Μια νέα εποχή για την ελληνική παρουσία στον διαστημικό τομέα φιλοδοξεί να ανοίξει η κυβέρνηση, παρουσιάζοντας ένα φιλόδοξο επενδυτικό σχέδιο ύψους περίπου 350 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αποσκοπεί όχι μόνο στην ανάπτυξη νέων διαστημικών υποδομών, αλλά και στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ελληνικού οικοσυστήματος καινοτομίας, έρευνας και παραγωγής τεχνολογίας.
Το μήνυμα που εκπέμπεται πλέον είναι ότι η Ελλάδα δεν περιορίζεται στον ρόλο του χρήστη διαστημικών υπηρεσιών, αλλά επιδιώκει να εξελιχθεί σε ενεργό παραγωγό τεχνολογίας και αξιόπιστο εταίρο της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας.
Από χρήστης τεχνολογίας σε χώρα παραγωγής
Τα τελευταία χρόνια η ελληνική συμμετοχή στον διαστημικό τομέα έχει ενισχυθεί σημαντικά, τόσο μέσω δημόσιων επενδύσεων όσο και μέσα από τη δραστηριοποίηση ιδιωτικών επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας.
Η νέα στρατηγική προβλέπει την ανάπτυξη τεχνολογιών που καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της διαστημικής οικονομίας: από τον σχεδιασμό και την κατασκευή μικροδορυφόρων έως την επεξεργασία δορυφορικών δεδομένων και την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Στόχος είναι η χώρα να αποκτήσει ισχυρή παραγωγική βάση, να προσελκύσει επενδύσεις και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.
Οι επενδύσεις που αλλάζουν το τοπίο
Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του νέου οικοσυστήματος διαδραματίζουν διεθνείς επιχειρήσεις που έχουν ήδη επιλέξει την Ελλάδα για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων τους.
Η φινλανδική ICEYE προχωρά στη δημιουργία της πρώτης μονάδας παραγωγής μικροδορυφόρων εκτός Φινλανδίας, επενδύοντας στην ελληνική αγορά και ενισχύοντας τη βιομηχανική παραγωγή διαστημικών συστημάτων.
Παράλληλα, η Open Cosmos έχει ήδη αναπτύξει παραγωγική δραστηριότητα στη χώρα, συμμετέχοντας ενεργά στο ελληνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων και κατασκευάζοντας εξειδικευμένα υποσυστήματα.
Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται και η παρουσία του επενδυτικού ταμείου Phaistos Investment Fund, το οποίο, αξιοποιώντας πόρους από το πρόγραμμα ανάπτυξης των δικτύων 5G, επεκτείνει τις επενδύσεις του στον διαστημικό τομέα, χρηματοδοτώντας εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις δορυφορικές επικοινωνίες και στις υπηρεσίες διαχείρισης δορυφόρων.
Ένα οικοσύστημα που μεγαλώνει
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περισσότερες από 50 ελληνικές επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα συμμετέχουν ήδη στην ανάπτυξη τεχνολογιών που σχετίζονται με το ελληνικό διαστημικό πρόγραμμα.
Το γεγονός αυτό δείχνει ότι δημιουργείται σταδιακά μία ολοκληρωμένη εγχώρια αλυσίδα παραγωγής, η οποία δεν περιορίζεται στην έρευνα αλλά επεκτείνεται στην κατασκευή εξοπλισμού, στις εφαρμογές λογισμικού, στην αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων και στην ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών.
Παράλληλα, η ανάπτυξη του κλάδου συμβάλλει και στην επιστροφή Ελλήνων επιστημόνων που εργάζονταν στο εξωτερικό, αξιοποιώντας την εμπειρία που απέκτησαν σε κορυφαίους οργανισμούς, όπως η NASA και άλλοι διεθνείς διαστημικοί φορείς.
Η επιτυχία των μικροδορυφόρων
Η πρώτη φάση του ελληνικού σχεδίου βασίστηκε στο πρόγραμμα ανάπτυξης μικροδορυφόρων.
Μέχρι σήμερα έχουν ήδη τεθεί σε τροχιά 17 μικροδορυφόροι, ενώ ο αριθμός τους αναμένεται να αυξηθεί στους 24 μέσα στο επόμενο διάστημα.
Τα δεδομένα που συλλέγονται αξιοποιούνται ήδη από δημόσιες υπηρεσίες για:
- την πρόληψη και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών,
- την πολιτική προστασία,
- τη γεωργία ακριβείας,
- την επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων,
- την παρακολούθηση κρίσιμων υποδομών,
- τη διαχείριση περιβαλλοντικών κινδύνων.
Η αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων προσφέρει πολύτιμα εργαλεία στη δημόσια διοίκηση, μειώνοντας ταυτόχρονα το λειτουργικό κόστος πολλών υπηρεσιών.
Σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη σχετικά με την πρώτη αποστολή Έλληνα αστροναύτη στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Το πρόγραμμα HELLAS-SPACE 2.0
Επόμενος σταθμός αποτελεί το νέο πρόγραμμα HELLAS-SPACE 2.0, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 350 εκατομμυρίων ευρώ για την επόμενη τετραετία.
Το πρόγραμμα προβλέπει:
- ανάπτυξη νέων δορυφόρων υψηλής ανάλυσης,
- ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες,
- εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στην επεξεργασία γεωχωρικών δεδομένων,
- ανάπτυξη αυτόνομων και ρομποτικών διαστημικών συστημάτων,
- αξιοποίηση μετακβαντικής κρυπτογραφίας,
- δημιουργία εγχώριων γραμμών παραγωγής διαστημικού εξοπλισμού.
Παράλληλα προβλέπεται η δημιουργία περισσότερων από 250 νέων θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, ενώ στα περισσότερα έργα του προγράμματος θα απαιτείται σημαντική ελληνική συμμετοχή.
Εθνική Στρατηγική για το Διάστημα
Παράλληλα παρουσιάστηκε και η πρώτη ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική για το Διάστημα, με χρονικό ορίζοντα έως το 2030.
Το σχέδιο θέτει συγκεκριμένους στόχους για την ανάπτυξη της διαστημικής οικονομίας, την ενίσχυση της έρευνας, την υποστήριξη της καινοτομίας, την προσέλκυση επενδύσεων και την ισχυρότερη συμμετοχή της Ελλάδας στα ευρωπαϊκά διαστημικά προγράμματα.
Η στρατηγική αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά με το επενδυτικό πρόγραμμα, ώστε δημόσιος και ιδιωτικός τομέας να κινηθούν με κοινό αναπτυξιακό προσανατολισμό.
Ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης
Ξεχωριστή θέση στη νέα στρατηγική κατέχει και η αποστολή του πρώτου Έλληνα αστροναύτη στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Η αποστολή του Αδριανού Γολέμη μέσα στα επόμενα δύο χρόνια αποτελεί ένα ιδιαίτερα συμβολικό γεγονός, καθώς φιλοδοξεί να εμπνεύσει τους νέους να στραφούν προς τις επιστήμες, την τεχνολογία και τη μηχανική.
Παράλληλα δρομολογείται και Πανελλήνιο Μαθητικό Διαστημικό Πρόγραμμα, μέσα από το οποίο μαθητές θα σχεδιάσουν και θα εκτοξεύσουν δικούς τους νανοδορυφόρους, φέρνοντας τη διαστημική εκπαίδευση πιο κοντά στη νέα γενιά.
Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης δεκαετίας
Η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ελλάδα δεν περιορίζεται στην εκτόξευση νέων δορυφόρων ή στην αποστολή ενός Έλληνα αστροναύτη στο Διάστημα.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας ανταγωνιστικής διαστημικής βιομηχανίας, ικανής να εξάγει τεχνολογία, να συμμετέχει σε διεθνείς συνεργασίες και να δημιουργεί προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Αν ο σχεδιασμός υλοποιηθεί με συνέπεια, η Ελλάδα μπορεί τα επόμενα χρόνια να αποκτήσει ουσιαστική παρουσία στη νέα ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία, ενισχύοντας παράλληλα την καινοτομία, την απασχόληση και τη διεθνή ανταγωνιστικότητά της.