Πώς ένας Δήμος φτάνει να ψηφίζει τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό της ιστορίας του; Ποιος «εγκρίνει» 58,4 εκατομμύρια ευρώ και από πού προέρχονται τελικά αυτά τα χρήματα;
Η περίπτωση του Δήμος Μαλεβιζίου αξίζει να διαβαστεί πέρα από τον εντυπωσιακό τίτλο των 58,4 εκατ. ευρώ.
Γιατί, κοιτάζοντας προσεκτικά τα οικονομικά στοιχεία, η απάντηση δεν βρίσκεται σε κάποια έκτακτη κρατική επιχορήγηση ούτε σε μια «γενναιόδωρη επιταγή» που έφτασε ξαφνικά στον Δήμο.
Βρίσκεται σε κάτι πολύ πιο ουσιαστικό για την Τοπική Αυτοδιοίκηση: στη δυνατότητα ενός Δήμου να εντοπίζει χρηματοδοτικά εργαλεία, να ωριμάζει έργα, να εξασφαλίζει εντάξεις και να δημιουργεί μεγαλύτερη οικονομική βάση.
Ο προϋπολογισμός του Μαλεβιζίου για το 2026 ανέρχεται στα 58.395.565 ευρώ, έναντι 55.303.427 ευρώ το 2025, καταγράφοντας αύξηση 5,59%. Πρόκειται, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Δήμου, για τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία του.
Και εδώ αρχίζει το πραγματικό ρεπορτάζ.
Τα 58,4 εκατομμύρια δεν είναι χρήματα που βρίσκονται σε ένα ταμείο
Χρειάζεται πρώτα να ξεκαθαρίσουμε κάτι που συχνά δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις όταν δημοσιεύονται μεγάλοι δημοτικοί προϋπολογισμοί.
Ο Δήμος Μαλεβιζίου δεν έχει 58,4 εκατομμύρια ευρώ σε έναν τραπεζικό λογαριασμό.
Ο προϋπολογισμός αποτελεί την οικονομική αποτύπωση των προβλεπόμενων εσόδων και δαπανών του Δήμου για το οικονομικό έτος. Περιλαμβάνει ίδιους πόρους, κρατικές μεταβιβάσεις, χρηματοδοτούμενα έργα, προγράμματα και χρηματικά διαθέσιμα.
Μάλιστα, από τα στοιχεία της συνεδρίασης προκύπτει ότι η διαφορά ύψους 8.371.432,52 ευρώ καλύπτεται από τα χρηματικά διαθέσιμα που υπήρχαν στις 31 Δεκεμβρίου 2025, σύμφωνα με τη βεβαίωση της ταμειακής υπηρεσίας.
Άρα, όταν διαβάζουμε «προϋπολογισμός 58,4 εκατ. ευρώ», δεν σημαίνει ότι κάποιος ενέκρινε και κατέβαλε σήμερα στον Δήμο αυτό το ποσό.
Σημαίνει ότι ο Δήμος έχει διαμορφώσει ένα οικονομικό σχέδιο αυτού του ύψους, βασισμένο στις προβλεπόμενες πηγές εσόδων και στις εγγεγραμμένες δαπάνες του.
Το νούμερο που αλλάζει όλη την εικόνα: 30.226.310 ευρώ
Αν υπάρχει ένα στοιχείο που πρέπει να κρατήσει κάποιος από τον προϋπολογισμό του Μαλεβιζίου, είναι αυτό:
30.226.310 ευρώ.
Περισσότερο από το 50% του συνολικού προϋπολογισμού συνδέεται, σύμφωνα με τον Δήμο, με χρηματοδοτικά προγράμματα.
Ταμείο Συνοχής, Πράσινο Ταμείο, πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» και άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία βρίσκονται πίσω από ένα μεγάλο τμήμα των έργων που έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό.
Με απλά λόγια;
Σχεδόν ένα στα δύο ευρώ του προϋπολογισμού δεν εμφανίζεται επειδή ο Δήμος αύξησε δημοτικά τέλη ή επειδή οι δημότες κλήθηκαν να πληρώσουν περισσότερο.
Συνδέεται με την εξασφάλιση εξωτερικής χρηματοδότησης για έργα.
Αυτό είναι το σημείο που κάνει τη διαφορά.
Γιατί τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά προγράμματα υπάρχουν, σε μεγάλο βαθμό, για όλους τους Δήμους που πληρούν τις προϋποθέσεις.
Το πραγματικό ερώτημα είναι: πόσοι μπορούν να φτάσουν εγκαίρως μέχρι την ένταξη;
Τα χρήματα δεν «έρχονται» μόνα τους – Πρέπει να υπάρχει έργο έτοιμο να χρηματοδοτηθεί
Στην Τοπική Αυτοδιοίκηση υπάρχει μια λέξη που ο πολίτης σπάνια ακούει, αλλά πολλές φορές καθορίζει ποιος Δήμος θα πάρει χρηματοδότηση και ποιος θα μείνει πίσω.
Ωριμότητα.
Ένα έργο μπορεί να είναι απαραίτητο. Μπορεί να το ζητά μια ολόκληρη τοπική κοινωνία. Μπορεί ένας δήμαρχος να το εξαγγέλλει επί χρόνια.
Αν όμως δεν υπάρχουν οι απαιτούμενες μελέτες, οι εγκρίσεις, οι αδειοδοτήσεις και ο τεχνικός φάκελος, το έργο μπορεί να μην είναι έτοιμο όταν ανοίξει το κατάλληλο χρηματοδοτικό πρόγραμμα.
Και τότε η ευκαιρία χάνεται.
Η περίπτωση του Μαλεβιζίου δείχνει μια δημοτική διοίκηση που έχει επενδύσει στην ένταξη έργων σε διαφορετικά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ανάπλαση της Λεωφόρου Ελευθερίου Βενιζέλου στο Γάζι. Έργο συνολικού ύψους περίπου 7 εκατ. ευρώ καλύπτεται πλέον εξ ολοκλήρου από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, μετά την απαλλαγή του Δήμου από ίδια συμμετοχή ύψους 1,4 εκατ. ευρώ.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι 1,4 εκατ. ευρώ που διαφορετικά θα έπρεπε να δεσμευθούν από δημοτικούς πόρους δεν επιβαρύνουν πλέον τον προϋπολογισμό για το συγκεκριμένο έργο.
Και εδώ βρίσκεται μια δεύτερη διάσταση της οικονομικής διαχείρισης ενός Δήμου.
Δεν είναι μόνο πόσα χρήματα εξασφαλίζεις. Είναι και πόσα δημοτικά χρήματα καταφέρνεις να μη δεσμεύσεις, επειδή βρίσκεις εξωτερική χρηματοδότηση.
Αύξηση 64,4% στα ίδια έσοδα από το 2019
Το δεύτερο στοιχείο που προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η πορεία των ιδίων εσόδων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η δημοτική αρχή, τα ίδια έσοδα του Δήμου εμφανίζουν αύξηση 64,4% σε σχέση με το 2019.
Αυτό είναι σημαντικό.
Τα ίδια έσοδα αποτελούν κρίσιμο δείκτη της οικονομικής δυνατότητας ενός Δήμου. Συνδέονται με τις πηγές εσόδων που διαχειρίζεται ο ίδιος ο ΟΤΑ και επηρεάζουν την ικανότητά του να καλύπτει λειτουργικές ανάγκες, να σχεδιάζει παρεμβάσεις και να διαθέτει οικονομική ευελιξία.
Η αύξηση 64,4% μέσα σε μια εξαετία δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη.
Ωστόσο, εδώ χρειάζεται και η δημοσιογραφική διευκρίνιση: το συνοπτικό δελτίο του Δήμου παρουσιάζει το ποσοστό της αύξησης, αλλά για να αποτυπωθεί πλήρως από πού προήλθε αυτή η μεταβολή απαιτείται αναλυτική σύγκριση των κωδικών εσόδων του 2019 και του 2026.
Άλλο η αύξηση της εισπραξιμότητας.
Άλλο η δημιουργία νέων πηγών εσόδων.
Άλλο η αύξηση συγκεκριμένων τελών ή δικαιωμάτων.
Και άλλο η μεταβολή της οικονομικής δραστηριότητας σε έναν αναπτυσσόμενο Δήμο.
Επομένως, το +64,4% είναι ένα πολύ ισχυρό στοιχείο, αλλά είναι ταυτόχρονα και ένα στοιχείο που αξίζει βαθύτερη οικονομική ανάλυση.
Και άλλα 7,8 εκατομμύρια βρίσκονται στην «πόρτα»
Κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού, η δημοτική αρχή προανήγγειλε νέα χρηματοδοτικά προγράμματα ύψους 7,8 εκατ. ευρώ, τα οποία βρίσκονταν στο στάδιο της προέγκρισης.
Παράλληλα, έγινε αναφορά σε ακόμη 1,3 εκατ. ευρώ από ανταποδοτικά του λεγόμενου «μεγάλου καλωδίου», τα οποία δεν είχαν ακόμη αξιοποιηθεί.
Προσοχή εδώ.
Τα 7,8 εκατ. ευρώ της προέγκρισης δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ήδη εξασφαλισμένα χρήματα.
Η προέγκριση δεν είναι τελική χρηματοδότηση.
Δείχνει, όμως, ότι υπάρχουν επιπλέον προτάσεις και έργα σε χρηματοδοτική τροχιά.
Και αυτό μας οδηγεί ίσως στο σημαντικότερο συμπέρασμα της υπόθεσης Μαλεβιζίου.
Ο πραγματικός πλούτος ενός Δήμου μπορεί να βρίσκεται στους φακέλους του
Για χρόνια, όταν μιλούσαμε για «πλούσιους Δήμους», κοιτούσαμε κυρίως τα δημοτικά τέλη, την ακίνητη περιουσία και τις σταθερές πηγές εσόδων.
Η νέα πραγματικότητα της Αυτοδιοίκησης είναι διαφορετική.
Ένας Δήμος μπορεί να διαθέτει περιορισμένους ίδιους πόρους και παρ’ όλα αυτά να δημιουργεί μεγάλο αναπτυξιακό πρόγραμμα, εφόσον έχει τη διοικητική και τεχνική ικανότητα να διεκδικεί χρηματοδοτήσεις.
Ο πραγματικός πλούτος μπορεί να βρίσκεται σε ένα συρτάρι της Τεχνικής Υπηρεσίας.
Σε μια ολοκληρωμένη μελέτη.
Σε μια άδεια που εκδόθηκε εγκαίρως.
Σε έναν φάκελο που είναι έτοιμος να κατατεθεί την ημέρα που ανοίγει μια πρόσκληση.
Τα εκατομμύρια των χρηματοδοτικών προγραμμάτων δεν πηγαίνουν απαραίτητα στον Δήμο με το μεγαλύτερο πρόβλημα. Πηγαίνουν στον Δήμο που μπορεί να αποδείξει, με όρους της κάθε πρόσκλησης, ότι διαθέτει επιλέξιμο και επαρκώς προετοιμασμένο έργο.
Το Μαλεβίζι έχει και ένα γεωγραφικό πλεονέκτημα – Αλλά αυτό δεν εξηγεί τα πάντα
Θα ήταν λάθος να εξετάσουμε τα οικονομικά του Δήμου χωρίς να δούμε τη φυσιογνωμία της περιοχής.
Το Μαλεβίζι βρίσκεται στην Κρήτη, στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου, και συνδυάζει αστική ανάπτυξη, τουριστική δραστηριότητα, παραλιακές περιοχές και σημαντικές υποδομές.
Αυτή η οικονομική και αναπτυξιακή φυσιογνωμία δημιουργεί διαφορετικές δυνατότητες αλλά και διαφορετικές ανάγκες.
Δεν μπορεί, επομένως, να γίνει μια απλοϊκή σύγκριση με έναν μικρό ορεινό ή απομακρυσμένο Δήμο.
Όμως το γεγονός παραμένει.
Πάνω από 30 εκατ. ευρώ χρηματοδοτικών προγραμμάτων δεν εμφανίζονται αυτόματα σε έναν δημοτικό προϋπολογισμό λόγω γεωγραφικής θέσης.
Προϋποθέτουν διοικητική δουλειά.
Η μεγάλη ερώτηση για όλους τους Δήμους της χώρας
Και κάπου εδώ η υπόθεση του Μαλεβιζίου παύει να είναι μια τοπική είδηση από την Κρήτη.
Γίνεται αυτοδιοικητικό ερώτημα για ολόκληρη τη χώρα.
Πόσα χρηματοδοτικά προγράμματα αξιοποιεί κάθε Δήμος;
Πόσα έργα έχει σε ώριμη μελετητική φάση;
Πόσες προσκλήσεις έχασε επειδή δεν υπήρχε έτοιμος φάκελος;
Πόσες μελέτες παραμένουν χρόνια στα συρτάρια;
Και τελικά, πόσο μετρά η ικανότητα μιας δημοτικής διοίκησης να αναζητά χρήματα έξω από τα στενά όρια του δημοτικού ταμείου;
Ο Μενέλαος Μποκέας, παρουσιάζοντας τον προϋπολογισμό, έδωσε έμφαση στην αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου χρηματοδοτικού εργαλείου. Η επίσημη εικόνα του Δήμου είναι αυτή μιας διοίκησης που συνδέει το ύψος του προϋπολογισμού με τη συστηματική διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων.
Η αντιπολίτευση, από την άλλη πλευρά, στη συζήτηση του Δημοτικού Συμβουλίου έθεσε ζητήματα για την πορεία και την υλοποίηση του προϋπολογισμού, υπενθυμίζοντας μια βασική αλήθεια της Αυτοδιοίκησης: άλλο εγγράφω ένα έργο στον προϋπολογισμό και άλλο το εκτελώ.
Και αυτή είναι ίσως η πιο σωστή γραμμή για να διαβάσουμε τα 58,4 εκατομμύρια.
Το ρεκόρ γράφτηκε – Τώρα αρχίζει η πραγματική μέτρηση
Ο μεγαλύτερος προϋπολογισμός στην ιστορία του Δήμου Μαλεβιζίου είναι γεγονός.
Τα 58,4 εκατ. ευρώ είναι ένας αριθμός που εντυπωσιάζει.
Τα 30,2 εκατ. ευρώ από χρηματοδοτικά προγράμματα δείχνουν τη μεγάλη συμμετοχή εξωτερικών πόρων.
Η αύξηση 64,4% των ιδίων εσόδων από το 2019 δείχνει μια σημαντική μεταβολή στην οικονομική εικόνα που παρουσιάζει ο Δήμος.
Όμως οι προϋπολογισμοί δεν κρίνονται την ημέρα που ψηφίζονται.
Κρίνονται στο τέλος της χρονιάς.
Στο πόσα έργα δημοπρατήθηκαν.
Στο πόσα συμβασιοποιήθηκαν.
Στο πόσα εκατομμύρια πραγματικά απορροφήθηκαν.
Και, κυρίως, στο πόσα από αυτά μετατράπηκαν σε δρόμους, υποδομές, σχολεία, αναπλάσεις και υπηρεσίες που είδε ο πολίτης στην καθημερινότητά του.
Το Μαλεβίζι έβαλε τον πήχη στα 58,4 εκατομμύρια ευρώ.
Τώρα μένει να αποδείξει πόσα από αυτά τα εκατομμύρια μπορούν να φύγουν από τις γραμμές ενός προϋπολογισμού και να γίνουν πραγματικό έργο.
kalithea Press Team