Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πολεοδομίας και Χωροταξίας στις 8 Νοεμβρίου, ο Σύλλογος Ελλήνων Μηχανικών Πολεοδομίας, Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΣΕΜΠΧΠΑ) επισημαίνει σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται σε σχετικό δελτίο Τύπου που υπογράφει η Πρόεδρος του Δ.Σ. Αναστασία Τασοπούλου και η Γενική Γραμματέας του Δ.Σ. Μαριάννα Πατελίδα ότι ο πολεοδομικός σχεδιασμός δεν έχει νόημα αν δεν υλοποιείται. Όπως τονίζει , ο σχεδιασμός του χώρου δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά μια διαδικασία που πρέπει να ολοκληρώνεται και να εφαρμόζεται στην πράξη. Στο ίδιο πνεύμα, υπογραμμίζει ότι η πραγματική αξία ενός πολεοδομικού σχεδίου κρίνεται όχι στην ποιότητα της μελέτης, αλλά στη στιγμή που αυτή φτάνει στην υλοποίηση.
Ο ΣΕΜΠΧΠΑ αναγνωρίζει ότι ο πολεοδομικός σχεδιασμός αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο δημόσιας πολιτικής, καθώς οργανώνει τον χώρο, προστατεύει το περιβάλλον, ενισχύει την κοινωνική συνοχή και υποστηρίζει την οικονομική ανάπτυξη. Παρ’ όλα αυτά, στην Ελλάδα το χάσμα μεταξύ μελέτης και πράξης παραμένει διαχρονικό. Πολλά σχέδια εγκρίνονται, όμως σπάνια υλοποιούνται, με καθυστερήσεις στις πράξεις εφαρμογής, αδυναμίες στους μηχανισμούς υλοποίησης και έλλειψη επαρκών χρηματοδοτικών εργαλείων. Το αποτέλεσμα είναι συχνά η άναρχη ανάπτυξη των πόλεων, υπό την πίεση συγκυριακών επιλογών αντί ενός συλλογικού οράματος.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Πρόγραμμα Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη και φιλοδοξεί να καλύψει θεσμικά κενά δεκαετιών. Όμως, όπως επισημαίνει ο ΣΕΜΠΧΠΑ, η επιτυχία του προγράμματος δεν θα κριθεί μόνο από την εκπόνηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, αλλά από το αν αυτά θα περάσουν στην εφαρμογή. Για να συμβεί αυτό, απαιτείται συστηματική χρηματοδότηση –από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους– για την εκπόνηση ρυμοτομικών σχεδίων εφαρμογής, πράξεων εφαρμογής, πολεοδομικών παρεμβάσεων και υποδομών.
Ο Σύλλογος υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή του σχεδιασμού δεν είναι μόνο τεχνικό στάδιο, αλλά ζήτημα πολιτικής βούλησης, θεσμικής συνέχειας και αποτελεσματικού συντονισμού. Απαιτείται δημόσια διοίκηση με επαρκώς στελεχωμένες υπηρεσίες από ειδικούς μηχανικούς, σύγχρονα πληροφοριακά εργαλεία και μηχανισμούς παρακολούθησης και αξιολόγησης, ώστε ο σχεδιασμός να είναι δυναμικός και προσαρμόσιμος στις ανάγκες της κοινωνίας.
Καταλήγοντας, ο ΣΕΜΠΧΠΑ σημειώνει ότι η ουσιαστική εφαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για την ελληνική πραγματικότητα: να μειώσει την αβεβαιότητα για πολίτες και επενδυτές, να προστατεύσει το περιβάλλον, να αποτρέψει συγκρούσεις χρήσεων γης και να διασφαλίσει δίκαιη πρόσβαση στον δημόσιο χώρο. Γιατί, όπως υπενθυμίζει, ο χώρος είναι δημόσιο αγαθό και όχι πεδίο αποσπασματικών επιλογών.