Τρία νομοθετήματα στρατιωτικού περιεχομένου, που αφορούν τη συνεργασία της Ελλάδας με την Κροατία και την Ιταλία, εισάγονται προς συζήτηση και κύρωση στην Ολομέλεια της Βουλής την Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026. Πρόκειται για δύο μνημόνια συνεργασίας που σχετίζονται με πολυεθνικά κέντρα στρατηγικών θαλάσσιων μεταφορών και διοικητικής μέριμνας, καθώς και για συμφωνία Ελλάδας – Ιταλίας σχετικά με την αντιμετώπιση μη στρατιωτικών εναέριων απειλών.

Τα νομοθετήματα εξετάστηκαν τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου από τη Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων. Κατά τη συνεδρίαση, ο βουλευτής του ΚΚΕ Νίκος Παπαναστάσης ανακοίνωσε ότι το κόμμα του καταψηφίζει και τις τρεις συμφωνίες, εκφράζοντας αντιρρήσεις για τον ρόλο τους στους ευρύτερους στρατιωτικούς σχεδιασμούς και για τις συνέπειες που, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να έχουν στην εμπλοκή της Ελλάδας σε διεθνείς ανταγωνισμούς.

Το πρώτο νομοθέτημα αφορά την κύρωση Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ των υπουργείων Άμυνας Ελλάδας και Κροατίας, καθώς και σχετικής Τεχνικής Διευθέτησης. Αντικείμενό τους είναι η συνεργασία στο πλαίσιο του Πολυεθνικού Συντονιστικού Κέντρου Στρατηγικών Θαλάσσιων Μεταφορών Αθήνας (ΠΟΣΚΕΣΘΑΜ).

Το συγκεκριμένο κέντρο συνδέεται με τον συντονισμό στρατηγικών θαλάσσιων μεταφορών σε πολυεθνικό επίπεδο. Στην παρέμβασή του, ο Νίκος Παπαναστάσης υποστήριξε ότι η λειτουργία του εξυπηρετεί τις ανάγκες στρατιωτικής κινητικότητας του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διευκολύνοντας τη μεταφορά στρατευμάτων, οπλικών συστημάτων και στρατιωτικού υλικού προς περιοχές επιχειρήσεων.

Ο βουλευτής του ΚΚΕ συνέδεσε τη δραστηριότητα του κέντρου και με τη χρήση της εμπορικής ναυτιλίας για στρατιωτικές μεταφορές, εκφράζοντας ανησυχία για την έκθεση των ναυτεργατών σε κινδύνους που απορρέουν από τις διεθνείς στρατιωτικές αντιπαραθέσεις. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σημασία λιμανιών και αεροδρομίων της χώρας, όπως η Αλεξανδρούπολη, η Σούδα, η Λάρισα και η Καβάλα, υποστηρίζοντας ότι οι συγκεκριμένες υποδομές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο δίκτυο στρατιωτικής μετακίνησης.

Κατά την άποψή του, η συμμετοχή της Ελλάδας σε αυτούς τους μηχανισμούς δεν περιορίζεται στην αμυντική συνεργασία, αλλά ενισχύει τη σύνδεση της χώρας με επιχειρησιακούς σχεδιασμούς εκτός των συνόρων της. Έθεσε, επίσης, ζήτημα πιθανής έκθεσης της χώρας σε αντίποινα, λόγω της αξιοποίησης ελληνικών υποδομών για τη διευκόλυνση στρατιωτικών δραστηριοτήτων.

Το δεύτερο νομοθέτημα αφορά το Μνημόνιο Κατανόησης για τη σύσταση, τη διοίκηση και τη λειτουργία του Πολυεθνικού Συντονιστικού Κέντρου Διοικητικής Μέριμνας (MLCC).

Σύμφωνα με την περιγραφή του νομοθετήματος, το μνημόνιο ρυθμίζει ζητήματα που αφορούν τη χρηματοδότηση, την επάνδρωση, τον εξοπλισμό, τις υποδομές και τη διοικητική υποστήριξη του κέντρου, καθώς και θέματα σχετικά με το προσωπικό που τοποθετείται σε αυτό. Στη σχετική συνεργασία συμμετέχουν τα υπουργεία Άμυνας της Τσεχίας, της Ελλάδας, της Πολωνίας, της Σλοβακίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Νίκος Παπαναστάσης χαρακτήρισε το MLCC έναν ακόμη μηχανισμό στρατιωτικής συνεργασίας και υποστήριξης πολυεθνικών αποστολών. Υποστήριξε ότι η λειτουργία του συνδέεται με τον συντονισμό της τροφοδοσίας και της διοικητικής μέριμνας στρατιωτικών επιχειρήσεων σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο γεγονός ότι η αρχική συμφωνία είχε υπογραφεί το 2011. Σύμφωνα με τον ίδιο, η διατήρηση της συμμετοχής της Ελλάδας σε τέτοιους μηχανισμούς αναδεικνύει τις ευθύνες διαδοχικών κυβερνήσεων και πολιτικών δυνάμεων που υποστήριξαν τη συγκεκριμένη κατεύθυνση. Εκτίμησε, επίσης, ότι η συμμετοχή σε τέτοιες δομές εντάσσει τη χώρα σε σχεδιασμούς που συνδέονται με διεθνείς στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Το τρίτο νομοθέτημα αφορά τη συμφωνία μεταξύ των κυβερνήσεων Ελλάδας και Ιταλίας για τη συνεργασία σε θέματα μέτρων αστυνόμευσης εναέριου χώρου εναντίον μη στρατιωτικών εναέριων απειλών.

Σύμφωνα με την περιγραφή του σχεδίου νόμου, η συμφωνία καθορίζει τις προϋποθέσεις και τις κοινές ενέργειες που απαιτούνται για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών κατά την εκτέλεση επιχειρήσεων αστυνόμευσης εναέριου χώρου στην περιοχή αμοιβαίου ενδιαφέροντος των δύο χωρών. Η περιοχή αυτή περιλαμβάνει τον εθνικό εναέριο χώρο Ελλάδας και Ιταλίας, καθώς και τον διεθνή εναέριο χώρο που βρίσκεται εντός των FIR/UIR της αποκλειστικής αρμοδιότητας κάθε χώρας.

Ο Νίκος Παπαναστάσης αμφισβήτησε τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η συγκεκριμένη συνεργασία, υποστηρίζοντας ότι εντάσσεται σε ευρύτερο επιχειρησιακό σχεδιασμό του ΝΑΤΟ. Κατά την τοποθέτησή του, οι ρυθμίσεις ενισχύουν τη σύνδεση των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και του εναέριου χώρου με ευρωατλαντικές δομές συνεργασίας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα άρθρα 4 και 6 της συμφωνίας, τα οποία, σύμφωνα με την ερμηνεία του, δημιουργούν ζητήματα σχετικά με την εθνική κυριαρχία και την κατανομή αρμοδιοτήτων. Υποστήριξε ότι οι προβλέψεις επιτρέπουν την είσοδο ιταλικών οπλισμένων μαχητικών αεροσκαφών στον ελληνικό εναέριο χώρο και στο FIR Αθηνών, προκειμένου να εκτελούν αποστολές αναχαίτισης, εκτροπής ή αναγκαστικής προσγείωσης αεροσκαφών που θεωρούνται απειλή.

Αναφέρθηκε, ακόμη, στη δυνατότητα προσγείωσης και παραμονής ιταλικών αεροσκαφών σε ελληνικές αεροπορικές εγκαταστάσεις, όπως η Λάρισα και η Νέα Αγχίαλος, καθώς και στο καθεστώς που διέπει το στρατιωτικό προσωπικό και τη φύλαξη των μέσων και των πυρομαχικών του.

Ο βουλευτής του ΚΚΕ έθεσε επιπλέον ζήτημα σχετικά με τις προβλέψεις για την αντιμετώπιση ύποπτων αεροσκαφών, κάνοντας αναφορά ακόμη και στο ενδεχόμενο κατάρριψης. Υποστήριξε ότι οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις διευρύνουν το πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας και εγείρουν ερωτήματα για τα όρια των αρμοδιοτήτων των εμπλεκόμενων δυνάμεων.

Οι παραπάνω επισημάνσεις αποτελούν την πολιτική και νομική ερμηνεία που παρουσίασε το ΚΚΕ στη Βουλή. Για την πλήρη αποτίμηση των ζητημάτων που έθεσε, κρίσιμη είναι η εξέταση του ακριβούς περιεχομένου των άρθρων της συμφωνίας και των προβλεπόμενων διαδικασιών εφαρμογής της.

Κατά την ίδια παρέμβαση, ο Νίκος Παπαναστάσης αναφέρθηκε και στον θάνατο δύο πυροσβεστών στο Ζεφύρι, εκφράζοντας τα συλλυπητήρια του ΚΚΕ προς τις οικογένειες και τους συναδέλφους τους.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, οι πυροσβέστες που έχουν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της χρονιάς ανέρχονται σε έξι, ενώ τρεις από αυτούς ήταν κάτω των 25 ετών. Το ΚΚΕ ζητά τη λήψη μέτρων για την προστασία του προσωπικού του Πυροσβεστικού Σώματος, μεταξύ των οποίων η αναγνώριση του επαγγέλματος ως βαρέος και ανθυγιεινού, η μείωση του εργάσιμου χρόνου, η εξασφάλιση επαρκών περιόδων ανάπαυσης και η ενίσχυση της στελέχωσης με προσωπικό.

Ο βουλευτής αναφέρθηκε, επίσης, σε καταγγελία για περιστατικό καψονιού σε δύο φαντάρους σε στρατόπεδο στον Μικρό Πεύκο, το οποίο, όπως είπε, φέρεται να έγινε από ΕΠΟΠ δεκανέα. Επέκρινε την επιβολή ποινής φυλάκισης δέκα ημερών σε έναν από τους στρατιώτες, μετά τη δημοσιοποίηση του περιστατικού, υποστηρίζοντας ότι η αντίδραση αυτή τιμωρεί εκείνον που ανέδειξε το συμβάν.

Η συζήτηση των τριών νομοθετημάτων φέρνει στο προσκήνιο διαφορετικές πτυχές της στρατιωτικής συνεργασίας της Ελλάδας με άλλες χώρες: τις στρατηγικές θαλάσσιες μεταφορές, τη διοικητική υποστήριξη πολυεθνικών δομών και την αντιμετώπιση μη στρατιωτικών εναέριων απειλών.

Από την πλευρά του, το ΚΚΕ εκφράζει συνολική αντίθεση στις συμφωνίες, συνδέοντάς τες με την περαιτέρω εμπλοκή της Ελλάδας σε ευρωατλαντικούς σχεδιασμούς και θέτοντας ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, ασφάλειας και κινδύνων για τη χώρα.

Η κοινοβουλευτική διαδικασία και η εξέταση των επιμέρους άρθρων αποτελούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα αποσαφηνιστούν οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνει η Ελλάδα, οι αρμοδιότητες των συμμετεχόντων κρατών και οι όροι εφαρμογής των συμφωνιών.

Πηγές:

  1. 902.gr – Κυρώσεις συμφωνιών στη Βουλή στο πλαίσιο των ΝΑΤΟϊκών σχεδιασμών — αρχικό ρεπορτάζ και δηλώσεις Νίκου Παπαναστάση.