«Όσο κάθεται η σκόνη, τόσο πιο καθαρά βλέπεις», έλεγε παλιά δημοσιογραφική συμβουλή, που υπενθύμιζε ότι τα συμπεράσματα πρέπει να βασίζονται στα γεγονότα και όχι στη φόρτιση της στιγμής. Ας δούμε λοιπόν τα γεγονότα που αφορούν το Χαλικακι, άμεσα και έμμεσα..
Η νομική πραγματικότητα και το ισχύον πλαίσιο σήμερα.
Η συγκεκριμένη έκταση στην Ηλιούπολη, είναι γνωστό ότι αποτέλεσε αντικείμενο πολυετών δικαστικών αγώνων απέναντι σε ιδιώτες που τη διεκδικούσαν. Αυτό ως γεγονός φορτίζει συναισθηματικά κάθε δημότη και Δημότισσα στην Ηλιούπολη και είναι σεβαστό. Οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης δικαίωσαν τον Δήμο Ηλιούπολης και το Ελληνικό Δημόσιο. Ωστόσο, τα ελληνικά δικαστήρια δεν απέδωσαν ποτέ την κυριότητα της έκτασης στον Δήμο Ηλιούπολης, αλλά στο Ελληνικό Δημόσιο. Εύκολα μπορεί να το επιβεβαιώσει κανείς, τόσο από τη Νομική Υπηρεσία του Δήμου, για αυτό και οι δημόσιες τοποθετήσεις πρώην Δημάρχων και στελεχών της αντιπολίτευσης, αναφέρονται στη συγκεκριμένη έκταση ως δημόσια και όχι δημοτική περιουσία, άλλο αν συμπεριφέρονται σαν να ήταν Δημοτική.
Ας δούμε λοιπόν τι ισχύει σήμερα για την Δημόσια Περιουσία.
Το 2015, με την υπογραφή του τρίτου μνημονίου, συμφωνήθηκε κατόπιν απαίτησης του ESM, η δημιουργία ενός νέου πλαισίου διαχείρισης της δημόσιας περιουσίας.
Με την υπουργική απόφαση (ΦΕΚ 2320, 19/6/2018), με υπογραφή του αρμόδιου υπουργού Οικονομικών Ευκλ. Τσακαλώτου ανέφερε ότι κατ’ εφαρμογή του νόμου 4389/2016 μεταβιβάζονται στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου ΑΕ (ΕΑΤΔ ΑΕ) τα ακίνητα που διαλαμβάνονται στην απόφαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής αρ. 86 .
Η υπουργική απόφαση άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο εξαίρεσης ορισμένων ακινήτων που η «η μεταβίβασή τους είναι αντίθετη στις κείμενες διατάξεις». Αφορούσε ωστόσο εξαιρέσεις και μόνον που σχετίζονται με προστατευόμενες περιοχές Ramsar και Natura, αρχαιολογικούς χώρους, αμιγώς δασικές εκτάσεις, αιγιαλούς, παραλίες, παρόχθιες εκτάσεις και υδροβιότοπους που
περιγράφονται στο άρθρο 196 (παρ. 4) του ν. 4389/2016. Η κυβέρνηση στη συνέχεια εκμεταλλεύτηκε κατ’ επανάληψη την πρόβλεψή της να εξαιρέσει τις περιοχές Natura και τους αρχαιολογικούς χώρους, για να κάνει επίδειξη κοινωνικής ευαισθησίας. Μια ευαισθησία που φυσικά δεν αφορούσε σχολεία, πλατείες, πάρκα, αθλητικές εγκαταστάσεις κι άλλους δημόσιους χώρους, όπως το “Χαλικακι” .
Με το πολυνομοσχέδιο ή αλλιώς “4ο μνημόνιο” , ψηφίστηκε η δημιουργία του Υπερταμείου διάρκειας 99 ετών, που σκοπό είχε να συλλέξει στο σύνολό τους τις ιδιοκτησίες του ελληνικού δημοσίου, δηλαδή του ελληνικού λαού. Όπως όλη η Δημόσια Περιουσία λοιπόν και το “Χαλικάκι”, εντάχθηκε στο ΤΑΙΠΕΔ και μετά την υπογραφή της τρίτης μνημονιακης σύμβασης, πέρασε και αυτό όπως και το σύνολο της δημόσιας περιουσίας στο Υπερ-Ταμείο, υπό καθεστώς υποθηκευσης για 99 χρόνια, ως εγγύηση για τις δανειακές μας υποχρεώσεις.
Τι προβλέπει ο νόμος για το Υπερταμείο
Υπενθυμίζουμε γιατί πολλοί θέλουν να το λησμονούν, ότι δύο χρόνια και εννέα μήνες από τις 19 Αυγούστου του 2015, όταν υπογράφηκε το τρίτο αχρειαστο μνημόνιο των 86 δις , υλοποιήθηκε στις 8/6/18 ,
αυτό που ο ESM είχε απαιτήσει κατά την υπογραφή της συμφωνίας το 2015.
Η τότε ελληνική κυβέρνηση, υλοποιώντας την δέσμευσή της στους δανειστές, ψήφισε στο Ελληνικό κοινοβούλιο μια δρακόντια ρύθμιση, (γνωστή και ως το τέταρτο μνημόνιο), η οποία εκτός των άλλων προέβλεπε την τοποθέτηση ως αντισυμβαλλόμενου μέρους στη δανειακή σύμβαση του 2015, το Υπερ-Ταμείο. Με αυτή την ρύθμιση – πολυνομοσχέδιο, οριζόταν ότι στο μέλλον θα καλείται να αποζημιώνει το Υπέρ- Ταμείο τους δανειστές κάθε φορά που αδυνατεί το Δημόσιο.
Τι περιέχει το Υπερ-Ταμείο και ο σκοπός της ίδρυσης του.
Το Υπέρ Ταμείο περιέχει αρχικά 4 υποταμεία:
1) το Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) – ελληνική εταιρεία ειδικού σκοπού για τίς Τράπεζες – [με τα €6 δισ. των μετοχών των ελληνικών τραπεζών], 2) του ΤΑΙΠΕΔ, 3) των ΔΕΚΟ (ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ κλπ) και
4) της ΕΤΑΔ που κατέχει όλα τα ακίνητα του ελληνικού κράτους.
Σκοπός του Υπερ-Ταμείου είναι η πώληση της κρατικής περιουσίας των Ελλήνων, με την αποπληρωμή μέρους του χρέους της χώρας με τα μισά εκ των εσόδων της εκποίησης, ενώ το άλλο μισό θα το διαχειρίζεται το ελληνικό κράτος μέσω του υπουργείου Οικονομικών για επενδύσεις ή άλλους σκοπούς που θα καθορίζονταν στο μέλλον.
Με απλά λόγια με την ψήφιση αυτής της Ρύθμισης στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, από την τότε κυβέρνηση, η Ελλάδα συνομολόγησε με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας το τρίτο δάνειο, υλοποιώντας την απαίτηση του ESM το Ταμείο να αλλάξει τον ρόλο που είχε μέχρι τότε. Έκτοτε λειτουργεί σαν Υπερ-Ταμείο και χρωστά εκείνο τα 86 δισ. ευρώ του 3ου μνημονίου, και εφ εξής, έως την λήξη της διάρκειας του δανείου, κάθε φορά που το ελληνικό Δημόσιο θα αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του και να καταβάλει κάποια δόση προς τον ESM, θα έρχεται το υπερ-Ταμείο , στο οποίο έχει υποθηκευτεί ΟΛΗ η Δημόσια Περιουσία (μαζί και το “Χαλικάκι” )και θα λειτουργεί πλέον σαν να είναι εκείνο ο βασικός οφειλέτης.
Και ως βασικός οφειλέτης θα δεσμεύει, θα πουλάει, θα παραχωρεί κρατική περιουσία, ισόποσης αξίας με την οφειλόμενη δόση, προκειμένου να καλύψει την χρηματοδοτική αδυναμία του Δημοσίου.
Και όποτε το Δημόσιο δηλώνει αδυναμία αποπληρωμής, θα ενεργοποιείται αυτόματα μια ρήτρα, με οροφή τα 25δις€ ,βάσει της οποίας θα καλείται το υπερ-Ταμείο να τους αποζημιώσει, εκποιώντας και παραχωρώντας τα δημόσια περιουσιακά στοιχεία.
Αυτή είναι η ισχύουσα νομική πραγματικότητα, αγαπητοί κύριοι της αντιπολίτευσης στην Ηλιούπολη, είτε μας αρέσει είτε όχι και το “Χαλικάκι”, ως Δημόσια Περιουσία, υπάγεται σε αυτό ακριβώς το καθεστώς.
Με αυτές τις συνθήκες διαπραγματεύτηκε η Δημοτική αρχή την σύμβαση παραχώρησης με την ΕΤΑΔ και αν κάτι σίγουρα έχει πετύχει με την ψήφιση της συμφωνίας με την ΕΤΑΔ, είναι η εξασφάλιση ότι για τα επόμενα 30 χρόνια το Χαλικάκι θα παραμείνει στο Δημόσιο και θα ανήκει στο Δήμο Ηλιούπολης!
Γιατί καθήκον κάθε δημοτικής αρχής, δεν είναι η άρνηση κάθε συμφωνίας και διαλόγου, επειδή δεν συμφωνεί με τα νομικά δεδομένα. Είναι η εξεύρεση της καλύτερης δυνατής λύσης για τον Δήμο και τους δημότες, μέσα στις πραγματικές νομικές και οικονομικές συνθήκες που ισχύουν κάθε φορά.
Τι υποστηρίζει η αντιπολίτευση
Η αντιπολίτευση θεωρεί ότι ο Δήμος δεν πρέπει να καταβάλει ούτε αυτό το συμβολικό ποσό των 18.000 ευρώ ετησίως που προβλέπει η σύμβαση παραχώρησης με την ΕΤΑΔ, επειδή με αυτόν τον τρόπο νομιμοποιείται η έκταση ως Δημόσια Περιουσία. Αποκρύπτοντας από τους δημότες ότι πάντα Δημόσια Περιουσία ήταν και ότι ποτέ δεν υπήρξε Δημοτική.
Ακούσαμε λοιπόν κορώνες για υπερήφανη διεκδίκηση, αγώνες, εξαιρέσεις και άλλα επαναστατικά, αλλά εναλλακτικές, εφικτές προτάσεις για το “Χαλικάκι” δεν ακούστηκαν.
Το ερώτημα όμως παραμένει:
Ποια είναι η εφαρμόσιμη εναλλακτική πρόταση που προτείνει η αντιπολίτευση για το Χαλικάκι, που να είναι σύμφωνη με την ισχύουσα νομική πραγματικότητα και να μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα μέσα στο ισχύον νομικό πλαίσιο, που δίνει Γη και ύδωρ στους δανειστές;
Η πολιτική ποτέ δεν υπήρξε η τέχνη του ευσεβούς πόθου. Είναι η τέχνη του εφικτού και της επιλογής μέσα σε πραγματικές συνθήκες.
Το πραγματικό δίλημμα
Η επιλογή σήμερα δεν είναι ανάμεσα στο «πληρώνω» και στο «δεν πληρώνω».
Η επιλογή είναι ανάμεσα σε τρεις πραγματικές δυνατότητες:
-να παραχωρηθεί η χρήση της έκτασης στον Δήμο για τριάντα χρόνια με όλα τα οφέλη που συνοδεύουν την συμφωνία, έναντι συμβολικού τιμήματος, διατηρώντας τον Δημόσιο Χαρακτήρα που έχει και σήμερα
-να παραμείνει δημόσια και αναξιοποίητη για 99 χρόνια χωρίς κανένα όφελος για τον Δήμο
– να μείνει ως έχει και όταν κριθεί αναγκαίο, να αξιοποιηθεί στο μέλλον από το Υπερταμείο μέσω παραχώρησης, πώλησης ή άλλης διαδικασίας προς ιδιώτες, όπως επιτρέπει να συμβεί το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Το παράδειγμα του Αλίμου
Η πρόσφατη ατυχής διαχείριση του Δήμου Αλίμου, ο οποίος έχασε μία μοναδική ευκαιρία, να ανανεώσει την σύμβαση παραχώρησης για την παραλία με την ΕΤΑΔ για άλλα 30 έτη, διεκδικώντας δημόσια περιουσία και παραλία, δείχνει πόσο σημαντικό είναι οι αποφάσεις αυτές να παίρνονται με ευθύνη και νηφαλιότητα.
Η λάθος επιλογή αυτής της διεκδίκησης παραλίας με δημόσιο χαρακτήρα, εκτός από την έκταση που είχε παραχωρηθεί στον Δήμο επί 30 έτη , στέρησε και ένα σημαντικό ποσό από τα ταμεία του Δήμου.
Το παράδειγμα αυτό είναι η απόδειξη ότι διεκδικώντας το ιδανικό, μπορεί να οδηγηθείς στην απώλεια ακόμη και αυτού του μικρότερου αλλά σημαντικού, που ήδη διαθέτεις.
Τι πραγματικά διακυβεύεται στο “Χαλικάκι”
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν ιδανικά το Χαλικάκι θα έπρεπε να ανήκει στον Δήμο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μέσα στο σημερινό θεσμικό πλαίσιο, η έκταση θα παραμείνει στα χέρια του Δήμου και των δημοτών ή αν κάποια στιγμή θα αποτελέσει αντικείμενο άλλης μορφής αξιοποίησης από τον διαχειριστή της δημόσιας περιουσίας, το Υπερ-Ταμείο.
Η σύμβαση παραχώρησης του Δήμου Ηλιούπολης με την ΕΤΑΔ εξασφαλίζει:
-τριάντα χρόνια δημοτικής διαχείρισης, παρουσίας, χρήσης και ελέγχου.
-χρηματοδότηση ύψους περίπου πέντε εκατομμυρίων ευρώ για ανάπλαση και έργα,
-αξιοποίηση του χώρου προς όφελος των δημοτών και ενίσχυση του Δημοτικού ταμείου.
– διατήρηση της παρουσίας του Δήμου για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, που με συμβολικό τίμημα θα έχει τον αποκλειστικό λόγο, σε μια έκταση ιδιαίτερης σημασίας.
Παράλληλα όμως εξασφαλίζει ότι, μετά την λήξη της σύμβασης, η μακροχρόνια χρήση και το οικονομικό αντάλλαγμα που θα έχει καταβληθεί ένα τω μεταξύ στο Δημόσιο, πιθανότατα να αποτελέσουν αυτά τα πρόσθετα επιχειρήματα για οποιαδήποτε “εξαίρεση” της έκτασης από το ισχύον καθεστώς, ιδιαίτερα όταν οι συνθήκες αλλάξουν.
Εν κατακλείδι
Η συζήτηση αυτή δεν αφορά το αν κάποιος θεωρεί τον σημερινό Δήμαρχο επιτυχημένο ή όχι, δεν κρίνει το έργο του ή την προσφορά του.
Αφορά την συγκεκριμένη πολιτική απόφαση που έλαβε και αν αυτή είναι προς όφελος του Δήμου ή όχι.
Μπορεί κανείς να διαφωνεί με τα μνημόνια, με το Υπερταμείο ή με την υποθήκευση της δημόσιας περιουσίας στους δανειστές.
Δεν μπορεί όμως να αγνοεί ότι σήμερα και για 99 χρόνια από την ψήφιση του τρίτου μνημονίου το 2015, αυτό είναι το ισχύον νομικό καθεστώς, όσο και αν μας εξοργίζει.
Και σύμφωνα με τα ισχύοντα, η Δημοτική αρχή έπραξε σοφά όταν διεκδίκησε επισήμως από την ΕΤΑΔ την παραχώρηση της έκτασης στο “Χαλικακι” για τα επόμενα 30 χρόνια με ένα συμβολικό τίμημα και ταυτόχρονα εξασφάλισε χρηματοδότηση από την Περιφέρεια 5εκ.€ για την ανάπλαση και την αξιοποίησή της. Εξασφαλίζοντας έτσι όχι μόνο τον έλεγχο και την διαχείριση της έκτασης στο “Χαλικάκι'” από τον Δήμο, για τα επόμενα 30 χρόνια, όχι μόνο σημαντικά έσοδα για το δημοτικό ταμείο, αλλά κυρίως ότι η έκταση στο Χαλικακι θα παραμείνει δημόσια υπό την διαχείριση του Δήμου Ηλιούπολης.
Ήταν μια κίνηση ΜΑΤ του Δήμου Ηλιούπολης, για να εξασφαλιστεί ότι η έκταση, με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, για τα επόμενα τριάντα χρόνια θα παραμείνει δημόσια και δεν θα κινδυνεύσει να γυρίσει πάλι πίσω σε ιδιωτικά συμφέροντα.
Ιδιαίτερα, μετά την πολυετή διεκδίκηση της έκτασης από τούς ιδιώτες, στα ελληνικά δικαστήρια.
Καθήκον κάθε δημοτικής αρχής, αλλά και κάθε υπεύθυνης αντιπολίτευσης, δεν είναι να περιγράφει τον ιδανικό κόσμο. Είναι να επιλέγει τη λύση που εξυπηρετεί καλύτερα τους δημότες και το συμφέρον του Δήμου, μέσα στις πραγματικές συνθήκες.
Αν με ένα ετήσιο συμβολικό τίμημα 18.000 ευρώ, εξασφαλίζεται για τριάντα χρόνια, ο δημόσιος χαρακτήρας μιας έκταση ανεκτίμητης αξίας, μαζί με χρηματοδότηση εκατομμυρίων ευρώ για την ανάπλασή της, τότε η συζήτηση στην αντιπολίτευση δεν μπορεί να περιορίζεται σε συνθήματα για δήθεν “ξεπούλημα” και αφορισμούς.
Αν έχουν άλλο εφικτό τρόπο στο ισχύον πλαίσιο, για να προστατεύσουν την δημόσια περιουσία στο “Χαλικάκι”, (έστω για τα 30 επόμενα χρόνια) και ταυτόχρονα να την αξιοποιήσουν εξασφαλίζοντας 5εκ.€ ας την καταθέσουν.
Γιατί η δημόσια περιουσία δεν προστατεύεται όταν μένει εγκαταλελειμμένη, ούτε όταν γίνεται βορά σε ιδιωτικά συμφέροντα,για την εξόφληση δανειακών υποχρεώσεων.
Προστατεύεται όταν χρησιμοποιείται, αξιοποιείται και αποδίδεται στους πολίτες.
Και αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα στο “Χαλικάκι”.
Ν.Σ.