Η ψηφιακή μετάβαση, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά εργαλεία βρίσκονται στο επίκεντρο της αναπτυξιακής πολιτικής της Περιφέρειας Αττικής, με την Περιφέρεια να επιχειρεί να συνδέσει την καταγραφή των πραγματικών αναγκών της αγοράς με συγκεκριμένες παρεμβάσεις και διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους.
Η πρώτη μελέτη του Παρατηρητηρίου Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας της Περιφέρειας Αττικής, με αντικείμενο την «Ψηφιακή Οικονομία και Μετάβαση», αποτυπώνει την εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα στις επιχειρήσεις του Λεκανοπεδίου και αναδεικνύει τόσο την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσο και τα σημαντικά περιθώρια περαιτέρω προσαρμογής.
Την ίδια στιγμή, μέσω του προγράμματος «Attiki On», 1.044 επενδυτικά σχέδια μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων έχουν εγκριθεί, με συνολική χρηματοδότηση 95,5 εκατ. ευρώ, δημιουργώντας ένα σημαντικό χρηματοδοτικό δίχτυ για επιχειρήσεις που καλούνται να επενδύσουν στον εκσυγχρονισμό και την προσαρμογή τους στις νέες οικονομικές συνθήκες.
Τι δείχνει η πρώτη μελέτη για τις επιχειρήσεις της Αττικής
Η έρευνα του Παρατηρητηρίου επιχειρεί να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα: σε ποιο βαθμό οι επιχειρήσεις της Αττικής είναι πραγματικά έτοιμες να περάσουν στην επόμενη ημέρα της ψηφιακής οικονομίας;
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η πρόθεση υπάρχει. Συνολικά, 65,8% των επιχειρήσεων δηλώνουν ότι ήδη αξιοποιούν νέες ψηφιακές τεχνολογίες, ενώ ένα επιπλέον 25% σχεδιάζει να προχωρήσει στην αξιοποίησή τους.
Ωστόσο, πίσω από αυτά τα ποσοστά κρύβεται μια σημαντική διαφοροποίηση. Η υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών δεν έχει ακόμη αποκτήσει το απαιτούμενο βάθος στο εσωτερικό των περισσότερων επιχειρήσεων.
Με άλλα λόγια, πολλές επιχειρήσεις έχουν κάνει τα πρώτα βήματα, όμως η πλήρης ενσωμάτωση των ψηφιακών εργαλείων στην καθημερινή λειτουργία, στη λήψη αποφάσεων, στην παραγωγή και στην οργάνωση παραμένει ζητούμενο.
Περιορισμένες οι επενδύσεις στην ψηφιακή τεχνολογία
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης αφορά το ύψος των επενδύσεων.
Περίπου 70,2% των επιχειρήσεων βρίσκονται σε μηδενικό ή πολύ χαμηλό επίπεδο δαπανών για νέες ψηφιακές τεχνολογίες. Οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν υψηλότερες επενδύσεις αποτελούν ακόμη μια σχετικά μικρή μειοψηφία.
Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει ότι η ψηφιακή μετάβαση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα διάθεσης ή ενημέρωσης. Για μεγάλο μέρος της αγοράς συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα εξασφάλισης των απαιτούμενων κεφαλαίων.
Ιδιαίτερα για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομικής δραστηριότητας, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη επένδυση σε εξοπλισμό, λογισμικό, κυβερνοασφάλεια ή ψηφιακές υπηρεσίες μπορεί να αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη περνά στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων
Σημαντική θέση στη διαδικασία ψηφιακού μετασχηματισμού καταλαμβάνουν οι νέες τεχνολογίες, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αποκτά σταδιακά πρακτική παρουσία στις επιχειρήσεις.
Η αξιοποίησή της δεν περιορίζεται σε θεωρητικές εφαρμογές. Αντίθετα, συνδέεται κυρίως με λειτουργίες που μπορούν να αποδώσουν άμεσα και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Ανάμεσα στις εφαρμογές που αναδεικνύονται βρίσκονται η αυτοματοποίηση διαδικασιών, η εξυπηρέτηση πελατών, η δημιουργία περιεχομένου και η υποστήριξη της λήψης αποφάσεων.
Η τάση αυτή αναμένεται να ενισχυθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς περισσότερες επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται ότι η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να μειώσει χρόνο και λειτουργικό κόστος και παράλληλα να βελτιώσει την παραγωγικότητα.
Κόστος, δεξιότητες και ασφάλεια τα βασικά εμπόδια
Η μετάβαση, ωστόσο, δεν είναι χωρίς δυσκολίες.
Οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν σημαντικά οφέλη από τον ψηφιακό μετασχηματισμό, κυρίως σε επίπεδο αποδοτικότητας, ανταγωνιστικότητας και ποιότητας.
Παράλληλα, όμως, αντιμετωπίζουν μια σειρά από εμπόδια. Το κόστος της επένδυσης, η έλλειψη εξειδικευμένων δεξιοτήτων, η αβεβαιότητα σχετικά με την απόδοση της επένδυσης και τα ζητήματα ασφάλειας των δεδομένων αποτελούν παράγοντες που μπορούν να καθυστερήσουν τις αποφάσεις.
Για τις μικρότερες επιχειρήσεις το πρόβλημα είναι ακόμη πιο σύνθετο, καθώς συχνά δεν διαθέτουν ούτε το απαιτούμενο προσωπικό ούτε την οικονομική δυνατότητα για να οργανώσουν αυτόνομα έναν ολοκληρωμένο ψηφιακό μετασχηματισμό.
Οι επιχειρήσεις ζητούν περισσότερα από μια απλή χρηματοδότηση
Ένα ακόμη βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι οι ανάγκες των επιχειρήσεων δεν περιορίζονται στην εξασφάλιση χρημάτων.
Η πραγματική υποστήριξη απαιτεί συνδυασμό χρηματοδότησης, τεχνικής βοήθειας, κατάρτισης και δικτύωσης, ενώ το είδος της υποστήριξης θα πρέπει να προσαρμόζεται στο μέγεθος και τα χαρακτηριστικά κάθε επιχείρησης.
Μια μικρή εμπορική επιχείρηση, για παράδειγμα, μπορεί να χρειάζεται διαφορετικού τύπου υποστήριξη από μια μεταποιητική μονάδα ή μια επιχείρηση τεχνολογίας.
Η διαφοροποίηση αυτή καθιστά αναγκαία μια πιο στοχευμένη πολιτική, στην οποία τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία θα συνδέονται με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
Ο ρόλος της Περιφέρειας ως καταλύτης
Μέσα από τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύεται και ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η Περιφέρεια Αττικής.
Οι επιχειρήσεις εμφανίζονται θετικές απέναντι σε πρωτοβουλίες που μπορούν να διευκολύνουν τον ψηφιακό τους μετασχηματισμό, ιδιαίτερα όταν αυτές μειώνουν το κόστος και περιορίζουν την αβεβαιότητα που συνοδεύει μια επένδυση σε νέες τεχνολογίες.
Η λογική που επιχειρεί να διαμορφώσει η Περιφέρεια είναι επομένως διπλή: αφενός να καταγράφει συστηματικά τις ανάγκες της αγοράς και αφετέρου να μετατρέπει τα δεδομένα αυτά σε συγκεκριμένες δράσεις.
Αυτός ακριβώς είναι ο ρόλος που καλείται να υπηρετήσει το Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας.
Από την καταγραφή των αναγκών στη χρηματοδότηση
Η πρώτη μελέτη του Παρατηρητηρίου αποτελεί την αφετηρία ενός ευρύτερου κύκλου ερευνών.
Το έργο του μηχανισμού θα επεκταθεί σε κρίσιμους τομείς για την οικονομία της Αττικής, όπως η πράσινη οικονομία, η εξωστρέφεια και η ανταγωνιστικότητα, η διαχείριση κινδύνων και κρίσεων, η γαλάζια οικονομία, αλλά και η ανάπτυξη και χρηματοδότηση των πολύ μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Στόχος είναι η Περιφέρεια να αποκτήσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις.
Η φιλοσοφία είναι σαφής: η πολιτική στήριξης της επιχειρηματικότητας να βασίζεται περισσότερο σε πραγματικά δεδομένα και λιγότερο σε γενικές εκτιμήσεις.
95,5 εκατ. ευρώ για 1.044 επενδυτικά σχέδια
Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσεται και το «Attiki On», μέσω του οποίου εγκρίθηκαν 1.044 επενδυτικά σχέδια μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, συνολικού ύψους 95,5 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Αττικής.
Πρόκειται για μια σημαντική παρέμβαση στην επιχειρηματικότητα του Λεκανοπεδίου, καθώς απευθύνεται σε έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της τοπικής οικονομίας.
Οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις αποτελούν μεγάλο μέρος του επιχειρηματικού οικοσυστήματος της Αττικής, διατηρούν θέσεις εργασίας και τροφοδοτούν καθημερινά την οικονομική δραστηριότητα στις τοπικές αγορές.
Μέσω της συγκεκριμένης χρηματοδότησης μπορούν να υποστηριχθούν επενδύσεις που αφορούν τον ψηφιακό και τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, την ενεργειακή αναβάθμιση, την ενίσχυση της παραγωγικής δυνατότητας, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και την αναβάθμιση προϊόντων και υπηρεσιών.
Παράλληλα, η χρηματοδότηση μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ή διατήρηση θέσεων εργασίας.
Η μικρή επιχείρηση στο επίκεντρο του αναπτυξιακού σχεδιασμού
Η στρατηγική της Περιφέρειας επιχειρεί να αντιμετωπίσει τη μικρή επιχειρηματικότητα όχι ως έναν επιμέρους τομέα της οικονομίας, αλλά ως βασικό κομμάτι της αναπτυξιακής της βάσης.
Η επιχείρηση της γειτονιάς, η οικογενειακή επιχείρηση, το εμπορικό κατάστημα, η μικρή μεταποιητική μονάδα, η επιχείρηση υπηρεσιών και η νεοφυής προσπάθεια αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις της ίδιας οικονομικής πραγματικότητας.
Για πολλές από αυτές τις επιχειρήσεις, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση μπορεί να καθορίσει εάν μια επένδυση θα πραγματοποιηθεί ή θα παραμείνει στον σχεδιασμό.
Το «Attiki On» έρχεται να καλύψει ακριβώς αυτή την ανάγκη, προσφέροντας τη δυνατότητα υλοποίησης επενδυτικών σχεδίων που, χωρίς δημόσια χρηματοδοτική στήριξη, θα ήταν δυσκολότερο να προχωρήσουν.
Χαρδαλιάς: «Δεν περιοριζόμαστε στην καταγραφή των προβλημάτων»
Ο Περιφερειάρχης Αττικής, Νίκος Χαρδαλιάς, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση της τεκμηρίωσης με την πράξη.
Όπως επισημαίνει, η ανάπτυξη της Αττικής προϋποθέτει ισχυρές, σύγχρονες και ανθεκτικές επιχειρήσεις, αλλά και μια Περιφέρεια που ακούει την αγορά, συνομιλεί με τους παραγωγικούς φορείς και αξιοποιεί τα διαθέσιμα δεδομένα για τη διαμόρφωση πολιτικών.
Με αφορμή την πρώτη μελέτη του Παρατηρητηρίου, υπογραμμίζει ότι τα στοιχεία δίνουν μια σαφή εικόνα για το επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας των επιχειρήσεων, τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται αλλά και τις δυσκολίες που παραμένουν.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η εικόνα επιτρέπει στην Περιφέρεια να εντοπίζει πού απαιτούνται νέες παρεμβάσεις και ποιοι κλάδοι χρειάζονται μεγαλύτερη υποστήριξη.
Παράλληλα, ο κ. Χαρδαλιάς επισημαίνει ότι η συνεργασία με επιμελητήρια, επαγγελματικές οργανώσεις, κλαδικούς συνδέσμους και τις ίδιες τις επιχειρήσεις αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διαμόρφωση πολιτικών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς.
«Η στήριξη της επιχειρηματικότητας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του σχεδιασμού»
Αναφερόμενος ειδικότερα στο «Attiki On», ο Περιφερειάρχης υπογραμμίζει ότι τα 95,5 εκατ. ευρώ που κατευθύνονται σε 1.044 επενδυτικά σχέδια αποτελούν μία από τις σημαντικές στοχευμένες παρεμβάσεις για τη μικρή επιχειρηματικότητα.
Όπως τονίζει, οι επιχειρήσεις που ενισχύονται έχουν τη δυνατότητα να επενδύσουν στον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό, στην ενεργειακή αναβάθμιση, στην παραγωγικότητα, στην ανταγωνιστικότητα και στην απασχόληση.
Στο επίκεντρο της προσέγγισης βρίσκεται η πεποίθηση ότι η ενίσχυση των μικρών επιχειρήσεων δεν αφορά μόνο τους ίδιους τους επιχειρηματίες.
Αφορά την τοπική οικονομία, την απασχόληση, το εισόδημα, την κοινωνική συνοχή και τη διατήρηση της παραγωγικής φυσιογνωμίας των τοπικών αγορών.
Το επόμενο στοίχημα
Η ψηφιακή μετάβαση αποτελεί πλέον μια διαδικασία που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως επιλογή λίγων μεγάλων επιχειρήσεων.
Η τεχνητή νοημοσύνη, η αυτοματοποίηση, οι ψηφιακές υπηρεσίες, η κυβερνοασφάλεια και η αξιοποίηση των δεδομένων μεταβάλλουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά.
Για τις μικρές επιχειρήσεις, όμως, το ζητούμενο είναι να μπορέσουν να ακολουθήσουν αυτή την αλλαγή χωρίς να επιβαρυνθούν με κόστος που δεν μπορούν να σηκώσουν.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η μεγαλύτερη πρόκληση για την Περιφέρεια Αττικής: να μετατρέψει τη γνώση που παράγεται από το Παρατηρητήριο σε στοχευμένες πολιτικές και τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους σε πραγματικές επενδύσεις.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει κατά πόσο οι δράσεις αυτές μπορούν να επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό, να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και να δημιουργήσουν ένα πιο ανθεκτικό επιχειρηματικό περιβάλλον στην Αττική.
Σε κάθε περίπτωση, τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι η αγορά βρίσκεται ήδη σε διαδικασία μετάβασης. Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η μετάβαση αυτή να γίνει βαθύτερη, ταχύτερη και προσβάσιμη όχι μόνο στις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά και στη μικρή και πολύ μικρή επιχειρηματικότητα που αποτελεί τη βάση της οικονομικής ζωής του Λεκανοπεδίου.