Αναστάτωση προκαλεί στους Δήμους όλης της χώρας η Εγκύκλιος 10 του Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία εκδόθηκε την 1η Ιουλίου 2026 και αφορά την καταστατική θέση των αιρετών. Μία συγκεκριμένη αναφορά της εγκυκλίου για τους άμισθους αντιδημάρχους ανοίγει πλέον μια σοβαρή συζήτηση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και δημιουργεί πρακτικά ζητήματα σε δημοτικές διοικήσεις που έχουν αξιοποιήσει αιρετούς προερχόμενους από τον δημόσιο τομέα.
Η επίμαχη διατύπωση υπάρχει πράγματι στο επίσημο κείμενο του Υπουργείου Εσωτερικών και αναφέρει ότι «άμισθοι αντιδήμαρχοι δεν δύνανται να είναι τα πρόσωπα των παρ. 1 και 2 του άρθρου 294 του Κ.Τ.Α.».
Η φράση της εγκυκλίου που αλλάζει τα δεδομένα
Μέχρι σήμερα, σε αρκετούς Δήμους είχε διαμορφωθεί μια πρακτική σύμφωνα με την οποία δημοτικοί σύμβουλοι που εργάζονταν στο Δημόσιο μπορούσαν να αξιοποιούνται ως άμισθοι αντιδήμαρχοι.
Πρόκειται για δημόσιους υπαλλήλους, εργαζόμενους με σχέση ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, λειτουργούς και άλλες κατηγορίες προσώπων που συνδέονται εργασιακά με φορείς του δημόσιου τομέα.
Με την Εγκύκλιο 10, όμως, το Υπουργείο Εσωτερικών συνδέει ευθέως τη θέση του άμισθου αντιδημάρχου με τις κατηγορίες που περιγράφονται στις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 294 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το άρθρο 294 του ν. 5314/2026 αφορά την αναστολή άσκησης δημόσιου λειτουργήματος ή δημόσιων υπαλληλικών καθηκόντων δημάρχων, περιφερειαρχών, αντιδημάρχων και άλλων αιρετών.
Η εγκύκλιος, επομένως, εισάγει μια σαφή διοικητική οδηγία: τα πρόσωπα που υπάγονται στις συγκεκριμένες παραγράφους του άρθρου 294 δεν μπορούν να ορίζονται άμισθοι αντιδήμαρχοι.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους Δήμους
Το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό.
Σε Δήμους όπου δημόσιοι υπάλληλοι ή άλλοι αιρετοί των συγκεκριμένων κατηγοριών ασκούν σήμερα καθήκοντα άμισθου αντιδημάρχου, οι δημοτικές διοικήσεις καλούνται να εξετάσουν άμεσα εάν οι αποφάσεις ορισμού τους είναι συμβατές με τη νέα ερμηνεία του Υπουργείου.
Σύμφωνα με την ανάγνωση που ήδη γίνεται στον χώρο της Αυτοδιοίκησης, εάν ένας δήμαρχος επιθυμεί να διατηρήσει ένα τέτοιο στέλεχος σε θέση αντιδημάρχου, τότε τίθεται το ζήτημα του ορισμού του σε θέση που υπάγεται στο καθεστώς αναστολής των δημόσιων υπαλληλικών καθηκόντων.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει το πρόβλημα.
Για έναν δημόσιο υπάλληλο, έναν γιατρό του ΕΣΥ ή άλλο πρόσωπο που υπάγεται στο άρθρο 294, η αναστολή της επαγγελματικής του δραστηριότητας δεν αποτελεί μια απλή διοικητική λεπτομέρεια. Μπορεί να επηρεάσει άμεσα την καθημερινή επαγγελματική και προσωπική του ζωή.
Αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι αιρετοί ενδέχεται να κληθούν ουσιαστικά να επιλέξουν ανάμεσα στην επαγγελματική τους θέση και στην άσκηση καθηκόντων αντιδημάρχου.
Το νομικό ερώτημα: Τι γράφει ο νόμος και τι ερμηνεύει η εγκύκλιος
Η μεγαλύτερη συζήτηση αφορά τη σχέση της Εγκυκλίου 10 με το ίδιο το κείμενο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ο ν. 5314/2026 δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 103/29.06.2026 και αποτελεί τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το άρθρο 294 ρυθμίζει την αναστολή άσκησης δημόσιου λειτουργήματος και δημόσιων υπαλληλικών καθηκόντων.
Το άρθρο 295 αφορά το καθεστώς αντιμισθίας των αιρετών.
Παράλληλα, το άρθρο 110 προβλέπει τη δυνατότητα ορισμού άμισθων αντιδημάρχων.
Το σημείο που προκαλεί αντιδράσεις είναι ότι, σύμφωνα με αναλύσεις στον χώρο της Αυτοδιοίκησης, στο κείμενο του Κώδικα δεν εντοπίζεται αυτοτελής και ρητή διατύπωση ίδια με εκείνη της εγκυκλίου, δηλαδή ότι «άμισθοι αντιδήμαρχοι δεν δύνανται να είναι τα πρόσωπα των παρ. 1 και 2 του άρθρου 294».
Αυτή ακριβώς η διαφοροποίηση έχει ανοίξει τη νομική συζήτηση.
Μπορεί μια εγκύκλιος να δημιουργήσει νέο περιορισμό;
Οι εγκύκλιοι της διοίκησης έχουν κατά κανόνα ερμηνευτικό και καθοδηγητικό χαρακτήρα για την εφαρμογή της νομοθεσίας. Δεν αποτελούν νόμο που ψηφίζεται από τη Βουλή.
Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, είναι εάν η επίμαχη διατύπωση της Εγκυκλίου 10 αποτελεί απλώς ερμηνεία του συνδυασμού των άρθρων του νέου Κώδικα ή εάν στην πράξη εισάγει έναν περιορισμό που δεν διατυπώνεται ρητά στο νομοθετικό κείμενο.
Αναλύσεις που έχουν ήδη δημοσιευθεί στον αυτοδιοικητικό Τύπο επισημαίνουν ακριβώς αυτή τη διάσταση και υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη απαγόρευση δεν εμφανίζεται με την ίδια ρητή μορφή στον ν. 5314/2026.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η εγκύκλιος είναι νομικά ανίσχυρη ή παράνομη. Σημαίνει ότι υπάρχει ερμηνευτική διαφωνία, η οποία πιθανότατα θα χρειαστεί περαιτέρω διευκρίνιση από το Υπουργείο ή ενδεχομένως να κριθεί μέσα από διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες.
Σε δύσκολη θέση δήμαρχοι και δημοτικές διοικήσεις
Το πραγματικό βάρος της υπόθεσης πέφτει τώρα στους δημάρχους.
Πολλές δημοτικές αρχές έχουν μοιράσει κρίσιμα χαρτοφυλάκια σε αντιδημάρχους που γνωρίζουν συγκεκριμένους τομείς και έχουν αναλάβει αρμοδιότητες καθημερινής λειτουργίας των Δήμων.
Καθαριότητα, Πολιτική Προστασία, κοινωνική πολιτική, τεχνικά έργα και διοικητικές υπηρεσίες είναι χαρτοφυλάκια που απαιτούν συνεχή παρουσία και γνώση των τοπικών προβλημάτων.
Εάν η νέα οδηγία οδηγήσει σε αλλαγές προσώπων, ορισμένοι Δήμοι μπορεί να χρειαστεί να προχωρήσουν σε ανασχηματισμό της διοίκησής τους ή σε νέες αποφάσεις ορισμού αντιδημάρχων.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η εγκύκλιος εκδόθηκε μόλις δύο ημέρες μετά τη δημοσίευση του νέου Κώδικα στο ΦΕΚ. Ο Κώδικας δημοσιεύθηκε στις 29 Ιουνίου και η Εγκύκλιος 10 φέρει ημερομηνία 1ης Ιουλίου 2026.
Αναμένονται διευκρινίσεις και πιθανές αντιδράσεις
Στον χώρο της Αυτοδιοίκησης το θέμα παρακολουθείται πλέον με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν το Υπουργείο Εσωτερικών θα προχωρήσει σε πρόσθετες διευκρινίσεις για την εφαρμογή της επίμαχης οδηγίας και κυρίως για τις περιπτώσεις αντιδημάρχων που έχουν ήδη οριστεί και ασκούν καθήκοντα.
Παράλληλα, μένει να φανεί εάν Δήμοι ή αιρετοί θα επιλέξουν να αμφισβητήσουν διοικητικά ή δικαστικά την ερμηνεία της εγκυκλίου.
Μέχρι τότε, μία φράση λίγων λέξεων σε μια πολυσέλιδη εγκύκλιο είναι αρκετή για να προκαλέσει σοβαρή αναστάτωση στις δημοτικές διοικήσεις.
Γιατί αυτή τη φορά το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα είναι αντιδήμαρχος. Είναι εάν ένας δημόσιος υπάλληλος μπορεί να συνεχίσει να προσφέρει στον Δήμο ως άμισθος αντιδήμαρχος χωρίς να εγκαταλείψει την επαγγελματική του θέση.