Στην Καλαμάτα χτύπησε η καρδιά της Αυτοδιοίκησης – Τι ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, οι παρεμβάσεις των υπουργών και οι προτάσεις της αντιπολίτευσης
Με τη συμμετοχή εκατοντάδων αιρετών από όλη τη χώρα, κυβερνητικών στελεχών, πολιτικών εκπροσώπων και εκπροσώπων της Αυτοδιοίκησης πραγματοποιήθηκε από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου 2026, στην Καλαμάτα, το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).
Με κεντρικό σύνθημα «Ισχυροί Δήμοι, Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες, για Ισχυρή Ελλάδα», οι εργασίες επικεντρώθηκαν στη χρηματοδότηση των δήμων, στην ενεργειακή επιβάρυνση, στην υποστελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών, στη διαχείριση των υδάτινων πόρων και των απορριμμάτων, στην πολιτική προστασία, στις κοινωνικές δομές και στον θεσμικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Elite City Resort, με την παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, του προέδρου του ΠΑΣΟΚ και αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Νίκου Ανδρουλάκη, της προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ Ρένας Δούρου, καθώς και εκπροσώπων άλλων κοινοβουλευτικών κομμάτων.
Η οικονομική κατάσταση των Δήμων στο επίκεντρο
Από την έναρξη των εργασιών, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου έθεσε ως βασική προτεραιότητα την αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, επισημαίνοντας ότι οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν για την κάλυψη των πραγματικών λειτουργικών αναγκών των δήμων.
Σύμφωνα με τη μελέτη που παρουσιάστηκε από την ΚΕΔΕ, σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ και υπηρεσιακά στελέχη του υπουργείου Εσωτερικών, το λειτουργικό κόστος των δήμων για το 2025 ανήλθε σε περίπου 5,34 δισ. ευρώ, ενώ η χρηματοδότηση μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων για το 2026 διαμορφώνεται στα 3,04 δισ. ευρώ.
Η απόκλιση αυτή δημιουργεί χρηματοδοτικό κενό περίπου 2,3 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης.
Η ΚΕΔΕ ζήτησε την αναπροσαρμογή των ΚΑΠ, τη μείωση του ενεργειακού κόστους, την κάλυψη των νέων αρμοδιοτήτων με αντίστοιχους πόρους και προσωπικό, καθώς και την ενίσχυση των μικρών, ορεινών και νησιωτικών δήμων.
Μητσοτάκης: Έξι συν δύο πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των Δήμων
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος ανακοίνωσε από το βήμα του συνεδρίου έξι συν δύο πρωτοβουλίες για την οικονομική και λειτουργική ενίσχυση των δήμων.
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν κατευθυνθεί σημαντικοί εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι στην περιφέρεια, για έργα που αφορούν σχολικές υποδομές, πολιτική προστασία, υγεία, ύδρευση, άρδευση, αγροτική και αστική οδοποιία, πολιτισμό και ψηφιακό μετασχηματισμό.
Παράλληλα, παρουσίασε τις ακόλουθες παρεμβάσεις:
- 300 εκατ. ευρώ για την ανακύκλωση: Άμεση πίστωση στους δήμους από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), για την υλοποίηση έργων ανακύκλωσης.
- 240 εκατ. ευρώ για ενεργειακές οφειλές: Διάθεση εντός Νοεμβρίου για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών των δήμων προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.
- Αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων: Από 0,75% σε 1%, ως πόρου της Αυτοδιοίκησης, για τους δήμους που θα επιλέξουν να εφαρμόσουν την αύξηση.
- Ενίσχυση σχολικών υποδομών: Διπλασιασμός της ετήσιας κρατικής επιχορήγησης για τη συντήρηση των σχολικών κτιρίων. Παράλληλα, αναφέρθηκε σε χρηματοδότηση 400 εκατ. ευρώ την επόμενη τετραετία μέσω του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου», για την ανακατασκευή σχεδόν 2.000 σχολείων.
- 200 εκατ. ευρώ ετησίως για την αστική οδοποιία: Για την επόμενη τετραετία, μέσω ειδικού τέλους, το οποίο θα ενεργοποιηθεί όταν ομαλοποιηθεί η αγορά καυσίμων.
- Πρόσθετη ρύθμιση οφειλών προς τη ΔΕΗ: Έναρξη συζητήσεων για πρόσθετη διευθέτηση υπολοίπων χρεών έως 60 εκατ. ευρώ.
- Ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας: Έναρξη διαλόγου με τη ΔΕΗ για τη δημιουργία ειδικού τιμολογίου ρεύματος για τους δήμους, υπό την προϋπόθεση αποκλιμάκωσης της αναταραχής στις αγορές.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι υπόλοιπες διεκδικήσεις της Αυτοδιοίκησης θα εξεταστούν στο πλαίσιο των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της χώρας. Παράλληλα, κάλεσε τους δημάρχους να αξιολογήσουν τον τρόπο διαχείρισης των διαθέσιμων πόρων, δίνοντας έμφαση στη χρηστή οικονομική διαχείριση και στην αποτελεσματικότητα των δημοτικών υπηρεσιών.
Λιβάνιος: Αλλαγές στις προσλήψεις και ενίσχυση της εντοπιότητας
Ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος παρουσίασε τις κυβερνητικές παρεμβάσεις για τη λειτουργία των δήμων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο πρόβλημα της υποστελέχωσης.
Αναφέρθηκε στην αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων από περίπου 1,8 δισ. ευρώ το 2019 σε περισσότερα από 3 δισ. ευρώ σήμερα, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι οι ανάγκες των δήμων παραμένουν αυξημένες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η προαναγγελία επέκτασης της αυξημένης μοριοδότησης εντοπιότητας στις προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ, προκειμένου να διευκολυνθεί η στελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών, ιδίως σε περιοχές όπου οι προκηρυσσόμενες θέσεις παραμένουν ακάλυπτες.
Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης σε αλλαγές στις διαδικασίες κάλυψης θέσεων όταν υποψήφιοι αρνούνται τον διορισμό τους, ώστε να περιορίζονται οι καθυστερήσεις στην ενίσχυση των υπηρεσιών.
Ανδρουλάκης: Πέντε δεσμεύσεις για την Τοπική Αυτοδιοίκηση
Τη δική του πολιτική πρόταση παρουσίασε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Νίκος Ανδρουλάκης, ασκώντας κριτική στην κυβέρνηση για τον συγκεντρωτικό τρόπο λειτουργίας του κράτους και την οικονομική εξάρτηση των δήμων.
Ο κ. Ανδρουλάκης παρουσίασε πέντε βασικούς άξονες για την αναβάθμιση της Αυτοδιοίκησης:
- Οικονομική αυτοτέλεια: Απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων στους δήμους, περιορισμός των παρακρατήσεων, αξιοποίηση μέρους των εσόδων από το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση και δημιουργία Ταμείου Περιφερειακής Ανθεκτικότητας.
- Θεσμική μεταρρύθμιση: Κατάρτιση νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης μέσα από ουσιαστικό διάλογο με τους αιρετούς και αλλαγές στο εκλογικό σύστημα.
- Αποκατάσταση αρμοδιοτήτων: Ενίσχυση του ρόλου των δήμων στη διαχείριση απορριμμάτων και υδάτων, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην πολεοδομία.
- Συμμετοχή στον αναπτυξιακό σχεδιασμό: Ουσιαστική συμμετοχή των δήμων και των περιφερειών στον σχεδιασμό και την αξιοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων της χώρας.
- Κοινωνικές δομές: Σταθερή και επαρκής χρηματοδότηση των δημοτικών ιατρείων, του προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι», των δομών αστέγων και των υπόλοιπων κοινωνικών υπηρεσιών.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ότι η Αυτοδιοίκηση πρέπει να έχει πραγματική δυνατότητα λήψης αποφάσεων και να μην περιορίζεται στην εφαρμογή επιλογών της κεντρικής κυβέρνησης.
Η παρέμβαση της Ρένας Δούρου και οι θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ
Την κριτική του ΣΥΡΙΖΑ στην κυβερνητική πολιτική μετέφερε στο συνέδριο η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος Ρένα Δούρου.
Η κ. Δούρου έθεσε στο επίκεντρο την οικονομική κατάσταση των δήμων, υποστηρίζοντας ότι η κυβερνητική πολιτική οδηγεί την Αυτοδιοίκηση στα όρια της χρεοκοπίας και την εγκλωβίζει σε ένα ενεργειακό καθεστώς που επιβαρύνει σημαντικά τους προϋπολογισμούς της.
Στην παρέμβασή της ανέδειξε την ανάγκη ουσιαστικής χρηματοδότησης, οικονομικής αυτοτέλειας και αλλαγής του τρόπου με τον οποίο κατανέμονται οι αρμοδιότητες και οι πόροι μεταξύ κεντρικού κράτους και δήμων.
Οι θεματικές παρεμβάσεις των υπουργών και τα ζητήματα της καθημερινότητας
Η δεύτερη ημέρα του συνεδρίου, Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, ήταν αφιερωμένη σε παράλληλες θεματικές συνεδρίες, με τη συμμετοχή υπουργών, υφυπουργών, γενικών γραμματέων και εκπροσώπων της Αυτοδιοίκησης.
Στη θεματική ενότητα για το περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη συζητήθηκαν η ενέργεια, η διαχείριση των απορριμμάτων, η κυκλική οικονομία και οι υδάτινοι πόροι. Στις εργασίες συμμετείχαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, οι υφυπουργοί Μαριλένα Σουκούλη και Νίκος Τσάφος, καθώς και αρμόδια υπηρεσιακά στελέχη.
Η οικονομική αυτοτέλεια των δήμων, τα χρηματοδοτικά εργαλεία και η θεσμική αναβάθμιση της Αυτοδιοίκησης αποτέλεσαν επίσης αντικείμενο ξεχωριστής συζήτησης.
Στις ενότητες κοινωνικής πολιτικής και απασχόλησης συμμετείχαν η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, ο υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης, ο γενικός γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής Κωνσταντίνος Γλούμης-Ατσαλάκης και η διοικήτρια της ΔΥΠΑ Γιάννα Χορμόβα.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι κοινωνικές υπηρεσίες, η υγεία, η οικογένεια, η απασχόληση και οι ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Πολιτική προστασία και διαχείριση κρίσεων
Ξεχωριστή ενότητα αποτέλεσε η πολιτική προστασία, με αντικείμενο την πρόληψη, την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα των δήμων απέναντι στις φυσικές καταστροφές.
Στις εργασίες συμμετείχαν εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης και επιστημονικοί φορείς, μεταξύ των οποίων ο καθηγητής και πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμης Λέκκας.
Ο κ. Λέκκας υπογράμμισε την ανάγκη για αναλυτική εκτίμηση των κινδύνων ανά δήμο, καλύτερο συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων και συστηματική διεξαγωγή επιχειρησιακών ασκήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προσαρμογή των δημοτικών μηχανισμών στις νέες συνθήκες της κλιματικής κρίσης.
Παιδεία, πολιτισμός και περιφερειακή ανάπτυξη
Στις εργασίες του συνεδρίου εξετάστηκαν ακόμη η νησιωτικότητα, η ορεινότητα, η αγροτική οικονομία, η περιφερειακή ανάπτυξη και η εδαφική συνοχή.
Στις συζητήσεις για την παιδεία και τον πολιτισμό συμμετείχαν η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη και ο υφυπουργός Κώστας Βλάσης, με αντικείμενο τον ρόλο των δήμων στην εκπαιδευτική και πολιτιστική ζωή των τοπικών κοινωνιών.
Η ολοκλήρωση των εργασιών
Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκαν οι τελευταίες τοποθετήσεις των συνέδρων, παρουσιάστηκε ο οικονομικός απολογισμός της ΚΕΔΕ για το 2025 και τέθηκαν προς ψήφιση τα κείμενα των αυτοδιοικητικών παρατάξεων.
Το βασικό συμπέρασμα των εργασιών ήταν η ανάγκη ενίσχυσης της οικονομικής αυτοτέλειας των δήμων, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στις αυξημένες υποχρεώσεις τους και να παρέχουν υπηρεσίες χωρίς να μετακυλίεται το κόστος στους πολίτες.
Οι τελικές ψηφοφορίες και η αντιπαράθεση γύρω από τη διαδικασία έδωσαν ιδιαίτερη ένταση στην ολοκλήρωση του συνεδρίου, με την πολιτική και αυτοδιοικητική αντιπαράθεση να συνεχίζεται και μετά τη λήξη των εργασιών.
Πηγές και διασταύρωση
Η παρουσίαση βασίζεται στις ανακοινώσεις της ΚΕΔΕ, στις κυβερνητικές τοποθετήσεις και στις δημοσιευμένες παρεμβάσεις των πολιτικών εκπροσώπων. Ιδιαίτερα χρήσιμες είναι οι ακόλουθες πηγές:
