Σε κρίσιμο σημείο φαίνεται να βρίσκονται οι διπλωματικές επαφές μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times οι δύο πλευρές βρίσκονται πολύ κοντά σε συμφωνία για παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες, με βασικό στοιχείο της συμφωνίας το σταδιακό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων είναι ιδιαίτερα έντονο τις τελευταίες ώρες, με διαμεσολαβητές από την περιοχή να πραγματοποιούν συνεχείς επαφές σε μια προσπάθεια να αποτραπεί νέα στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Οι Financial Times αποκαλύπτουν το σχέδιο συμφωνίας
Σύμφωνα με το δημοσίευμα των FT, το προσχέδιο της συμφωνίας περιλαμβάνει:
- Παράταση της εκεχειρίας για ακόμη 60 ημέρες
- Σταδιακό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ
- Διπλωματικό πλαίσιο αποκλιμάκωσης μέσω περιφερειακών διαμεσολαβητών
- Συζητήσεις για περιορισμό των στρατιωτικών κινήσεων στην περιοχή
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα περάσματα παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά κάθε εξέλιξη στην περιοχή κομβικής σημασίας για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Ρούμπιο: «Έχει σημειωθεί πρόοδος»
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιβεβαίωσε εμμέσως ότι βρίσκονται σε εξέλιξη σοβαρές διαβουλεύσεις.
Μιλώντας από το Νέο Δελχί, δήλωσε πως «έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επίσημων ανακοινώσεων ακόμη και μέσα στις επόμενες ημέρες.
«Υπάρχει πιθανότητα, είτε αργότερα σήμερα, είτε αύριο, είτε μέσα στις επόμενες ημέρες, να έχουμε κάτι να πούμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, έστειλε σαφές μήνυμα προς την Τεχεράνη ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να επιτρέψουν στο Ιράν να «κρατά όμηρο» την παγκόσμια αγορά ενέργειας μέσω του ελέγχου του Ορμούζ.
Σκληρή ρητορική από την Τεχεράνη
Την ίδια στιγμή, η ιρανική ηγεσία επιμένει σε ιδιαίτερα σκληρή γραμμή.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται «πολύ μακριά και ταυτόχρονα πολύ κοντά» σε συμφωνία, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον ότι αλλάζει συνεχώς θέσεις στις συνομιλίες.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε πως ζητήματα όπως το Στενό του Ορμούζ αφορούν αποκλειστικά τις χώρες της περιοχής και όχι τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Τεχεράνη έκανε επίσης λόγο για «πειρατεία» αναφερόμενη στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, υποστηρίζοντας ότι προτεραιότητα παραμένει ο τερματισμός των πολέμων στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου και του Λιβάνου.
Ρόλος-κλειδί του Πακιστάν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εμπλοκή του Πακιστάν στις διαβουλεύσεις.
Ο αρχηγός των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, πραγματοποίησε σειρά επαφών στην Τεχεράνη με τον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί αλλά και με τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του πακιστανικού στρατού, οι συνομιλίες χαρακτηρίστηκαν «εξαιρετικά παραγωγικές» και καταγράφηκε «ενθαρρυντική πρόοδος» προς μια τελική συμφωνία.
Νέα συνάντηση κορυφής στην Τεχεράνη: Γκαλίμπαφ και στρατάρχης Μουνίρ στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων για την κρίση στη Μέση Ανατολή
Σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη Μέση Ανατολή, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής της Τεχεράνης, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλίμπαφ, συναντήθηκε στην Τεχεράνη με τον αρχηγό του πακιστανικού στρατού, στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, στο πλαίσιο των εντατικών διπλωματικών επαφών που βρίσκονται σε εξέλιξη για την αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε υπό συνθήκες αυξημένης γεωπολιτικής πίεσης, καθώς συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις για πιθανή παράταση της εκεχειρίας και για ένα ευρύτερο πλαίσιο συμφωνίας που θα μπορούσε να αποτρέψει νέα στρατιωτική σύγκρουση στην περιοχή.
Ο ρόλος του Πακιστάν ως διαμεσολαβητή
Το Πακιστάν φαίνεται να αναλαμβάνει κομβικό ρόλο στις επαφές ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον, λειτουργώντας ως βασικός δίαυλος επικοινωνίας σε μια περίοδο όπου οι επίσημες σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες.
Ο στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ είχε ήδη προηγουμένως επαφές με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί αλλά και με τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, με τις συνομιλίες να επικεντρώνονται:
- στην αποτροπή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης,
- στη διαχείριση της κατάστασης στο Στενό του Ορμούζ,
- στις περιφερειακές ισορροπίες ασφαλείας,
- καθώς και στο ενδεχόμενο ευρύτερης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
Σύμφωνα με πακιστανικές στρατιωτικές πηγές, οι συνομιλίες χαρακτηρίστηκαν «εξαιρετικά παραγωγικές», ενώ έγινε λόγος για «ουσιαστική πρόοδο» στις τελευταίες 24 ώρες.
Ποιος είναι ο Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλίμπαφ
Ο Γκαλίμπαφ θεωρείται μία από τις ισχυρότερες προσωπικότητες του ιρανικού πολιτικού και στρατιωτικού κατεστημένου.
Πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και πρώην δήμαρχος της Τεχεράνης, διαθέτει σημαντική επιρροή τόσο στους συντηρητικούς πολιτικούς κύκλους όσο και στους μηχανισμούς ασφαλείας της χώρας.
Τα τελευταία χρόνια έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο σε στρατηγικές αποφάσεις του ιρανικού καθεστώτος, ιδιαίτερα σε θέματα άμυνας, περιφερειακής πολιτικής και σχέσεων με τη Δύση.
Η εμπλοκή του στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις θεωρείται ένδειξη ότι η Τεχεράνη αντιμετωπίζει την παρούσα κρίση ως ζήτημα ύψιστης εθνικής σημασίας.
Η στρατηγική σημασία του Ορμούζ
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, μεγάλο μέρος των συνομιλιών αφορά το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Το ενδεχόμενο περιορισμού ή κλεισίματος της θαλάσσιας οδού έχει προκαλέσει παγκόσμια ανησυχία, καθώς θα μπορούσε να επηρεάσει δραματικά:
- τις διεθνείς τιμές ενέργειας,
- τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου,
- τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο,
- αλλά και τη γενικότερη παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.
Οι Financial Times ανέφεραν νωρίτερα ότι στο τραπέζι βρίσκεται σχέδιο για σταδιακό άνοιγμα του Ορμούζ ως μέρος πιθανής συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν.
Σκιές πολέμου πίσω από τη διπλωματία
Παρά τις εντατικές επαφές, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει σχέδια για νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις εάν οι συνομιλίες καταρρεύσουν, ενώ η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε επίθεση θα έχει «συντριπτικές συνέπειες».
Παράλληλα, η Χεζμπολάχ διατηρεί υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα στον Λίβανο, ενώ το Ισραήλ έχει εντείνει τις στρατιωτικές προειδοποιήσεις στα νότια σύνορα της χώρας.
Διπλωματικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η παρουσία του Πακιστάν στις συνομιλίες μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμος παράγοντας σταθεροποίησης, ιδιαίτερα λόγω των ισχυρών σχέσεων που διατηρεί τόσο με την Τεχεράνη όσο και με την Ουάσιγκτον.
Σενάρια νέας πολεμικής κλιμάκωσης
Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, το κλίμα παραμένει εξαιρετικά εύθραυστο.
Αμερικανικά ΜΜΕ μεταδίδουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν μέσα στο Σαββατοκύριακο.
Το CBS News ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη προετοιμασίες για πιθανούς νέους βομβαρδισμούς, ενώ ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε ανάρτηση του στενού συνεργάτη του Ντόναλντ Τραμπ, Νταν Σκαβίνο, ο οποίος δημοσίευσε βίντεο με stealth βομβαρδιστικό B-2.
Η ανάρτηση θεωρήθηκε από αναλυτές ως έμμεσο μήνυμα στρατιωτικής ετοιμότητας, καθώς αντίστοιχη δημοσίευση είχε προηγηθεί παλαιότερης επίθεσης ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν.
Τραμπ: «Ηνωμένες Πολιτείες της Μέσης Ανατολής;»
Νέα ερωτήματα προκάλεσε και ανάρτηση του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ στο Truth Social.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δημοσίευσε εικόνα με χάρτη της Μέσης Ανατολής καλυμμένο με την αμερικανική σημαία και τη φράση:
«United States of the Middle East?»
Η ανάρτηση ήρθε λίγες ώρες μετά την ακύρωση του ταξιδιού του στις Μπαχάμες, εν μέσω πληροφοριών ότι βρίσκεται σε διαρκείς συσκέψεις για τις εξελίξεις στην περιοχή.
Η Χεζμπολάχ και ο Λίβανος στο επίκεντρο
Την ίδια ώρα, η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε ότι έλαβε μήνυμα από τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών πως η Τεχεράνη δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τη στήριξή της προς την οργάνωση.
Παράλληλα, η οργάνωση υποστηρίζει ότι η τελευταία ιρανική πρόταση περιλαμβάνει αίτημα να συμπεριληφθεί και ο Λίβανος σε οποιαδήποτε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, προειδοποίησε για επικείμενα πλήγματα σε χωριά του νότιου Λιβάνου βόρεια του ποταμού Λιτάνι, κατηγορώντας τη Χεζμπολάχ για στρατιωτική δραστηριότητα στην περιοχή.
Παγκόσμια ανησυχία για το Ορμούζ
Οι εξελίξεις παρακολουθούνται με ιδιαίτερη ανησυχία από τη διεθνή κοινότητα, καθώς οποιαδήποτε κρίση στο Στενό του Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου, στη ναυσιπλοΐα και στη διεθνή οικονομία.
Το UKMTO του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσε ήδη ότι ερευνά αναφορές για «ύποπτη δραστηριότητα» στον Κόλπο του Άντεν, καλώντας τα εμπορικά πλοία να κινούνται με αυξημένη προσοχή.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι επόμενες 48 ώρες θα είναι καθοριστικές για το εάν η περιοχή θα κινηθεί προς αποκλιμάκωση ή προς νέο κύκλο σύγκρουσης.