Μια νέα πρωτοβουλία με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω εγκαινιάζει το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ), ανακοινώνοντας τη δημιουργία του SNFCC Longevity Hub. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο εγχείρημα που φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την ενεργό και υγιή γήρανση στην Ελλάδα, προσφέροντας προσβάσιμα πολιτιστικά, αθλητικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά προγράμματα, δράσεις και υπηρεσίες ειδικά σχεδιασμένες για ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας.
Η νέα αυτή πρωτοβουλία έρχεται ως απάντηση στις σύγχρονες κοινωνικές και δημογραφικές προκλήσεις, τοποθετώντας στο επίκεντρο τους πολίτες της τρίτης ηλικίας και επιδιώκοντας να ενισχύσει τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, πολιτιστική και δημόσια ζωή.
Ως πρώτο βήμα για την ανάπτυξη του SNFCC Longevity Hub, ολοκληρώθηκε η πανελλαδική έρευνα που πραγματοποίησε το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) για λογαριασμό του ΚΠΙΣΝ, με την υποστήριξη της NN Hellas. Η έρευνα εξετάζει τις δραστηριότητες, τις συνήθειες συμμετοχής και την ποιότητα ζωής των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας τόσο τις ανάγκες όσο και τις προοπτικές ενίσχυσης της κοινωνικής και πολιτιστικής τους ένταξης.
Με βάση τα ευρήματα της μελέτης, το ΚΠΙΣΝ σχεδιάζει να εμπλουτίσει από την επόμενη καλλιτεχνική και εκπαιδευτική περίοδο τις δράσεις και τις υπηρεσίες που απευθύνονται σε άτομα άνω των 60 ετών, διαμορφώνοντας μια ολοκληρωμένη στρατηγική που θα ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες τους.
Η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΚΠΙΣΝ, Έλλη Ανδριοπούλου, υπογράμμισε ότι ο οργανισμός παρακολουθεί διαρκώς τις κοινωνικές εξελίξεις και επιδιώκει να ανταποκρίνεται ουσιαστικά στις ανάγκες των πολιτών.
Όπως ανέφερε, η έρευνα του ΕΚΚΕ αποτελεί τη βάση για τον ανασχεδιασμό των προγραμμάτων που προωθούν την ενεργό γήρανση, αλλά και για τη δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου συνεργασιών μεταξύ φορέων, οργανισμών και θεσμών που μοιράζονται το ίδιο όραμα: μια κοινωνία όπου η μεγαλύτερη ηλικία δεν αντιμετωπίζεται ως περιθωριοποιημένη φάση της ζωής, αλλά ως μια περίοδος με ενεργό και ουσιαστικό ρόλο στον δημόσιο βίο.
Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι η πολιτιστική συμμετοχή των ατόμων τρίτης ηλικίας αποτελεί μια σύνθετη και πολυδιάστατη διαδικασία. Δεν περιορίζεται απλώς στην παρακολούθηση πολιτιστικών εκδηλώσεων, αλλά συνδέεται με τη δημιουργικότητα, την κοινωνική αλληλεπίδραση, την αίσθηση του ανήκειν και τη διατήρηση ενός ενεργού κοινωνικού ρόλου.
Ένα από τα βασικότερα συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι τα άτομα της τρίτης ηλικίας δεν αποτελούν μια ομοιογενή κοινωνική ομάδα. Αντίθετα, εντοπίζονται τρία διακριτά προφίλ: ένα ιδιαίτερα ενεργό και κοινωνικά ενσωματωμένο, ένα περισσότερο επιβαρυμένο και περιορισμένο λόγω προβλημάτων υγείας ή κοινωνικών συνθηκών και ένα ενδιάμεσο, μεταβατικό προφίλ.
Η διαφοροποίηση αυτή αποτυπώνει τις διαφορετικές εμπειρίες γήρανσης και συνδέεται άμεσα με παράγοντες όπως η υγεία, η ψυχολογική κατάσταση, το κοινωνικό δίκτυο υποστήριξης, το μορφωτικό επίπεδο, η οικονομική κατάσταση και η δυνατότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες και δραστηριότητες.
Η έρευνα κατέγραψε επίσης σημαντικά εμπόδια που περιορίζουν τη συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιών σε πολιτιστικές και κοινωνικές δραστηριότητες. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται ζητήματα προσβασιμότητας, οικονομικές δυσκολίες, έλλειψη ενημέρωσης, δυσκολίες μετακίνησης, ψηφιακός αποκλεισμός, αλλά και η αίσθηση ότι πολλές δράσεις δεν σχεδιάζονται πραγματικά με γνώμονα τις δικές τους ανάγκες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ποιοτικά ευρήματα της έρευνας, σύμφωνα με τα οποία η έννοια της «δραστηριότητας» για τους ίδιους τους ηλικιωμένους υπερβαίνει κατά πολύ τα οργανωμένα προγράμματα και περιλαμβάνει καθημερινές κοινωνικές σχέσεις, οικογενειακές υποχρεώσεις, εθελοντικές δράσεις, προσωπικά ενδιαφέροντα και δημιουργικές ασχολίες που προσδίδουν νόημα στην καθημερινότητά τους.
Παράλληλα, η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία της πολιτιστικής συμμετοχής ως εργαλείου κοινωνικής συνοχής και βελτίωσης της ποιότητας ζωής. Η πρόσβαση σε πολιτιστικές δράσεις συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης, καλύτερη ψυχική υγεία, διατήρηση γνωστικών λειτουργιών και μείωση της κοινωνικής απομόνωσης.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η ενίσχυση της συμμετοχής των ατόμων τρίτης ηλικίας απαιτεί περισσότερο συμπεριληπτικές πολιτικές, προσαρμοσμένες υπηρεσίες και συμμετοχικές προσεγγίσεις που θα αναγνωρίζουν τους ηλικιωμένους ως ενεργούς, δημιουργικούς και πολύτιμους κοινωνικούς δρώντες.
Η NN Hellas, η οποία υποστήριξε την υλοποίηση της έρευνας, επισημαίνει ότι η μακροζωία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά ζητήματα των επόμενων δεκαετιών. Μέσα από την ενίσχυση πρωτοβουλιών που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, επιδιώκει να συμβάλει στον δημόσιο διάλογο για την ενεργό συμμετοχή, την αυτονομία και την κοινωνική σύνδεση των ανθρώπων σε κάθε στάδιο της ζωής τους.
Με τη δημιουργία του SNFCC Longevity Hub, το ΚΠΙΣΝ επιδιώκει να διαμορφώσει ένα νέο πρότυπο υποστήριξης και ενδυνάμωσης των μεγαλύτερων ηλικιών, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου η πολιτιστική συμμετοχή, η κοινωνική δικτύωση, η δια βίου μάθηση και η δημιουργική έκφραση θα αποτελούν βασικά εργαλεία για μια πιο ενεργή, υγιή και ποιοτική ζωή.