Έντονο προβληματισμό για την κατάσταση της τοπικής δημοκρατίας στην Τουρκία εκφράζουν εκπρόσωποι τριών ευρωπαϊκών θεσμών, καταγγέλλοντας ότι δεν τους επετράπη να επισκεφθούν αιρετούς εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης που βρίσκονται σε παρατεταμένη προσωρινή κράτηση.
Η κοινή αντιπροσωπεία πραγματοποίησε επίσκεψη στην Τουρκία από τις 2 έως τις 4 Νοεμβρίου 2026, με αντικείμενο την αξιολόγηση της κατάστασης της τοπικής αυτοδιοίκησης, των δημοκρατικών θεσμών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στη χώρα.
Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής, στις 4 Νοεμβρίου, οι εκπρόσωποι εξέδωσαν κοινή δήλωση, στην οποία εξέφρασαν τη λύπη τους τόσο για την άρνηση πρόσβασης σε κρατούμενους εκλεγμένους αυτοδιοικητικούς όσο και για τη ματαίωση προγραμματισμένης συνάντησης με τον υφυπουργό Εσωτερικών της Τουρκίας.
Στην αποστολή συμμετείχαν οι Μαρκ Κουλς και Μπριόνι Ρούντιν, συνεισηγητές για την τοπική δημοκρατία στην Τουρκία στο Κογκρέσο Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης, η Έλενα Ντρένιανιν, πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας για την Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, καθώς και ο Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, μόνιμος εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία.
Δεν επετράπη η συνάντηση με κρατούμενους δημάρχους
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αδυναμία της αντιπροσωπείας να συναντήσει εκλεγμένους εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης που βρίσκονται στη φυλακή ή υπό κατ’ οίκον περιορισμό.
Μεταξύ των προσώπων με τα οποία επιδίωκαν να επικοινωνήσουν ήταν:
- Ο Τουντς Σογιέρ, πρώην δήμαρχος Σμύρνης και πρώην αντιπρόεδρος του Κογκρέσου Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
- Ο Χασάν Ακγκιούν, μέλος του Κογκρέσου και δήμαρχος του Μπουγιουκτσεκμετζέ.
- Η Σινέμ Ντεντετάς, αντιπρόεδρος του Κογκρέσου και δήμαρχος του Ουσκουντάρ.
- Ο Εκρέμ Ιμάμογλου, δήμαρχος Κωνσταντινούπολης και πρόεδρος της Ένωσης Δήμων Τουρκίας.
Οι Ευρωπαίοι εκπρόσωποι υπογραμμίζουν ότι η άμεση επικοινωνία με δημοκρατικά εκλεγμένους αξιωματούχους, ακόμη και όταν αυτοί στερούνται την ελευθερία τους, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιολόγηση της κατάστασης της δημοκρατίας στην Τουρκία.
Μάλιστα, την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, μέλη της αποστολής παρακολούθησαν αυτοπροσώπως την ακροαματική διαδικασία του Εκρέμ Ιμάμογλου στο δικαστήριο. Στη δήλωσή τους υπενθυμίζουν ότι ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης αποτελεί επί χρόνια συνομιλητή των ευρωπαϊκών θεσμών, ενώ έχει τιμηθεί με το βραβείο Δημάρχου Πάβελ Αντάμοβιτς για το 2025.
Παράλληλα, η αντιπροσωπεία είχε την ευκαιρία να συναντηθεί με τον Νουρί Ασλάν, προσωρινό δήμαρχο της μητροπολιτικής περιφέρειας της Κωνσταντινούπολης, και να συζητήσει μαζί του ζητήματα ενίσχυσης της τοπικής δημοκρατίας και διασφάλισης της συνέχειας των δημοτικών υπηρεσιών.
Ανησυχία και για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων
Στην κοινή ανακοίνωση περιλαμβάνεται επίσης αναφορά στις πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στην Τουρκία.
Οι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών θεσμών δηλώνουν ότι παρακολουθούν με ανησυχία την κατάσταση και χαιρετίζουν τις συναντήσεις που είχαν με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες δραστηριοποιούνται στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία της ελευθερίας της έκφρασης, του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, όπως αυτή κατοχυρώνεται στα άρθρα 10 και 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Όπως επισημαίνουν, τα συγκεκριμένα δικαιώματα ισχύουν ανεξάρτητα από τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου και κανένας πολίτης που ασκεί ειρηνικά τις θεμελιώδεις ελευθερίες του δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζει εκφοβισμό, διακρίσεις ή ποινικοποίηση.
Έκκληση προς την Άγκυρα για διάλογο και σεβασμό της αυτοδιοίκησης
Οι εκπρόσωποι υπενθυμίζουν ότι είχαν ήδη απευθύνει ανοιχτή επιστολή προς τον υπουργό Εσωτερικών της Τουρκίας στις 27 Απριλίου 2026, εκφράζοντας τις ανησυχίες τους για την κατάσταση της τοπικής δημοκρατίας.
Στη νέα τους παρέμβαση τονίζουν ότι η Τουρκία, ως ένα από τα παλαιότερα κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης και υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελεί σημαντικό εταίρο στην κοινή προσπάθεια για την προάσπιση της δημοκρατίας, της δικαιοσύνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Παράλληλα, ζητούν την άμεση επανέναρξη ενός εποικοδομητικού διαλόγου με τις τουρκικές εθνικές αρχές, προκειμένου να εξεταστεί το ζήτημα της παρατεταμένης προσωρινής κράτησης εκλεγμένων τοπικών αξιωματούχων και μελών των διοικήσεών τους.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην πρακτική διορισμού επιτρόπων από την κεντρική εξουσία σε δήμους, όταν οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι αδυνατούν να ασκήσουν τα καθήκοντά τους. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ζητούν να συζητηθεί ο τερματισμός αυτής της πρακτικής.
Επιπλέον, εκφράζουν την προσδοκία τους ότι τα συγκεκριμένα ζητήματα θα αποτυπωθούν με σαφήνεια στο πακέτο διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο επρόκειτο να δημοσιοποιηθεί την ίδια ημέρα.
«Οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι πρέπει να μπορούν να ασκούν την εντολή τους»
Κλείνοντας την κοινή τους δήλωση, οι τέσσερις εκπρόσωποι εκφράζουν τη βαθιά ανησυχία τους για την κατάσταση των αιρετών που εμποδίζονται να ασκήσουν την εντολή την οποία τους ανέθεσαν οι πολίτες μέσω δημοκρατικών εκλογών.
Παράλληλα, δηλώνουν έτοιμοι να συμμετάσχουν από κοινού σε έναν ανοιχτό και εποικοδομητικό διάλογο με τις τουρκικές αρχές, με γνώμονα τις αρχές της δημοκρατικής διακυβέρνησης, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η παρέμβαση των ευρωπαϊκών θεσμών επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της λειτουργίας της τοπικής αυτοδιοίκησης στην Τουρκία και της δυνατότητας των εκλεγμένων δημάρχων να ασκούν απρόσκοπτα τα καθήκοντά τους.
