Μια νέα δυνατότητα επαναδιαπραγμάτευσης των οφειλών τους αποκτούν χιλιάδες δανειολήπτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με μη εξυπηρετούμενα δάνεια, ακόμη και όταν έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης της περιουσίας τους.
Οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις εισάγουν ένα διαφορετικό πλαίσιο επικοινωνίας και διαπραγμάτευσης μεταξύ οφειλετών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), δίνοντας τη δυνατότητα να αναζητηθούν νέες λύσεις αποπληρωμής για χρέη που παραμένουν σε εκκρεμότητα επί σειρά ετών.
Η αλλαγή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το επόμενο διάστημα χιλιάδες ακίνητα αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπα με τη διαδικασία του ηλεκτρονικού πλειστηριασμού. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της πλατφόρμας e-auction, περισσότεροι από 10.000 πλειστηριασμοί έχουν προγραμματιστεί έως το καλοκαίρι του 2027.
Βασική επιδίωξη της νέας ρύθμισης είναι να δοθεί στους δανειολήπτες επιπλέον χρόνος για να έρθουν σε συμφωνία με τους διαχειριστές των δανείων, πριν η διαδικασία οδηγήσει στην απώλεια της ακίνητης περιουσίας τους.
Ποια νέα εργαλεία αποκτούν οι δανειολήπτες
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο επιτρέπει την επανέναρξη των συζητήσεων για τη διευθέτηση μιας οφειλής, ακόμη και όταν έχουν ήδη κινηθεί διαδικασίες κατάσχεσης ή πλειστηριασμού.
Στις σημαντικότερες προβλέψεις περιλαμβάνονται:
- Η δυνατότητα υποβολής νέου αιτήματος ρύθμισης, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ήδη προγραμματισμένος πλειστηριασμός.
- Η θέσπιση συγκεκριμένων χρονικών ορίων μέσα στα οποία οι servicers οφείλουν να απαντούν στα αιτήματα των οφειλετών.
- Η δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας, μέσω της οποίας θα πραγματοποιείται η διαδικασία υποβολής και εξέτασης των αιτημάτων.
- Η αναστολή της τοκοφόρας επιβάρυνσης της οφειλής στις περιπτώσεις που οι εταιρείες διαχείρισης δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους.
- Η επιβολή διοικητικών προστίμων και άλλων κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης των προβλεπόμενων διαδικασιών.
Παρά τις νέες δυνατότητες, η υποβολή αίτησης δεν συνεπάγεται υποχρεωτική αποδοχή της πρότασης από τον πιστωτή. Ούτε εξασφαλίζει από μόνη της την οριστική ματαίωση ενός πλειστηριασμού.
Πότε δεν μπορεί να αξιοποιηθεί η νέα διαδικασία
Καθοριστικό ρόλο παίζει ο χρόνος που απομένει μέχρι την ημερομηνία του πλειστηριασμού.
Στο νέο πλαίσιο προβλέπονται εξαιρέσεις για περιπτώσεις που βρίσκονται ήδη πολύ κοντά στην ολοκλήρωση της διαδικασίας. Ειδικότερα, λαμβάνεται υπόψη το διάστημα των τελευταίων τριών μηνών πριν από τον πλειστηριασμό, σε συνδυασμό με την προβλεπόμενη χρονική προϋπόθεση των επτά μηνών από την ανακοίνωσή του μέχρι τη διενέργειά του.
Επομένως, οι οφειλέτες που επιθυμούν να αξιοποιήσουν τη δυνατότητα επαναδιαπραγμάτευσης δεν θα πρέπει να καθυστερούν. Η έγκαιρη ενεργοποίηση των διαδικασιών μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την αναζήτηση μιας βιώσιμης συμφωνίας.
Το μεγάλο πρόβλημα με τις ρυθμίσεις των κόκκινων δανείων
Παρά τις διαδοχικές παρεμβάσεις, η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για την ελληνική οικονομία.
Τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας τα 72 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται από τη Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Την ίδια στιγμή, μέχρι τον Ιούνιο του 2026 είχε επιτευχθεί ρύθμιση μόλις στο 22,1% του χαρτοφυλακίου που διαχειρίζονται οι servicers για λογαριασμό των επενδυτικών κεφαλαίων.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι πάνω από το 30% των συμφωνημένων ρυθμίσεων δεν διατηρείται σε βάθος χρόνου. Πολλοί οφειλέτες σταματούν να εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους λίγους μήνες μετά τη συμφωνία, καθώς οι δόσεις αποδεικνύονται υψηλότερες από τις πραγματικές οικονομικές τους δυνατότητες.
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο για νοικοκυριά με περιορισμένα εισοδήματα, τα οποία παράλληλα διαθέτουν ακίνητη περιουσία που θεωρείται σημαντική από την πλευρά των πιστωτών.
Οφειλή 200.000 ευρώ και ακίνητο 250.000 ευρώ: Όταν η ρύθμιση γίνεται αδύνατη
Ενδεικτική των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι δανειολήπτες είναι η περίπτωση ενός 62χρονου, με συνολικό χρέος 200.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία εκτιμώμενης αξίας 250.000 ευρώ.
Παρότι ο συγκεκριμένος οφειλέτης διαθέτει ακίνητο μεγαλύτερης αξίας από το ύψος της οφειλής του, η οικονομική του δυνατότητα δεν επαρκεί απαραίτητα για την εξόφληση του δανείου.
Εάν η αποπληρωμή συμφωνηθεί να ολοκληρωθεί μέσα σε δέκα χρόνια, με ενδεικτικό επιτόκιο 3,1%, η μηνιαία επιβάρυνση μπορεί να φτάσει περίπου τα 1.940 ευρώ.
Για έναν συνταξιούχο με μηνιαίο εισόδημα 900 ή 1.000 ευρώ, μια τέτοια υποχρέωση είναι προφανώς αδύνατο να καλυφθεί.
Η ηλικία του δανειολήπτη αποτελεί έναν ακόμη περιοριστικό παράγοντα, καθώς δυσκολεύει την εξασφάλιση μεγαλύτερης διάρκειας αποπληρωμής.
Μία πιθανή διέξοδος θα ήταν η συμμετοχή των παιδιών του στη συμφωνία ως εγγυητών, προκειμένου να εξεταστεί η δυνατότητα μεγαλύτερης χρονικής επιμήκυνσης. Ωστόσο, μια τέτοια απόφαση δεν είναι χωρίς συνέπειες, αφού συνεπάγεται ανάληψη σημαντικών οικονομικών δεσμεύσεων και από την επόμενη γενιά.
Ποιες δυνατότητες υπάρχουν για την κύρια κατοικία
Εναλλακτική οδός για την αντιμετώπιση των οφειλών αποτελεί και ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται δυνατότητα διαχωρισμού του χρέους που αντιστοιχεί στην κύρια κατοικία, ώστε να εξεταστεί η ρύθμισή του με διαφορετικούς όρους.
Η συγκεκριμένη επιλογή, ωστόσο, συνδέεται με την υποχρέωση ρευστοποίησης της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την τελική απόφαση του οφειλέτη.
Σε κάθε περίπτωση, δεν υφίσταται αυτόματη και ανεξάρτητη από τα οικονομικά δεδομένα προστασία της πρώτης κατοικίας. Η δυνατότητα υπαγωγής σε κάποια διαδικασία εξαρτάται από τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και την οικονομική εικόνα του ενδιαφερομένου.
Το στοίχημα της εφαρμογής έως το 2027
Το κατά πόσο οι νέες διατάξεις θα μπορέσουν να περιορίσουν τις απώλειες ακινήτων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πρακτική εφαρμογή τους.
Η ηλεκτρονική πλατφόρμα μέσω της οποίας θα διεκπεραιώνονται οι νέες διαδικασίες δεν έχει ακόμη τεθεί σε πλήρη λειτουργία, ενώ τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα τοποθετούνται χρονικά μετά το καλοκαίρι του 2027.
Μέχρι τότε, οι δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο πλειστηριασμού καλούνται να κινηθούν έγκαιρα, να εξετάσουν τις διαθέσιμες δυνατότητες ρύθμισης και να αξιολογήσουν προσεκτικά τις προτάσεις που λαμβάνουν από τους πιστωτές.
Το νέο πλαίσιο δημιουργεί ένα πρόσθετο περιθώριο διαπραγμάτευσης για όσους έχουν εγκλωβιστεί σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Δεν αποτελεί, όμως, εγγύηση ότι κάθε οφειλέτης θα καταφέρει να διασώσει το ακίνητό του.
