Σε τροχιά πλήρους εφαρμογής εισέρχεται το νέο σύστημα επιδόματος ανεργίας της ΔΥΠΑ, το οποίο δοκιμάζεται ήδη πιλοτικά με τη συμμετοχή περίπου 15.000 δικαιούχων και αναμένεται να εφαρμοστεί καθολικά έως τα τέλη του 2026.
Το νέο μοντέλο αλλάζει σημαντικά τη φιλοσοφία της επιδότησης, καθώς εγκαταλείπεται η λογική του ενιαίου ποσού για όλους και υιοθετείται ένα σύστημα που συνδέει το ύψος της ενίσχυσης με τον εργασιακό και ασφαλιστικό βίο κάθε ανέργου.
Κεντρικό χαρακτηριστικό του νέου πλαισίου είναι η λεγόμενη «εμπροσθοβαρής» επιδότηση. Αυτό σημαίνει ότι οι άνεργοι λαμβάνουν υψηλότερα ποσά κατά τους πρώτους μήνες της ανεργίας, όταν η απώλεια εισοδήματος είναι πιο έντονη, ενώ στη συνέχεια το ποσό μειώνεται σταδιακά.
Σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα, το ανώτατο επίδομα μπορεί να φτάσει έως και τα 1.375 ευρώ το πρώτο τρίμηνο, μετά και την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού. Η συνολική διάρκεια της επιδότησης μπορεί να αγγίξει τους 24 μήνες, ανάλογα με τα έτη ασφάλισης και το εργασιακό ιστορικό του δικαιούχου.
Το νέο σύστημα στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες. Ο πρώτος αφορά το σταθερό μέρος του επιδόματος, το οποίο καταβάλλεται σε όλους τους δικαιούχους και υπολογίζεται με βάση το 70% του κατώτατου ημερομισθίου. Ο δεύτερος πυλώνας αφορά το μεταβλητό μέρος, που εξαρτάται από τις αποδοχές και τα χρόνια εργασίας του ασφαλισμένου, ευνοώντας όσους έχουν σταθερή και πολυετή απασχόληση. Ο τρίτος πυλώνας περιλαμβάνει προσαυξήσεις για προστατευόμενα τέκνα και επιδόματα εορτών.
Ωστόσο, το νέο μοντέλο δημιουργεί και διαφοροποιήσεις μεταξύ των δικαιούχων. Εργαζόμενοι με συνεχόμενη απασχόληση και υψηλότερες ασφαλιστικές εισφορές φαίνεται πως ωφελούνται περισσότερο, ενώ άτομα με διακεκομμένη εργασία, εποχική απασχόληση ή χαμηλούς μισθούς ενδέχεται να λαμβάνουν μικρότερη ενίσχυση μετά τους πρώτους μήνες.
Παράλληλα, αυξάνονται και οι προϋποθέσεις ένταξης στο πρόγραμμα. Οι απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης ανεβαίνουν πλέον στις 175 μέσα στο τελευταίο 14μηνο, από 125 που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Αλλαγές έρχονται και στον τρόπο καταβολής του επιδόματος. Η ΔΥΠΑ προχωρά στη χρήση προπληρωμένης κάρτας, μέσω της οποίας οι δικαιούχοι θα μπορούν να κάνουν ανάληψη μόνο του 50% του ποσού σε μετρητά, ενώ το υπόλοιπο θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο νέος κανόνας για την αναζήτηση εργασίας. Εφόσον ένας άνεργος αρνηθεί τρεις κατάλληλες προτάσεις εργασίας που αντιστοιχούν στο επαγγελματικό του προφίλ, το επίδομα θα διακόπτεται οριστικά.
Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα προέρχονται από την Αττική και την Κεντρική Μακεδονία, ενώ μεγαλύτερη συμμετοχή καταγράφεται στις ηλικίες 31 έως 54 ετών.
Σε ό,τι αφορά τη φορολογία, το επίδομα συνεχίζει να δηλώνεται κανονικά στη φορολογική δήλωση, παραμένοντας ωστόσο αφορολόγητο για όσους δεν ξεπερνούν συνολικό ετήσιο εισόδημα 10.000 ευρώ από άλλες πηγές.