κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας, στην περιοχή γύρω από τα στρατηγικά στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και μέχρι την πόλη Μόχα.
Οι κυβερνητικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι κατάφεραν να απωθήσουν τους Χούθι από σημαντικό τμήμα των περιοχών που είχαν καταλάβει το προηγούμενο διάστημα. Μεταξύ των περιοχών που, σύμφωνα με αξιωματούχους της Υεμένης, πέρασαν και πάλι υπό κυβερνητικό έλεγχο είναι η στρατηγικής σημασίας πόλη Ντουμπάμπ, καθώς και οι περιοχές Μπαμπ και Χαντέιντ.
Οι εξελίξεις αυτές ακολουθούν την προηγούμενη προέλαση των Χούθι κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας. Η οργάνωση είχε καταλάβει τη Μόχα και νησιά στην περιοχή των στενών Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ενισχύοντας την παρουσία της σε ένα σημείο που θεωρείται κρίσιμο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και το παγκόσμιο εμπόριο.
Γιατί το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ είναι κρίσιμο
Τα στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου, καθώς συνδέουν την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και αποτελούν βασικό τμήμα της θαλάσσιας διαδρομής μεταξύ Ευρώπης και Ασίας μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Από την περιοχή διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου, συμπεριλαμβανομένου μεγάλου όγκου εμπορευματοκιβωτίων. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε παρατεταμένη στρατιωτική αστάθεια στην περιοχή μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την Υεμένη και τις γειτονικές χώρες, αλλά και τις διεθνείς εμπορικές ροές, τις μεταφορές και το κόστος μετακίνησης εμπορευμάτων.
Η σημασία της περιοχής έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο μετά τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, καθώς η ασφάλεια των εναλλακτικών θαλάσσιων διαδρομών αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική αξία για τις χώρες του Κόλπου και τη διεθνή αγορά ενέργειας.
Η σύγκρουση μετά την εκεχειρία
Η νέα έξαρση των συγκρούσεων σηματοδοτεί σημαντική επιδείνωση μιας κατάστασης που τα προηγούμενα χρόνια είχε οδηγηθεί σε έναν εύθραυστο πόλεμο χαμηλότερης έντασης. Οι Χούθι κατέλαβαν τη Σαναά το 2014, γεγονός που αποτέλεσε την αφετηρία μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης, ενώ το 2015 η Σαουδική Αραβία παρενέβη στρατιωτικά επικεφαλής συνασπισμού που υποστήριζε τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης.
Η εκεχειρία που επιτεύχθηκε το 2022 με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών περιόρισε σημαντικά τις μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις, χωρίς όμως να οδηγήσει σε οριστική πολιτική συμφωνία. Η αντιπαράθεση παρέμεινε ενεργή και οι διαφορετικές πλευρές διατήρησαν τις θέσεις και τις στρατιωτικές τους δυνατότητες.
Η αναζωπύρωση των συγκρούσεων έχει ήδη σημαντικό ανθρωπιστικό κόστος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο ρεπορτάζ, περισσότεροι από 184.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από τις αρχές Αυγούστου, ενώ μόνο από τις 27 Σεπτεμβρίου έως τις 3 Οκτωβρίου σχεδόν 22.000 άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.
Η στάση της Σαουδικής Αραβίας
Η Σαουδική Αραβία εμφανίζεται αποφασισμένη να ασκήσει μεγαλύτερη στρατιωτική πίεση στους Χούθι, θεωρώντας ότι η επιστροφή σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις απαιτεί προηγουμένως αλλαγή των συσχετισμών στο πεδίο. Περιφερειακοί αξιωματούχοι που επικαλούνται διεθνή μέσα υποστηρίζουν ότι το Ριάντ επιδιώκει να περιορίσει τις δυνατότητες των Χούθι και να καταστήσει σαφές ότι διαθέτει τα μέσα για να επηρεάσει τις εξελίξεις στην Υεμένη.
Ο Αχμέντ Νάγκι, ανώτερος αναλυτής για την Υεμένη στη δεξαμενή σκέψης International Crisis Group, έχει εκτιμήσει ότι η σαουδαραβική επιχείρηση συνδέεται με την προσπάθεια αποδυνάμωσης των Χούθι και αποστολής μηνύματος ότι το Ριάντ μπορεί να μεταβάλει τους συσχετισμούς στην περιοχή.
Ο σαουδαραβικός συνασπισμός κατηγορεί εδώ και χρόνια το Ιράν ότι παρέχει στους Χούθι όπλα, εκπαίδευση και χρηματοδότηση. Οι Χούθι απορρίπτουν την περιγραφή τους ως απλού συμμάχου της Τεχεράνης και υποστηρίζουν ότι διαθέτουν αυτόνομη στρατιωτική ικανότητα, ενώ το Ιράν αρνείται τις κατηγορίες περί άμεσης στρατιωτικής υποστήριξης.
Ο ρόλος των ΗΠΑ, του Πακιστάν και της Τουρκίας
Στην εξελισσόμενη κρίση εμπλέκονται πλέον ευρύτερες περιφερειακές και διεθνείς δυνάμεις. Σύμφωνα με περιφερειακό και αμερικανό αξιωματούχο, η Σαουδική Αραβία έχει λάβει αμερικανική υποστήριξη στην επιχείρηση, η οποία περιλαμβάνει ανταλλαγή πληροφοριών, εντοπισμό στόχων και σχεδιασμό επιχειρήσεων.
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται προσεκτική ως προς την άμεση διεύρυνση της στρατιωτικής της εμπλοκής στη Μέση Ανατολή. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει, τουλάχιστον σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, δώσει εντολή για επανάληψη των αμερικανικών επιθέσεων εναντίον των Χούθι.
Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία έχει ενισχύσει τις αμυντικές της συνεργασίες με το Πακιστάν και την Τουρκία. Στο πλαίσιο του νέου αμυντικού συμφώνου, οι δύο χώρες έχουν ανακοινώσει ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στο σαουδαραβικό έδαφος, χωρίς να έχουν γίνει γνωστές λεπτομέρειες για τον αριθμό ή την ακριβή αποστολή τους.
Η νέα κλιμάκωση στην Υεμένη δημιουργεί έτσι ένα σύνθετο περιφερειακό μέτωπο, στο οποίο συνδέονται η εσωτερική σύγκρουση για τον έλεγχο της χώρας, η αντιπαράθεση Σαουδικής Αραβίας και Χούθι, οι σχέσεις με το Ιράν και η ασφάλεια των κρίσιμων θαλάσσιων περασμάτων. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα οδηγήσουν σε νέα διεύρυνση της σύγκρουσης ή αν θα δημιουργήσουν εκ νέου τις προϋποθέσεις για επιστροφή στη διπλωματική διαδικασία.