Η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, ανακοίνωσε στις 26 Νοεμβρίου 2025 την επανέναρξη της εφαρμογής των συλλογικών συμβάσεων εργασίας (ΣΣΕ), σε συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε στο Υπουργείο Εργασίας. Η ανακοίνωση αυτή σηματοδοτεί ένα σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό βήμα για την ελληνική αγορά εργασίας, καθώς καταργεί τους περιορισμούς που είχαν επιβληθεί κατά τη διάρκεια των μνημονίων.
Η εξέλιξη χαρακτηρίστηκε ως «ιστορική κοινωνική συμφωνία» ανάμεσα στην κυβέρνηση και τους κύριους κοινωνικούς εταίρους της χώρας, όπως η ΓΣΕΕ, ο ΣΕΒ, η ΓΣΕΒΕΕ, η ΕΣΕΕ, ο ΣΕΤΕ και ο ΣΒΕ. Ο στόχος της συμφωνίας είναι διπλός: η αύξηση των μισθών και η ενίσχυση της εργασιακής ασφάλειας για τους εργαζόμενους, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη σταθερότητα και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Κατάργηση των μνημονιακών περιορισμών
Σύμφωνα με την υπουργό, η νέα συμφωνία ανοίγει το δρόμο για την ελεύθερη διαπραγμάτευση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, χωρίς περιορισμούς που είχαν τεθεί στο παρελθόν. Οι μνημονιακοί νόμοι είχαν περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα των εργαζομένων να διαπραγματεύονται καλύτερους μισθούς και συνθήκες εργασίας, δημιουργώντας σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά κενά.
Η κατάργηση των περιορισμών σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι θα μπορούν πλέον να συμφωνούν ελεύθερα σε μισθολογικά πακέτα, ωράρια εργασίας και παροχές, προσαρμοσμένα στις ανάγκες της κάθε αγοράς εργασίας και των επιχειρήσεων, σε μια εποχή όπου η οικονομία ανακάμπτει και οι πιέσεις από την ακρίβεια και το κόστος ζωής είναι έντονες.
Αύξηση μισθών και ενίσχυση της εργασιακής ασφάλειας
Ένα από τα βασικά στοιχεία της συμφωνίας είναι η αύξηση των μισθών για τους εργαζόμενους. Η κίνηση αυτή στοχεύει στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων, ενώ παράλληλα ενισχύει τη σταθερότητα στην εργασία και μειώνει την επισφάλεια που χαρακτηρίζει πολλές θέσεις στην αγορά.
Η υπουργός τόνισε ότι η επαναφορά των ΣΣΕ θα συμβάλει επίσης στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, καθώς οι συλλογικές διαπραγματεύσεις εξασφαλίζουν ένα δίκαιο πλαίσιο για όλους τους εργαζόμενους σε συγκεκριμένους κλάδους και επαγγέλματα. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις επωφελούνται από ένα πιο σταθερό εργατικό δυναμικό, με καλύτερη οργάνωση και κίνητρα για παραγωγικότητα.
Συνεργασία κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων
Η συμφωνία υπογράφηκε μετά από μήνες διαβουλεύσεων ανάμεσα στην κυβέρνηση και τους κοινωνικούς εταίρους, με στόχο τη δημιουργία ενός δίκαιου και βιώσιμου πλαισίου εργασίας. Η συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων διασφαλίζει ότι η εφαρμογή των ΣΣΕ θα είναι συνεπής, αποτελεσματική και δίκαιη για όλες τις πλευρές.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση δεσμεύεται να παρακολουθεί την εφαρμογή των συμβάσεων και να παρέχει υποστήριξη στις επιχειρήσεις για την ομαλή μετάβαση, ώστε να αποφευχθούν τυχόν προβλήματα ή καθυστερήσεις.
Κοινωνική και οικονομική σημασία
Η επαναφορά των ΣΣΕ θεωρείται κρίσιμη για τη σταθερότητα της αγοράς εργασίας και την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης. Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι συλλογικές συμβάσεις διασφαλίζουν ένα ισχυρό δίκτυ προστασίας για τους εργαζόμενους, ενώ παράλληλα προάγουν τον ανταγωνισμό και την καινοτομία στις επιχειρήσεις.
Η κίνηση αυτή αντανακλά τη δέσμευση της κυβέρνησης για δίκαιες αμοιβές, κοινωνική συνοχή και οικονομική βιωσιμότητα, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη εργαζομένων και εργοδοτών.
Η επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων εργασίας αποτελεί σταθμό για την ελληνική κοινωνία και αγορά εργασίας. Με την κατάργηση των μνημονιακών περιορισμών, την αύξηση των μισθών και την ενίσχυση της εργασιακής ασφάλειας, ανοίγει ο δρόμος για μια πιο δίκαιη, ασφαλή και ανταγωνιστική αγορά εργασίας, με όφελος για όλους τους συμμετέχοντες.
Ιστορικό των ΣΣΕ στην Ελλάδα
-
Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας είναι συμφωνίες μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων για τις αμοιβές, τις συνθήκες εργασίας, τα ωράρια και τα επιδόματα.
-
Κατά τη διάρκεια των μνημονίων (2010–2018), η εφαρμογή των ΣΣΕ είχε περιοριστεί σημαντικά από την ελληνική κυβέρνηση και τους δανειστές.
-
Οι περιορισμοί περιλάμβαναν:
-
Πλαφόν στις αυξήσεις μισθών μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων.
-
Προτεραιότητα της επιχειρησιακής συμφωνίας έναντι κλαδικών ΣΣΕ, μειώνοντας την ισχύ των κλαδικών διαπραγματεύσεων.
-
Δυσκολίες στην επέκταση των ΣΣΕ σε κλάδους με πολλούς μικρούς εργοδότες.
-
Με την κατάργηση των μνημονιακών περιορισμών, ανοίγει ο δρόμος για πιο δίκαιες και καθολικές συμφωνίες, που καλύπτουν όλους τους εργαζόμενους ενός κλάδου.
Στόχοι της νέας συμφωνίας
-
Αύξηση μισθών: Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να διαπραγματεύονται αυξήσεις, που θα αντιστοιχούν στο κόστος ζωής και την παραγωγικότητα.
-
Ενίσχυση εργασιακής ασφάλειας: Οι ΣΣΕ διασφαλίζουν σταθερές θέσεις εργασίας και μειώνουν την επισφάλεια στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου.
-
Δίκαιη κατανομή: Οι κλαδικές ΣΣΕ εξασφαλίζουν ότι όλοι οι εργαζόμενοι σε έναν κλάδο λαμβάνουν ίσες αμοιβές και όρους, αποτρέποντας αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων.
-
Αναβάθμιση διαπραγματευτικού πλαισίου: Οι κοινωνικοί εταίροι (εργοδότες και εργαζόμενοι) αποκτούν μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ και αυτονομία, χωρίς κρατικούς ή εξωτερικούς περιορισμούς.
. Επιπτώσεις στην οικονομία
-
Για τους εργαζόμενους:
-
Μεγαλύτερη διαφάνεια στις αμοιβές.
-
Προστασία από αυθαίρετες μειώσεις μισθών ή απολύσεις.
-
Καλύτερο επίπεδο διαβίωσης και κοινωνική ασφάλεια.
-
-
Για τις επιχειρήσεις:
-
Σταθερό και κινητοποιημένο εργατικό δυναμικό.
-
Προγραμματισμός κόστους μισθοδοσίας βάσει συλλογικών συμφωνιών.
-
Ευκαιρία για ανάπτυξη και καινοτομία σε περιβάλλον κοινωνικής συνοχής.
-
-
Για την κοινωνία:
-
Μείωση της κοινωνικής ανισότητας.
-
Ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην αγορά εργασίας.
-
Ανάδειξη της Ελλάδας ως χώρα με σύγχρονο και δίκαιο εργασιακό καθεστώς.
-
Πρακτικά βήματα εφαρμογής
-
Η εφαρμογή θα περιλαμβάνει διαβουλεύσεις ανά κλάδο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων.
-
Η κυβέρνηση θα παρακολουθεί την ομαλή εφαρμογή των ΣΣΕ και θα παρέχει υποστήριξη όπου απαιτείται.
-
Η επέκταση των ΣΣΕ σε κλάδους με πολλούς μικρούς εργοδότες θα διευκολυνθεί μέσω συλλογικών συμφωνιών που καλύπτουν όλα τα μέλη ενός κλάδου.
-
Οι εργαζόμενοι θα ενημερώνονται για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους μέσω του υπουργείου Εργασίας και των συνδικαλιστικών οργανώσεων.
Κοινωνικό αντίκτυπο
-
Οι ΣΣΕ προάγουν κοινωνικό διάλογο και συνεργασία μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών.
-
Μειώνουν τις εντάσεις και τις εργατικές συγκρούσεις.
-
Δημιουργούν σταθερότητα και προβλεψιμότητα σε εποχές οικονομικής αβεβαιότητας, όπως σήμερα, με την ακρίβεια και το αυξημένο κόστος ζωής.
-
Ο αριθμός και η εμβέλεια των ΣΣΕ μειώθηκε δραματικά μετά τις μνημονιακές παρεμβάσεις — λιγότερες συμβάσεις, λιγότεροι εργαζόμενοι καλυπτόμενοι, μεγάλη επισφάλεια.
-
Η «επέκταση» ΣΣΕ, που επέτρεπε να καλύπτεται ολόκληρος κλάδος, σχεδόν εξαφανίστηκε, με αποτέλεσμα πολλές επιχειρήσεις και εργαζόμενοι να μείνουν χωρίς συλλογική κάλυψη.
-
Από το 2012 έως τα μέσα της δεκαετίας του 2020 οι συλλογικές συμβάσεις ήταν «κουτσουρεμένες», με περιορισμένο αριθμό και μικρή προστασία. Eurofound+2Οικονομικός Ταχυδρόμος – ot.gr+2
-
Η πρόσφατη συμφωνία του 2025 επαναφέρει — τουλάχιστον στον σχεδιασμό — πολλές από τις παλιές δικλείδες: επαναφορά της μετενέργειας, επανεκκίνηση διαπραγματεύσεων, διευκόλυνση επέκτασης κλαδικών ΣΣΕ, προστασία εργαζομένων μετά τη λήξη συμβάσεων. Ελληνική Καθημερινή+2Οικονομικός Ταχυδρόμος – ot.gr+2
-
Το αν όλα αυτά θα οδηγήσουν σε ευρεία κάλυψη των εργαζομένων και πραγματικές αυξήσεις μισθών — εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πρωτοβουλία των συνδικάτων, την ανταπόκριση των εργοδοτών και την εφαρμογή στην πράξη της νέας συμφωνίας. Όπως σημειώνουν εκπρόσωποι, «το δικαίωμα υπάρχει, τώρα μένει να δούμε αν θα γίνει πράξη».