Νέα πολιτική αντιπαράθεση προκαλεί το ζήτημα των συντάξεων χηρείας, μετά τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με την κατάργηση των περικοπών για συγκεκριμένη κατηγορία δικαιούχων. Το ΚΚΕ ασκεί έντονη κριτική στην κυβέρνηση και στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, υποστηρίζοντας ότι η μη περικοπή των συντάξεων χηρείας δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως νέα παροχή, καθώς, όπως επισημαίνει, πρόκειται για διόρθωση ενός προβλήματος που έχει δημιουργήσει σημαντικές επιβαρύνσεις σε χιλιάδες συνταξιούχους.
Αφορμή για την παρέμβαση του ΚΚΕ αποτέλεσε η ανακοίνωση του Κυριάκου Μητσοτάκη σχετικά με την εφαρμογή της ρύθμισης που προβλέπει την κατάργηση των περικοπών στις συντάξεις χηρείας για περίπου 8.500 δικαιούχους. Πρόκειται για συνταξιούχους οι οποίοι, μετά την πάροδο της τριετίας από την απονομή της σύνταξης χηρείας και επειδή εργάζονται ή λαμβάνουν παράλληλα δική τους σύνταξη, είχαν υποστεί μείωση στο ποσό που λάμβαναν.
Το ΚΚΕ χαρακτηρίζει την εξέλιξη αυτή ως αποτέλεσμα των πιέσεων και των διεκδικήσεων των συνταξιούχων και των σωματείων τους, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι το νέο καθεστώς δεν αντιμετωπίζει συνολικά το πρόβλημα. Όπως αναφέρει, εξακολουθεί να υπάρχει ένα σύστημα διαφορετικής μεταχείρισης μεταξύ των δικαιούχων, καθώς η κατάργηση της περικοπής δεν αφορά όλες τις περιπτώσεις συντάξεων χηρείας. Σύμφωνα με τη θέση που διατυπώνει το ΚΚΕ, βασικό ζήτημα αποτελεί το γεγονός ότι η νέα ρύθμιση δεν καλύπτει τις συντάξεις χηρείας στις περιπτώσεις όπου ο θάνατος επήλθε πριν από το 2016. Οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι εξακολουθούν, σύμφωνα με την ίδια τοποθέτηση, να αντιμετωπίζονται διαφορετικά και να μην εντάσσονται στο νέο καθεστώς.
Ένα δεύτερο ζήτημα που θέτει το ΚΚΕ αφορά τα ποσά που έχουν ήδη χαθεί από τις προηγούμενες μειώσεις. Το κόμμα επισημαίνει ότι δεν προβλέπεται αναδρομική επιστροφή των χρημάτων για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι συντάξεις χηρείας είχαν μειωθεί. Έτσι, ακόμη και για όσους δικαιούχους σταματήσει πλέον η περικοπή, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των ποσών που δεν καταβλήθηκαν κατά τα προηγούμενα χρόνια. Το ΚΚΕ συνδέει το θέμα των συντάξεων χηρείας με τη συνολικότερη κατάσταση που, όπως υποστηρίζει, αντιμετωπίζουν οι συνταξιούχοι. Στην ανακοίνωσή του κάνει λόγο για επιδείνωση της θέσης των περίπου 2,5 εκατομμυρίων συνταξιούχων, αποδίδοντάς την στην εφαρμογή ασφαλιστικών ρυθμίσεων των προηγούμενων δεκαετιών και στην πολιτική της σημερινής κυβέρνησης.
Στο στόχαστρο του κόμματος βρίσκεται μεταξύ άλλων και ο νόμος Κατρούγκαλου, τον οποίο το ΚΚΕ χαρακτηρίζει ως έναν από τους βασικούς αντιασφαλιστικούς νόμους που εξακολουθούν να επηρεάζουν τις συντάξεις. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι στην ίδια κατεύθυνση εντάσσονται και οι νέες ρυθμίσεις για τα Επαγγελματικά Ταμεία, τις οποίες η κυβέρνηση προωθεί προς ψήφιση. Πέρα όμως από την κριτική, το ΚΚΕ καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για το πώς θα πρέπει να διαμορφωθεί το καθεστώς των συντάξεων χηρείας. Η βασική του θέση είναι ότι όλοι οι δικαιούχοι θα πρέπει να λαμβάνουν σύνταξη χηρείας ανεξάρτητα από το πότε επήλθε ο θάνατος του συζύγου ή της συζύγου. Το κόμμα ζητά η σύνταξη χηρείας να ανέρχεται στο 70% της συνολικής σύνταξης του θανόντος, χωρίς χρονικό περιορισμό. Στη θέση αυτή περιλαμβάνεται, σύμφωνα με το ΚΚΕ, το σύνολο της σύνταξης, δηλαδή τόσο η εθνική όσο και η ανταποδοτική σύνταξη, αλλά και η προσωπική διαφορά.
Παράλληλα, το ΚΚΕ θέτει και το ζήτημα των δικαιούχων που λαμβάνουν παράλληλα δική τους σύνταξη. Η πρόταση που διατυπώνει είναι να παρέχεται στον συνταξιούχο η δυνατότητα επιλογής για το ποια από τις δύο συντάξεις θα καταβάλλεται στο 100% και ποια στο 70%. Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με την πρόταση, θα αποφεύγονται περιπτώσεις στις οποίες ένας δικαιούχος υφίσταται σημαντική μείωση του εισοδήματός του μετά την εφαρμογή των προβλεπόμενων περικοπών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στους εργαζόμενους στο Δημόσιο που είναι δικαιούχοι σύνταξης χηρείας. Το ΚΚΕ ζητά να λαμβάνουν τη σύνταξη χωρίς αναστολή, ανεξάρτητα από τον χρόνο κατά τον οποίο επήλθε ο θάνατος του συζύγου ή της συζύγου.
Ταυτόχρονα, ζητά να αναγνωρίζεται ως συντάξιμος ο χρόνος κατά τον οποίο καταβάλλονται ασφαλιστικές εισφορές από τον εργαζόμενο που λαμβάνει σύνταξη χηρείας. Με αυτόν τον τρόπο, το κόμμα επιχειρεί να συνδέσει το ζήτημα των συντάξεων χηρείας όχι μόνο με το ύψος της παροχής, αλλά και με τα ασφαλιστικά δικαιώματα των εργαζόμενων δικαιούχων.
Στην επιχειρηματολογία του ΚΚΕ κεντρική θέση έχει και η αντίληψη ότι η σύνταξη του θανόντος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά ως προς τα επιμέρους στοιχεία της. Για τον λόγο αυτό ζητά η σύνταξη να θεωρείται ενιαία, ώστε να μεταβιβάζεται στον δικαιούχο η εθνική και ανταποδοτική σύνταξη, καθώς και η προσωπική διαφορά. Η συγκεκριμένη πολιτική αντιπαράθεση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι συντάξεις χηρείας παραμένουν ένα από τα ζητήματα που απασχολούν έντονα τους συνταξιούχους και τις οργανώσεις τους. Η εφαρμογή των περικοπών μετά την πάροδο της τριετίας έχει προκαλέσει αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις δικαιούχων που συνεχίζουν να εργάζονται ή λαμβάνουν παράλληλα δική τους σύνταξη.
Η πρόσφατη αλλαγή αφορά, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ανακοίνωση, περίπου 8.500 δικαιούχους, οι οποίοι αναμένεται να συνεχίσουν να λαμβάνουν ολόκληρο το ποσό της σύνταξης χηρείας. Παράλληλα, υπάρχει και διαφορετική κατηγορία περίπου 75.000 συνταξιούχων, οι οποίοι εξακολουθούσαν να λαμβάνουν ολόκληρη τη σύνταξη χηρείας, παρότι με βάση το προηγούμενο καθεστώς θα έπρεπε να έχει εφαρμοστεί περικοπή. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία έχει διευκρινιστεί ότι δεν θα ζητηθεί επιστροφή των ποσών που είχαν καταβληθεί. Το ζήτημα αποκτά έτσι περισσότερες διαστάσεις, καθώς δεν αφορά μόνο όσους θα δουν αλλαγή στο ποσό της σύνταξής τους από εδώ και πέρα, αλλά και εκείνους που είχαν υποστεί μειώσεις κατά το παρελθόν, καθώς και όσους εξαιρούνται από τη νέα ρύθμιση λόγω του χρόνου θανάτου του συζύγου ή της συζύγου.
Η αντιπαράθεση κυβέρνησης και ΚΚΕ αναμένεται να συνεχιστεί γύρω από το συνολικό πλαίσιο των συντάξεων χηρείας. Από την πλευρά της κυβέρνησης προβάλλεται η αλλαγή ως αποκατάσταση μιας σημαντικής αδικίας για χιλιάδες δικαιούχους, ενώ το ΚΚΕ υποστηρίζει ότι απαιτείται καθολική λύση χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς χρονικούς περιορισμούς. Στο επίκεντρο παραμένει, επομένως, το ερώτημα αν οι επόμενες παρεμβάσεις θα περιοριστούν στις αλλαγές που έχουν ήδη ανακοινωθεί ή αν θα υπάρξει ευρύτερη ρύθμιση που θα καλύπτει και τους δικαιούχους των παλαιότερων συντάξεων χηρείας, καθώς και το ζήτημα των αναδρομικών ποσών που δεν καταβλήθηκαν λόγω των προηγούμενων περικοπών.