Μια βαθιά δομική ανισορροπία στην ελληνική αγορά εργασίας αναδεικνύει νέα πανελλαδική έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ, σύμφωνα με την οποία σχεδόν ένας στους δύο εργαζόμενους απασχολείται σε αντικείμενο που δεν σχετίζεται με τις σπουδές ή τα επαγγελματικά του προσόντα.
Το εύρημα αποτυπώνει ένα μοντέλο απασχόλησης όπου η ένταξη στην εργασία δεν βασίζεται κυρίως στην αξιοποίηση εξειδίκευσης, αλλά στην ανάγκη εύρεσης θέσης, συχνά με όρους ταχύτητας και επιβίωσης.
Σχεδόν 4 στους 10 εκτός αντικειμένου σπουδών
Σύμφωνα με την έρευνα:
- Το 42,6% των εργαζομένων δηλώνει ότι η εργασία του σχετίζεται λίγο ή καθόλου με τις σπουδές του
- Μόλις το 44,2% αναφέρει ουσιαστική συνάφεια εκπαίδευσης και επαγγέλματος
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η σύνδεση εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας παραμένει αδύναμη για μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού.
Η απόδοση συνδέεται με τη συνάφεια
Η έρευνα καταγράφει επίσης ισχυρή σχέση ανάμεσα στη συνάφεια σπουδών και στην επαγγελματική απόδοση.
Μεταξύ των εργαζομένων που δηλώνουν ότι ανταποκρίνονται πλήρως στα καθήκοντά τους:
- Πάνω από το 55% έχει εργασία σχετική με τις σπουδές του
Αντίθετα, σε όσους δηλώνουν χαμηλή ανταπόκριση:
- Το 90,1% εργάζεται εκτός αντικειμένου σπουδών
Επισφαλείς μορφές απασχόλησης και αναντιστοιχία
Η αναντιστοιχία είναι εντονότερη σε ευέλικτες ή επισφαλείς μορφές εργασίας:
- 72,9% των εργαζομένων με εκ περιτροπής εργασία δηλώνει ασυνάφεια
- 66,2% των εργαζομένων με μερική απασχόληση βρίσκεται επίσης εκτός αντικειμένου
Υπερεκπαίδευση και υποαξιοποίηση δεξιοτήτων
Η έρευνα αναδεικνύει και το φαινόμενο της «υπερεκπαίδευσης»:
- 29% των εργαζομένων θεωρεί ότι διαθέτει περισσότερες δεξιότητες από όσες απαιτεί η θέση του
- Μόλις 3,6% δηλώνει ότι υστερεί σε δεξιότητες
Οι βασικοί λόγοι επιλογής χαμηλότερων θέσεων από τα προσόντα:
- 39%: άμεση ανάγκη εύρεσης εργασίας
- 20,8%: αναζήτηση σταθερότητας
- 20,4%: περιορισμένες θέσεις στο αντικείμενο σπουδών
Οι δεξιότητες στην εποχή της αλλαγής
Οι εργαζόμενοι δίνουν προτεραιότητα στην αναβάθμιση δεξιοτήτων:
- 48,6% ζητά ενίσχυση ψηφιακών δεξιοτήτων
- 27,9% κοινωνικο-συναισθηματικών δεξιοτήτων
- 24,2% γνωστικών δεξιοτήτων
Παράλληλα, μόνο:
- 24,1% θεωρεί πιθανή την τεχνολογική απαξίωση δεξιοτήτων την επόμενη πενταετία
Η συνεχιζόμενη κατάρτιση παραμένει χαμηλή
- 74,5% δεν συμμετείχε σε πρόγραμμα κατάρτισης τον τελευταίο χρόνο
- Μόνο 25,5% συμμετείχε
Η συμμετοχή αυξάνεται σημαντικά όσο ανεβαίνει το εκπαιδευτικό επίπεδο:
- 41,4% σε κατόχους μεταπτυχιακού
- 10,5% σε αποφοίτους Γυμνασίου
Οι επιχειρήσεις και η κατάρτιση
Η στήριξη από τις επιχειρήσεις δεν είναι καθολική:
- 57,1% δηλώνει ότι υπάρχει υποστήριξη κατάρτισης
- 36% δηλώνει ότι δεν υπάρχει ή είναι περιορισμένη
Η υποστήριξη αυξάνεται ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης:
- 46,2% σε πολύ μικρές επιχειρήσεις
- 69,8% σε μεγάλες επιχειρήσεις
Συμπέρασμα της έρευνας
Η μελέτη του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ αναδεικνύει ότι η ελληνική αγορά εργασίας αντιμετωπίζει ένα δομικό πρόβλημα αναντιστοιχίας δεξιοτήτων και θέσεων εργασίας.
Το βασικό ζητούμενο δεν είναι μόνο η εκπαίδευση των εργαζομένων, αλλά:
- η ποιότητα των θέσεων εργασίας
- η δυνατότητα αξιοποίησης δεξιοτήτων
- και η σύνδεση παραγωγικού μοντέλου με την αγορά εργασίας
Χωρίς στοχευμένες παρεμβάσεις, το χάσμα μεταξύ σπουδών και απασχόλησης ενδέχεται να διευρυνθεί, επηρεάζοντας τόσο την παραγωγικότητα όσο και τις προοπτικές εξέλιξης των εργαζομένων.