Σαν σήμερα, το 1908, άνοιξε τις πόρτες του το Παρθεναγωγείο Βόλου, ένα εκπαιδευτικό εγχείρημα που έμελλε να αλλάξει τα δεδομένα για τη θέση της γυναίκας και την εκπαίδευση στην Ελλάδα. Σε μια εποχή όπου το σχολείο ήταν σχεδόν αποκλειστικό προνόμιο των αγοριών, το Παρθεναγωγείο προσέφερε για πρώτη φορά ένα σύστημα μάθησης αποκλειστικά για κορίτσια. Και δεν ήταν μόνο αυτό. Ο διευθυντής του, Αλέξανδρος Δελμούζος, υπήρξε μία από τις πιο ρηξικέλευθες φιγούρες της εποχής, αφού συνδύαζε τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις με προοδευτικές ιδέες που πολλοί θεωρούσαν επικίνδυνες.
Ο Δελμούζος ήταν δημοτικιστής και σοσιαλιστής, ένθερμος υποστηρικτής της δημοτικής γλώσσας, κάτι που τον έφερε σε αντιπαράθεση με το κατεστημένο της εποχής. Στο Παρθεναγωγείο Βόλου επιχείρησε να εισαγάγει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα βασισμένο στη χρήση της ζωντανής γλώσσας, μακριά από τη δασκαλίστικη καθαρεύουσα. Αυτή η προσέγγιση προκάλεσε αντιδράσεις από συντηρητικούς κύκλους, οι οποίοι κατηγόρησαν το σχολείο για επικίνδυνη προπαγάνδα και «διαφθορά των ηθών». Το ζήτημα πήρε μάλιστα τέτοιες διαστάσεις, που οδήγησε σε δικαστική διαμάχη, γνωστή ως «Δίκη του Ναυπλίου» το 1914.
Η ίδρυση του Παρθεναγωγείου Βόλου δεν αποτέλεσε μόνο εκπαιδευτική καινοτομία. Αντιπροσώπευε το πνεύμα της αλλαγής και της διεκδίκησης περισσότερων δικαιωμάτων για τις γυναίκες, σε μια Ελλάδα που μόλις άρχιζε να αφήνει πίσω της τις προκαταλήψεις του παρελθόντος. Μέσα από τα μαθήματα στο Παρθεναγωγείο, τα κορίτσια του Βόλου έπαιρναν στα χέρια τους τη δυνατότητα να αποκτήσουν μόρφωση, κάτι που σήμερα ακούγεται δεδομένο, και, κατά συνέπεια, να αναζητήσουν έναν ρόλο στην κοινωνία που μέχρι τότε τους ήταν απαγορευμένος.
Η πρωτοπορία του Παρθεναγωγείου και το εκπαιδευτικό έργο του Δελμούζου άφησαν ισχυρό αποτύπωμα. Η ιστορία του δεν αποτελεί απλώς μια «ανάλαφρη» αναφορά στην εκπαίδευση των κοριτσιών, αλλά μια υπενθύμιση του πόσο βαθιά ριζωμένες ήταν οι πατριαρχικές αντιλήψεις και οι έμφυλες διακρίσεις την εποχή εκείνη. Το να προωθήσεις την ισότιμη εκπαίδευση για τις γυναίκες σήμαινε ότι έπρεπε να σπάσεις στερεότυπα που θεωρούσαν τη γυναίκα κατώτερη και την εκπαίδευσή της περιττή, αντιμετωπίζοντας όχι μόνο κοινωνικές προκαταλήψεις αλλά και θεσμική αντίσταση. Ο αγώνας του Δελμούζου και η επιμονή του να φέρει νέες ιδέες στην ελληνική κοινωνία άνοιξαν τον δρόμο για μελλοντικές εκπαιδευτικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, καθιστώντας τον πρωτοπόρο της παιδαγωγικής σκέψης σε μια περίοδο που ακόμη και το δικαίωμα στη μόρφωση θεωρούνταν προνόμιο για λίγους.