Ένα νέο σύστημα ηλεκτρονικών διοδίων ετοιμάζεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι οδηγοί θα κινούνται και θα πληρώνουν στους ελληνικούς αυτοκινητόδρομους, βάζοντας σταδιακά τέλος στις στάσεις στα γκισέ.
Η τεχνολογία επιτρέπει πλέον την είσπραξη διοδίων χωρίς την ανάγκη φυσικών σταθμών και χωρίς να διακόπτεται η κυκλοφορία των οχημάτων. Η συγκεκριμένη αλλαγή έχει ήδη γίνει σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Νορβηγία, η Πορτογαλία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, που έχουν υιοθετήσει, σε διαφορετική έκταση, συστήματα ηλεκτρονικών διοδίων ελεύθερης ροής.
Το συγκεκριμένο μοντέλο, γνωστό διεθνώς ως Free Flow, επιτρέπει στα οχήματα να περνούν από ειδικές ηλεκτρονικές πύλες χωρίς να σταματούν ή να μειώνουν την ταχύτητά τους για την πληρωμή διοδίων. Οι πύλες διαθέτουν κάμερες αναγνώρισης πινακίδων κυκλοφορίας και αισθητήρες που καταγράφουν τις διελεύσεις, ώστε να υπολογίζεται το αντίτιμο που αντιστοιχεί σε κάθε όχημα.
Η ίδια τεχνολογία προβλέπεται να εφαρμοστεί σύντομα και στην Ελλάδα, με τον νέο Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) να αποτελεί τον πρώτο αυτοκινητόδρομο όπου προβλέπεται η εφαρμογή αυτού του μοντέλου χρέωσης.
Σύμφωνα με τη σύμβαση παραχώρησης του τμήματος Χανιά–Ηράκλειο, προβλέπεται η εγκατάσταση ενός αναλογικού ηλεκτρονικού συστήματος διοδίων, το οποίο θα επιτρέπει τη χρέωση των οδηγών με βάση την πραγματική απόσταση που διανύουν στον αυτοκινητόδρομο.
Στην οριστική του μορφή, το σύστημα θα αναγνωρίζει την είσοδο και την έξοδο του οχήματος από τον αυτοκινητόδρομο, υπολογίζοντας αυτόματα την απόσταση που έχει καλυφθεί. Οι οδηγοί που διαθέτουν ηλεκτρονικό πομποδέκτη και ενεργό συνδρομητικό λογαριασμό θα μπορούν να πληρώνουν αυτόματα, χωρίς να χρειάζεται να πραγματοποιούν κάποια ενέργεια κατά τη διέλευσή τους.
Για τα Ι.Χ., η σύμβαση προβλέπει ανώτατη βασική χρέωση 0,053 ευρώ ανά χιλιόμετρο, πλέον ΦΠΑ, σε τιμές βάσης του 2022, ενώ για τις υπόλοιπες κατηγορίες οχημάτων θα εφαρμόζονται διαφορετικοί συντελεστές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόβλεψη για τις καθημερινές αστικές μετακινήσεις. Συγκεκριμένα, προβλέπονται απαλλαγές από τα διόδια για ορισμένες διαδρομές μεταξύ κόμβων στις παρακάμψεις των Χανίων, του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου, ώστε οι τοπικές μετακινήσεις που καλύπτονται από τη σύμβαση να μην επιβαρύνονται με το αντίστοιχο κόστος. Οι διελεύσεις αυτές θα καταγράφονται ηλεκτρονικά, ωστόσο το κόστος τους θα καλύπτεται από το Ελληνικό Δημόσιο μέσω του μηχανισμού των λεγόμενων «σκιωδών διοδίων», αντί να καταβάλλεται από τους οδηγούς.
Για όσους δεν διαθέτουν πομποδέκτη, η αναγνώριση του οχήματος θα μπορεί να πραγματοποιείται μέσω ειδικών καμερών που καταγράφουν τον αριθμό κυκλοφορίας. Σε αυτή την περίπτωση, η πληρωμή θα γίνεται με εναλλακτικούς τρόπους, οι οποίοι μένει να οριστικοποιηθούν. Σε αντίστοιχα συστήματα του εξωτερικού, οι οδηγοί έχουν τη δυνατότητα να εξοφλούν τα διόδια ηλεκτρονικά, μέσω ειδικής πλατφόρμας ή εφαρμογής.
