Η Καλλιθέα είναι από τις λίγες ελληνικές πόλεις που έχουν την τιμή να συνδέονται με μια τόσο ηρωική και εμβληματική μορφή του Έπους του ’40, όπως ο Συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Δαβάκης. Ο αξιωματικός αυτός, με καταγωγή από τη Λακωνία, έγραψε Ιστορία στα βουνά της Πίνδου ως ο πρώτος που σταμάτησε την ιταλική εισβολή, επικεφαλής του περίφημου Αποσπάσματος Πίνδου. Η συμβολή του ήταν καθοριστική για την έκβαση των πρώτων ημερών του πολέμου και το ηθικό του στρατού. Τραυματίστηκε, αιχμαλωτίστηκε από τους Γερμανούς και πέθανε το 1943 υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες.
Ο Κωνσταντίνος Δαβάκης έζησε για χρόνια στην Καλλιθέα, σε ένα σπίτι στην τότε οδό Αγίας Λαύρας, αφήνοντας το αποτύπωμά του όχι μόνο στη στρατιωτική Ιστορία, αλλά και στον αστικό ιστό της πόλης. Αναγνωρίζοντας τη συμβολή του, το Δημοτικό Συμβούλιο Καλλιθέας στις 7 Αυγούστου 1946 έλαβε ομόφωνη απόφαση για τη μετονομασία της οδού Αγίας Λαύρας σε οδό Δαβάκη, αποδίδοντας με αυτόν τον τρόπο φόρο τιμής σε έναν από τους σπουδαιότερους ήρωες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η απόφαση εγκρίθηκε από τη Νομαρχία και η μετονομασία εφαρμόστηκε αμέσως, καταγράφοντας την Καλλιθέα ως μία από τις πρώτες πόλεις που τίμησαν επίσημα έναν σύγχρονο εθνικό ήρωα.
Το 1970, η τιμή επεκτάθηκε και στον δημόσιο χώρο με τη δημιουργία της Πλατείας Δαβάκη και του παρακείμενου πάρκου Δαβάκη, τα οποία έγιναν σημεία αναφοράς για την τοπική κοινωνία και διατηρούν μέχρι σήμερα το όνομα του στρατιωτικού ηγέτη.
Ωστόσο, πέρα από τις ονομασίες, υπήρχε και ένας χώρος με αυθεντική ιστορική αξία: το ίδιο το σπίτι όπου έζησε ο Κωνσταντίνος Δαβάκης. Πρόκειται για ένα διατηρητέο κτίριο, το οποίο επί δεκαετίες παρέμενε εγκαταλελειμμένο, παρά τη συναισθηματική και ιστορική του σημασία. Η προηγούμενη δημοτική διοίκηση Δημήτρη Κάρναβου, προχώρησε στην αγορά του ακινήτου, με στόχο τη μετατροπή του σε “Χώρο Ιστορικής Μνήμης”. Το σχέδιο περιλάμβανε την αποκατάσταση του κτιρίου και τη λειτουργία του ως μικρού μουσείου αφιερωμένου στον Δαβάκη, τον πόλεμο του ’40 και την τοπική ιστορία.
Το 2019 για αυτο το λόγο υπογράφηκε σύμβαση συνεργασίας με το Πολεμικό Μουσείο, που θα αναλάμβανε την επιστημονική και τεχνική υποστήριξη, καθώς και την παροχή εκθεμάτων και εκπαιδευτικών δράσεων. Η προοπτική ήταν πολλά υποσχόμενη και γεννούσε προσδοκίες ότι η Καλλιθέα θα αποκτούσε έναν σύγχρονο και ζωντανό ιστορικό χώρο, μοναδικό για τα δεδομένα της Αττικής.
Δυστυχώς, παρά την καλή πρόθεση και την επίσημη συνεργασία, η σύμβαση έληξε το 2022 χωρίς να έχουν ξεκινήσει ουσιαστικές εργασίες. Το σπίτι παρέμεινε κλειστό, το έργο έμεινε μετέωρο και η ευκαιρία ουσιαστικά χάθηκε, τουλάχιστον για εκείνη την περίοδο. Πολλοί σχολίασαν ότι η πρωτοβουλία είχε και προεκλογική χροιά, με αποτέλεσμα να μην υπάρξει συνέχεια μόλις άλλαξε η διοίκηση. Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η αγορά του ακινήτου και η υπογραφή σύμβασης με το Πολεμικό Μουσείο ήταν μια καθοριστική κίνηση, που έβαλε τα θεμέλια για ένα έργο με διαχρονική αξία.
Σήμερα, η νέα δημοτική διοίκηση του Κώστα Ασκούνη σύμφωνα με πληροφορίες μας έχει ξεκινήσει μια σειρά συναντήσεων οι οποίες έχουν αποτέλεσμα και σε ελάχιστο χρονικό διάστημα θα υπάρχει και επίσημη ανακοίνωση αλλά και έργα. Είναι αποφασισμένη από ότι γνωρίζουμε να αποδείξει στην πράξη ότι η τιμή στους ήρωες δεν εξαντλείται σε πλατείες και ονοματοδοσίες. Η αξιοποίηση του σπιτιού του Κωνσταντίνου Δαβάκη μπορεί να αναδείξει όχι μόνο την Ιστορία του, αλλά και την ίδια την Καλλιθέα ως τόπο μνήμης, πολιτισμού και παιδείας. Η δημιουργία ενός χώρου ανοιχτού στο κοινό, για σχολεία, επισκέπτες και μελετητές, θα προσφέρει πλούσιο περιεχόμενο, θα ενισχύσει την τοπική ταυτότητα και θα αποκαταστήσει μια ιστορική αδικία.
Η 7η Αυγούστου, ημέρα της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου το 1946, παραμένει συμβολική. Είναι η υπενθύμιση ότι η Μνήμη χρειάζεται συνέχεια και πράξεις. Σχεδόν οκτώ δεκαετίες μετά, ήρθε η ώρα η Καλλιθέα να ολοκληρώσει το χρέος της απέναντι στον Κωνσταντίνο Δαβάκη και την Ιστορία.
Το θέμα του σπιτιού του Κωνσταντίνου Δαβάκη δεν είναι για εμάς στην Kalitheapress μια απλή είδηση που θα ξεχαστεί. Θα το παρακολουθούμε βήμα προς βήμα, θα καταγράφουμε κάθε κίνηση ή καθυστέρηση και θα ενημερώνουμε την τοπική κοινωνία. Γιατί η Ιστορία δεν αρκεί να τιμάται με λόγια· χρειάζεται να ζει μέσα από πράξεις. Σύντομα, με νέο ρεπορτάζ, θα επανέλθουμε με όσα γίνονται – ή δεν γίνονται – ώστε η Καλλιθέα να αποκτήσει τον χώρο μνήμης που αξίζει.
Για το σημερινό ρεπορτάζ αντλήθηκαν πολύτιμα στοιχεία και από το εμπεριστατωμένο άρθρο της Αγγελικής Αθανασακοπούλου στο navalhistory.gr, το οποίο αναδεικνύει άγνωστες πτυχές της ζωής και της προσφοράς του ήρωα του ’40.
Το όνομα υπάρχει. Η πλατεία υπάρχει. Το σπίτι υπάρχει. Μένει το έργο.