Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία καθαρισμού οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, με τις αρμόδιες αρχές να επισημαίνουν ότι η συμμόρφωση των πολιτών δεν είναι απλώς σύσταση αλλά νομική υποχρέωση. Από την 1η Απριλίου έχει τεθεί σε εφαρμογή το μέτρο, ενώ η καταληκτική ημερομηνία για την ολοκλήρωση των εργασιών είναι η 15η Ιουνίου. Ωστόσο, οι υποχρεώσεις των ιδιοκτητών δεν σταματούν εκεί, καθώς απαιτείται η διατήρηση των οικοπέδων σε καθαρή κατάσταση έως και τις 31 Οκτωβρίου.
Κεντρικό ρόλο στη διαδικασία έχει η ψηφιακή πλατφόρμα του gov.gr, μέσω της οποίας οι υπόχρεοι καλούνται να δηλώσουν ότι έχουν προχωρήσει στον καθαρισμό των χώρων τους. Η δήλωση αυτή καταχωρίζεται στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών και είναι υποχρεωτική για όλους όσοι διαθέτουν σχετικές ιδιοκτησίες.
Τι περιλαμβάνει ο καθαρισμός
Η νομοθεσία ορίζει με σαφήνεια τις ενέργειες που πρέπει να πραγματοποιηθούν, ώστε ένα οικόπεδο να θεωρείται καθαρισμένο. Συγκεκριμένα, απαιτείται η απομάκρυνση ξερών και σπασμένων δέντρων, καθώς και κλαδιών που βρίσκονται σε επαφή με κτίσματα. Παράλληλα, πρέπει να απομακρυνθεί κάθε μορφή καύσιμης φυτικής ύλης από την επιφάνεια του εδάφους, όπως ξερά χόρτα, φύλλα και πεσμένα κλαδιά.
Επιπλέον, προβλέπεται η αποκλάδωση των δέντρων στη βάση τους, με στόχο τη μείωση του κινδύνου μετάδοσης πυρκαγιάς από το έδαφος προς την κόμη. Αντίστοιχα, απαιτείται η αραίωση της θαμνώδους βλάστησης, ώστε να περιορίζεται η πυκνότητα της καύσιμης ύλης.
Στις υποχρεώσεις περιλαμβάνεται επίσης η απομάκρυνση κάθε είδους εύφλεκτων υλικών, όπως εγκαταλελειμμένα αντικείμενα, απορρίμματα ή υλικά που μπορούν να αναφλεγούν. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη σωστή διαχείριση των υπολειμμάτων καθαρισμού, καθώς απαγορεύεται αυστηρά η ανεξέλεγκτη απόρριψή τους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι εξαιρούνται από τις υποχρεώσεις οι διαμορφωμένοι και συντηρημένοι κήποι, καθώς και οι φυτευμένοι ακάλυπτοι χώροι πολυκατοικιών, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εγκυμονούν κινδύνους πυρκαγιάς.
Ποιοι έχουν την ευθύνη
Η υποχρέωση καθαρισμού δεν περιορίζεται μόνο στους ιδιοκτήτες. Αφορά επίσης μισθωτές, υπομισθωτές, επικαρπωτές και γενικά κάθε πρόσωπο που έχει δικαίωμα χρήσης ή εκμετάλλευσης του χώρου. Το μέτρο καλύπτει τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα, καθώς και φορείς του δημόσιου τομέα.
Οι περιοχές στις οποίες εφαρμόζεται περιλαμβάνουν οικόπεδα εντός σχεδίου πόλης, εντός οικισμών χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο, καθώς και εκτάσεις που βρίσκονται σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όρια αυτών των περιοχών. Επιπλέον, αφορά και εκτός σχεδίου εκτάσεις στις οποίες υπάρχουν κτίσματα, εφόσον δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία.
Δήμοι και κρατικός μηχανισμός
Παράλληλα με τις υποχρεώσεις των πολιτών, και οι δήμοι έχουν ενεργό ρόλο στη διαδικασία. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει επαρκές προσωπικό, προχωρούν σε συμβάσεις έργου με ιδιωτικά συνεργεία για τον καθαρισμό δημοτικών εκτάσεων. Επιπλέον, οι δήμοι έχουν την αρμοδιότητα να ελέγχουν τη συμμόρφωση των ιδιοκτητών και να επιβάλλουν κυρώσεις όπου απαιτείται.
Σε περιπτώσεις που πολίτες δεν έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν την ψηφιακή πλατφόρμα, προβλέπεται η υποβολή δήλωσης μέσω των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) ή της αρμόδιας πυροσβεστικής υπηρεσίας, ώστε να διασφαλίζεται η καθολική εφαρμογή του μέτρου.
Τα πρόστιμα και οι κυρώσεις
Η μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις συνεπάγεται σημαντικά πρόστιμα. Όσοι δεν υποβάλουν δήλωση καθαρισμού καλούνται να πληρώσουν 500 ευρώ εφόσον δεν έχουν προχωρήσει σε καθαρισμό, ή 100 ευρώ αν έχουν καθαρίσει αλλά δεν δήλωσαν την εργασία.
Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι ποινές για ψευδείς δηλώσεις, καθώς προβλέπεται πρόστιμο 5.000 ευρώ και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών. Παράλληλα, σε περιπτώσεις πλήρους αδιαφορίας, οι δήμοι μπορούν να αναλάβουν τον καθαρισμό του οικοπέδου και να καταλογίσουν το κόστος στον ιδιοκτήτη.
Επιπλέον, επιβάλλεται πρόστιμο ύψους 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και μέγιστο τα 2.000 ευρώ, ανάλογα με την έκταση και τη σοβαρότητα της παράβασης.
Στόχος η πρόληψη των πυρκαγιών
Το μέτρο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πρόληψης πυρκαγιών, το οποίο θεωρείται κρίσιμο για την προστασία ζωών, περιουσιών και φυσικού περιβάλλοντος. Οι αρμόδιες αρχές υπογραμμίζουν ότι η έγκαιρη απομάκρυνση της καύσιμης ύλης μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.
Καθώς η αντιπυρική περίοδος συνοδεύεται συχνά από υψηλές θερμοκρασίες και ισχυρούς ανέμους, η πρόληψη αποτελεί το βασικότερο εργαλείο αντιμετώπισης των κινδύνων. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία πολιτών και κρατικών φορέων κρίνεται απαραίτητη για την αποτελεσματική διαχείριση της κατάστασης.
Η συμμόρφωση με τις οδηγίες δεν αποτελεί μόνο νομική υποχρέωση, αλλά και πράξη ευθύνης απέναντι στο κοινωνικό σύνολο και το περιβάλλον. Οι ιδιοκτήτες καλούνται να κινηθούν έγκαιρα, ώστε να αποφύγουν κυρώσεις και να συμβάλουν ενεργά στην πρόληψη των πυρκαγιών.