Από τις καταγγελίες του Ασκούνη στην Καλλιθέα, στα 83 εκατ. ευρώ και την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Μια υπόθεση που ξεκίνησε ως έντονη τοπική πολιτική αντιπαράθεση στην Καλλιθέα εξελίχθηκε μέσα σε λίγα χρόνια σε έναν φάκελο με δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, ελεγκτικά πορίσματα, δημοσιονομικές διορθώσεις, καταγγελίες για τον τρόπο ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων, ερωτήματα για το πραγματικό κόστος και την αποτελεσματικότητα των πολυκέντρων ανακύκλωσης, έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και πλέον δικαστική διαμάχη ανάμεσα στον ΕΔΣΝΑ και την ΤΕΧΑΝ.
Τα λεγόμενα «σπιτάκια ανακύκλωσης», τα οποία παρουσιάστηκαν ως ένα σύγχρονο και ανταποδοτικό μοντέλο συλλογής συσκευασιών, βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο μιας υπόθεσης που αφορά προμήθειες συνολικού ύψους περίπου 83 εκατ. ευρώ σε Αττική, Πελοπόννησο και Κρήτη, ενώ για τους συγκεκριμένους συγχρηματοδοτούμενους πόρους έχουν ήδη προκύψει αποφάσεις ανάκτησης περίπου 40 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει προχωρήσει σε έρευνα και κατασχέσεις ψηφιακού υλικού, ενώ ο ΕΔΣΝΑ διεκδικεί πλέον δικαστικά από την ΤΕΧΑΝ περίπου 29.000 τόνους ανακυκλώσιμων υλικών ή αποζημίωση 6 εκατ. ευρώ.
Μέσα σε αυτή την αλληλουχία γεγονότων, η Καλλιθέα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Όχι επειδή η σημερινή εξέλιξη αποτελεί δικαστική δικαίωση του Κώστα Ασκούνη, κάτι που δεν έχει κριθεί από δικαστήριο, αλλά επειδή ο Κώστας Ασκούνης είχε θέσει δημόσια τα ερωτήματα για τα «σπιτάκια» αρκετά πριν η υπόθεση πάρει τη σημερινή πανελλαδική και ευρωπαϊκή διάσταση.
Η ιστορία δεν ξεκίνησε το 2026 – Οι πρώτες καταγγελίες από την Καλλιθέα
Η ιστορία πρέπει να γυρίσει αρκετά χρόνια πίσω, όταν ο Κώστας Ασκούνης βρισκόταν στην αντιπολίτευση στον Δήμο Καλλιθέας και είχε αρχίσει να συγκρούεται δημόσια με το μοντέλο των πολυκέντρων ανταποδοτικής ανακύκλωσης.
Ήδη από το 2020, ως επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης, ο Κώστας Ασκούνης είχε ζητήσει την απομάκρυνση εγκατάστασης ανακύκλωσης από την Καλλιθέα, καταγγέλλοντας προβλήματα γύρω από τη λειτουργία της και επικαλούμενος ακόμη και ζητήματα ασφάλειας και υγιεινής στην περιοχή. Οι παρεμβάσεις εκείνης της περιόδου δείχνουν ότι η σύγκρουση με το συγκεκριμένο μοντέλο δεν εμφανίστηκε μετά τις τελευταίες αποκαλύψεις, αλλά είχε ξεκινήσει αρκετά νωρίτερα.
Η αντιπαράθεση συνεχίστηκε και κατά την προεκλογική περίοδο του 2023. Ο Κώστας Ασκούνης υποστήριζε ότι η Καλλιθέα είχε χάσει πολύτιμο κοινόχρηστο χώρο για την εγκατάσταση των «σπιτιών» και εξέφραζε σοβαρές αμφιβολίες για την πραγματική αποτελεσματικότητά τους. Σε δημόσια παρέμβασή του υποστήριζε ότι η ανακύκλωση στην πόλη δεν μπορούσε να σχεδιάζεται με βασικό κριτήριο το οικονομικό όφελος μιας επιχείρησης, αλλά το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου.
Η θέση του ήταν τότε πολιτική και αυτοδιοικητική. Σήμερα, μετά τα ελεγκτικά πορίσματα, τις δημοσιονομικές διορθώσεις και την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, οι παλιές αυτές παρεμβάσεις αποκτούν νέο ενδιαφέρον, καθώς αρκετά από τα ερωτήματα που είχαν τεθεί σε τοπικό επίπεδο εμφανίζονται πλέον σε έναν πολύ μεγαλύτερο φάκελο ελέγχων.
Από την αντιπολίτευση στη διοίκηση – Η απόφαση να απομακρυνθούν τα «σπιτάκια»
Το 2023 ο Κώστας Ασκούνης επέστρεψε στη δημαρχία της Καλλιθέας. Η θέση που είχε εκφράσει ως αντιπολίτευση δεν έμεινε, όμως, σε επίπεδο προεκλογικής ρητορικής.
Η νέα δημοτική αρχή προχώρησε στη λήξη της συνεργασίας και στην απομάκρυνση των εγκαταστάσεων ανταποδοτικής ανακύκλωσης από την πόλη. Η διαδικασία κορυφώθηκε το 2024, με την απομάκρυνση των πολυκέντρων από σημεία της Καλλιθέας, μεταξύ των οποίων και η περιοχή έξω από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο.
Η επιλογή αυτή είχε τότε πολιτικό κόστος και προκάλεσε αντιδράσεις, όμως η δημοτική αρχή επέμεινε στη θέση ότι ο δημόσιος χώρος, η αποτελεσματικότητα της ανακύκλωσης και η διαφάνεια στη σχέση δημόσιου φορέα και ιδιώτη έπρεπε να αποτελούν προτεραιότητα.
Έτσι, η Καλλιθέα έγινε ένας από τους δήμους που απομακρύνθηκαν νωρίς από το συγκεκριμένο μοντέλο, πολύ πριν η υπόθεση βρεθεί στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Τι ήταν τα «σπιτάκια ανακύκλωσης»
Τα πολυκέντρα ανταποδοτικής ανακύκλωσης σχεδιάστηκαν ως ένα διαφορετικό μοντέλο συλλογής συσκευασιών. Ο πολίτης μπορούσε να επιστρέφει συσκευασίες, κυρίως πλαστικά και άλλα υλικά, και να λαμβάνει ανταποδοτικό κίνητρο.
Το μοντέλο παρουσιάστηκε ως ένας τρόπος να αυξηθούν τα ποσοστά ανακύκλωσης, να ενεργοποιηθούν οι πολίτες και να δημιουργηθεί ένα σύστημα περισσότερο αυτοματοποιημένο σε σχέση με τους συμβατικούς κάδους.
Στην Αττική το πρόγραμμα συνδέθηκε με τον ΕΔΣΝΑ και την Περιφέρεια Αττικής, ενώ αντίστοιχες προμήθειες έγιναν από φορείς διαχείρισης απορριμμάτων στην Πελοπόννησο και την Κρήτη.
Στην πορεία, όμως, το μοντέλο βρέθηκε αντιμέτωπο με ερωτήματα που αφορούσαν τόσο το κόστος όσο και τον τρόπο με τον οποίο έγιναν οι δημόσιες προμήθειες.
Τα 83 εκατ. ευρώ που βρίσκονται στο επίκεντρο
Το συνολικό ύψος των συμβάσεων για τα πολυκέντρα σε Αττική, Πελοπόννησο και Κρήτη ανέρχεται περίπου στα 83 εκατ. ευρώ.
Στην Αττική, η σύμβαση του ΕΔΣΝΑ αφορούσε αρχικά 90 πολυκέντρα με προϋπολογισμό περίπου 27 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, δηλαδή περίπου 300.000 ευρώ ανά μονάδα χωρίς ΦΠΑ, ενώ στη συνέχεια το πρόγραμμα επεκτάθηκε.
Αντίστοιχες προμήθειες πραγματοποιήθηκαν στην Πελοπόννησο και την Κρήτη, με αποτέλεσμα το συνολικό ύψος των συγχρηματοδοτούμενων προμηθειών να φτάσει σε επίπεδα δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Και εδώ αρχίζει ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της υπόθεσης: πόσο κόστιζε πραγματικά ένα πολυκέντρο και κατά πόσο η τιμή που καταβλήθηκε ήταν εύλογη;
Οι καταγγελίες για υπερκοστολόγηση
Στα ελεγκτικά ευρήματα που έχουν δημοσιοποιηθεί αναφέρονται σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στο κόστος των πολυκέντρων και σε συγκριτικές τιμές αντίστοιχων συστημάτων.
Για συγκεκριμένες προμήθειες, το κόστος ανά μονάδα έφτανε περίπου τις 300.000 ευρώ, ενώ έχουν εντοπιστεί συγκριτικές τιμές στην αγορά της τάξης των 66.000 ευρώ για αντίστοιχα συστήματα.
Αυτή η μεγάλη απόσταση αποτέλεσε βασικό στοιχείο των καταγγελιών περί υπερκοστολόγησης.
Το ζήτημα, όμως, δεν περιορίστηκε στο εάν ένα μηχάνημα ήταν ακριβό. Οι ελεγκτές εξέτασαν και το κατά πόσο πριν από την προμήθεια είχε γίνει επαρκής έρευνα αγοράς ώστε να διαπιστωθεί ποια ήταν η πραγματική και συμφέρουσα τιμή.
Το ζήτημα της έρευνας αγοράς
Στο πόρισμα διαχειριστικού ελέγχου που έχει δημοσιοποιηθεί διατυπώθηκαν σοβαρές παρατηρήσεις για την έρευνα αγοράς πριν από την ανάθεση.
Οι ελεγκτές έθεσαν ζήτημα ως προς το εάν υπήρξε επαρκής τεκμηρίωση της τιμής και εάν είχαν εξεταστεί εναλλακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε οικονομικότερη προμήθεια.
Η διαφορά ανάμεσα στην τιμή της σύμβασης και στις συγκριτικές τιμές που παρουσιάστηκαν μεταγενέστερα έκανε το συγκεκριμένο σημείο ακόμη πιο κρίσιμο.
Οι καταγγελίες για «φωτογραφικές» προδιαγραφές
Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο αφορά τις τεχνικές προδιαγραφές.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που έχουν δημοσιοποιηθεί, οι προδιαγραφές κρίθηκαν περιοριστικές του ανταγωνισμού και ικανές να ευνοήσουν συγκεκριμένη εταιρεία.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα σοβαρότερα ερωτήματα της υπόθεσης: εάν οι προδιαγραφές ενός δημόσιου διαγωνισμού είναι τόσο συγκεκριμένες ώστε να μπορούν να καλυφθούν ουσιαστικά από έναν περιορισμένο αριθμό προμηθευτών, τότε τίθεται ζήτημα για το εάν ο ανταγωνισμός λειτούργησε όπως θα έπρεπε.
Το συγκεκριμένο ζήτημα έχει βρεθεί στο επίκεντρο των καταγγελιών που εξετάζονται και σήμερα.
ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO – Το ερώτημα για τον ανταγωνισμό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει αποκτήσει και η σχέση μεταξύ της ΤΕΧΑΝ και της ENVIPCO.
Οι δύο εταιρείες εμφανίστηκαν στη διαδικασία προμήθειας, ενώ στα ελεγκτικά ευρήματα έχει επισημανθεί η εμπορική σχέση μεταξύ τους, με την ΤΕΧΑΝ να έχει αναφερθεί ως αποκλειστικός αντιπρόσωπος της ENVIPCO στην Ελλάδα.
Το στοιχείο αυτό δημιούργησε ερωτήματα για το κατά πόσο οι δύο συμμετοχές αντιπροσώπευαν πραγματικά ανεξάρτητους ανταγωνιστές.
Πρόκειται για ζήτημα που δεν αφορά απλώς την εικόνα ενός διαγωνισμού, αλλά την ουσία της ανταγωνιστικής διαδικασίας και το εάν οι αναθέτουσες αρχές είχαν στη διάθεσή τους πραγματικές εναλλακτικές προσφορές.
Η Περιφέρεια Αττικής και το πόρισμα του 2025
Η υπόθεση δεν έμεινε σε πολιτικές καταγγελίες.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας Αττικής ολοκλήρωσαν πόρισμα διαχειριστικού ελέγχου τον Μάρτιο του 2025, το οποίο, σύμφωνα με δημοσιεύματα, διαβιβάστηκε στον εισαγγελέα.
Το πόρισμα αποτέλεσε ένα από τα βασικά έγγραφα που ήρθαν στο προσκήνιο όταν η υπόθεση πήρε μεγαλύτερες διαστάσεις.
Εκεί καταγράφηκαν ζητήματα σχετικά με την προμήθεια, την έρευνα αγοράς, τις τεχνικές προδιαγραφές, τον ανταγωνισμό και την αποτελεσματικότητα των πολυκέντρων.
Με άλλα λόγια, μέχρι το 2025 η υπόθεση είχε πλέον περάσει από το επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης στο επίπεδο των επίσημων ελεγκτικών διαδικασιών.
Τα περίπου 40 εκατ. ευρώ που ζητήθηκε να επιστραφούν
Το επόμενο μεγάλο βήμα ήταν η δημοσιονομική διόρθωση.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ζήτησε την επιστροφή περίπου 40 εκατ. ευρώ από τρεις φορείς διαχείρισης απορριμμάτων που είχαν συμμετάσχει στις συγκεκριμένες συγχρηματοδοτούμενες προμήθειες. Τα ποσά που έχουν δημοσιοποιηθεί ανέρχονται περίπου σε 18,14 εκατ. ευρώ για τον ΕΔΣΝΑ, 10,96 εκατ. ευρώ για τον ΕΣΔΑΚ και 10,59 εκατ. ευρώ για τον ΦοΔΣΑ Πελοποννήσου.
Το γεγονός αυτό αλλάζει δραστικά την εικόνα. Η υπόθεση δεν αφορά πλέον μόνο το πόσο κόστισαν τα πολυκέντρα ή το εάν υπήρξαν προβλήματα στη διαδικασία. Αφορά πλέον και την επιστροφή ευρωπαϊκών πόρων, με το ερώτημα ποιος θα επωμιστεί τελικά το οικονομικό βάρος.
Η υπόθεση φτάνει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Το 2026 η υπόθεση περνά πλέον σε ευρωπαϊκό εισαγγελικό επίπεδο.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα για την προμήθεια των πολυκέντρων, η οποία αφορά τις συμβάσεις στην Αττική, την Πελοπόννησο και την Κρήτη.
Στο πλαίσιο της έρευνας πραγματοποιήθηκαν έφοδοι σε εγκαταστάσεις της ΤΕΧΑΝ σε Δάφνη, Παλλήνη και Ασπρόπυργο. Κατασχέθηκαν ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ψηφιακά αρχεία, συμβάσεις και άλλα στοιχεία που κρίθηκαν χρήσιμα για την έρευνα.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα για την έρευνα, εξετάζονται μεταξύ άλλων ζητήματα σχετικά με τη διαδικασία προμήθειας, τη διαμόρφωση των συμβάσεων και το ενδεχόμενο αθέμιτης επιρροής ώστε οι προμήθειες να καταλήξουν στη συγκεκριμένη εταιρεία.
Η έρευνα παραμένει σε εξέλιξη και μέχρι σήμερα δεν υπάρχει τελεσίδικη δικαστική απόφαση που να αποδίδει ποινικές ευθύνες σε συγκεκριμένα πρόσωπα για την υπόθεση.
Το «μαύρο κουτί» του Ασπροπύργου και οι ποσότητες των υλικών
Ένα ακόμη σημαντικό σκέλος της έρευνας αφορά τις ποσότητες των ανακυκλώσιμων υλικών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο έλεγχος των στοιχείων που συνδέονται με τις παραλαβές και τις δηλωμένες ποσότητες υλικών. Οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν κατά πόσο οι ποσότητες που καταγράφονταν στα συστήματα αντιστοιχούσαν στις πραγματικές ποσότητες που παραλαμβάνονταν και διαχειρίζονταν.
Το ζήτημα αυτό είναι κρίσιμο, διότι η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος ανακύκλωσης δεν μετριέται μόνο από τον αριθμό των μηχανημάτων που εγκαταστάθηκαν, αλλά από το πόσο υλικό συγκεντρώθηκε, πώς καταγράφηκε, πού οδηγήθηκε και ποιο ήταν το πραγματικό περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.
Η διακοπή της λειτουργίας από την ΤΕΧΑΝ
Η υπόθεση πήρε νέα τροπή την 1η Ιουλίου 2026, όταν η ΤΕΧΑΝ ενημέρωσε την Περιφέρεια Αττικής ότι σταματά την παροχή υπηρεσιών λειτουργίας των πολυκέντρων, καθώς και την έκδοση και εξαργύρωση των ανταποδοτικών κουπονιών.
Το μοντέλο προέβλεπε ανταποδοτικό κίνητρο, με αναφορά σε ποσό 1 ευρώ για κάθε 33 συσκευασίες που επιστρέφονταν.
Η εταιρεία υποστηρίζει ότι η σχετική συμφωνία για τη λειτουργική υποστήριξη αφορούσε τον πρώτο χρόνο λειτουργίας, το 2023, και ότι στη συνέχεια δεν υπήρξε νέα συμφωνία που να δημιουργεί αντίστοιχη υποχρέωση.
Η Περιφέρεια και ο ΕΔΣΝΑ έχουν διαφορετική θέση και κινήθηκαν ζητώντας από τους δήμους να εξετάσουν εάν μπορούν να αναλάβουν τη λειτουργία των πολυκέντρων, ενώ παράλληλα τους ζήτησαν να μην προχωρήσουν άμεσα σε απομάκρυνση των εγκαταστάσεων.
Η νέα δικαστική σύγκρουση – 29.000 τόνοι ή 6 εκατ. ευρώ
Στα τέλη Ιουλίου 2026 η υπόθεση πέρασε και στις δικαστικές αίθουσες.
Ο ΕΔΣΝΑ κατέθεσε αγωγή κατά της ΤΕΧΑΝ, ζητώντας την απόδοση περίπου 29.000 τόνων ανακυκλώσιμων υλικών που, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, συγκεντρώθηκαν μέσω των πολυκέντρων κατά την περίοδο 2023-2025.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της αγωγής, η ΤΕΧΑΝ είχε δηλώσει στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων ότι κατά την ίδια περίοδο διαχειρίστηκε περίπου 29.000 τόνους πλαστικών, συσκευασιών και άλλων ανακυκλώσιμων υλικών.
Ο ΕΔΣΝΑ υποστηρίζει ότι τα υλικά αυτά του ανήκουν και ζητά την απόδοσή τους. Σε διαφορετική περίπτωση ζητά αποζημίωση ύψους 6 εκατ. ευρώ, ποσό στο οποίο αποτιμά την αξία τους.
Η ΤΕΧΑΝ, από την πλευρά της, φέρεται να υποστηρίζει ότι από την ισχύουσα συμφωνία δεν προκύπτει η συγκεκριμένη υποχρέωση απόδοσης των υλικών.
Έτσι, ένα ακόμη ερώτημα της υπόθεσης θα κριθεί πλέον δικαστικά: ποιος είχε την κυριότητα των υλικών και ποιες ακριβώς ήταν οι συμβατικές υποχρεώσεις κάθε πλευράς;
Οι δήμοι βρίσκονται τώρα αντιμέτωποι με ένα νέο πρόβλημα
Η διακοπή της λειτουργικής υποστήριξης δημιούργησε ένα νέο παράδοξο.
Οι δήμοι που είχαν δεχθεί τα πολυκέντρα στους δημόσιους χώρους τους καλούνται τώρα να αποφασίσουν εάν θα τα λειτουργήσουν, εάν θα αναλάβουν το κόστος ή εάν θα ζητήσουν την απομάκρυνσή τους.
Έτσι, εγκαταστάσεις που αποκτήθηκαν με δεκάδες εκατομμύρια ευρώ και παρουσιάστηκαν ως βασικό εργαλείο της νέας εποχής στην ανακύκλωση βρίσκονται σε αρκετές περιπτώσεις αντιμέτωπες με ένα πολύ διαφορετικό ερώτημα: ποιος θα πληρώσει για να συνεχίσουν να λειτουργούν;
Νέες καταγγελίες για τον επόμενο μεγάλο διαγωνισμό
Και ενώ η παλιά υπόθεση βρίσκεται ήδη στο μικροσκόπιο, νέες καταγγελίες ήρθαν να προσθέσουν ένα ακόμη κεφάλαιο.
Σε νέο διαγωνισμό που αφορά περίπου 4.000 μηχανήματα ανακύκλωσης, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 210 εκατ. ευρώ, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες από ανταγωνιστική εταιρεία για «φωτογραφικές» τεχνικές προδιαγραφές.
Σύμφωνα με τις σχετικές καταγγελίες, οι προδιαγραφές φέρεται να ευνοούν συγκεκριμένο τεχνολογικό πάροχο, ενώ στο κάδρο επανεμφανίζεται η επιχειρηματική σχέση που είχε βρεθεί στο επίκεντρο της προηγούμενης υπόθεσης.
Το στοιχείο αυτό προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στις νέες καταγγελίες, καθώς η χώρα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με την εκκρεμότητα της πρώτης γενιάς των πολυκέντρων.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν τα προβλήματα του παρελθόντος έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς πριν προχωρήσει ένα νέο, πολύ μεγαλύτερο πρόγραμμα προμηθειών.
Η ΤΕΧΑΝ περνά στην αντεπίθεση
Απέναντι σε όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, η ΤΕΧΑΝ απορρίπτει τις καταγγελίες και υποστηρίζει ότι η διαδικασία προμήθειας των πολυκέντρων ήταν νόμιμη.
Η εταιρεία έχει υποστηρίξει ότι οι προμήθειες πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες και ότι οι αιτιάσεις περί υπερκοστολόγησης ή παρατυπιών δεν αποτυπώνουν την πραγματική εικόνα.
Για τη λειτουργία των πολυκέντρων, η εταιρεία υποστηρίζει ότι η συμβατική υποχρέωση λειτουργικής υποστήριξης αφορούσε το 2023 και ότι στη συνέχεια δεν υπήρξε νέα συμφωνία με την Περιφέρεια που να την υποχρεώνει να συνεχίσει.
Η θέση αυτή είναι πλέον σημαντική και για τη δικαστική διαμάχη με τον ΕΔΣΝΑ, καθώς ένα μέρος της αντιδικίας αφορά ακριβώς την ερμηνεία των συμβατικών υποχρεώσεων.
Η πολιτική διάσταση – ΠΑΣΟΚ και κυβέρνηση συγκρούονται για τα 40 εκατ. ευρώ
Η υπόθεση δεν έμεινε, όμως, στο επίπεδο των ελεγκτικών και δικαστικών διαδικασιών. Τον Αύγουστο του 2026 μετατράπηκε και σε πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον Άδωνι Γεωργιάδη.
Το ΠΑΣΟΚ έθεσε στο επίκεντρο το ερώτημα ποιος θα πληρώσει τα περίπου 40 εκατ. ευρώ που συνδέονται με τις αποφάσεις δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης πόρων, ζητώντας από την κυβέρνηση να αναλάβει πολιτικά την ευθύνη για το ζήτημα.
Η Χαριλάου Τρικούπη επικαλείται τα πορίσματα και τις αποφάσεις των δημοσιονομικών ελέγχων και υποστηρίζει ότι το γεγονός πως υπάρχουν επίσημες αποφάσεις ανάκτησης χρημάτων δεν μπορεί να παρακάμπτεται στην πολιτική συζήτηση.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης, από την πλευρά του, απάντησε ότι το ΠΑΣΟΚ χρησιμοποιεί επιλεκτικά τα επίσημα έγγραφα και έφερε στη συζήτηση απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο είχε κρίνει την τιμή επαρκώς τεκμηριωμένη ως εύλογη και ρεαλιστική και ότι είχε επίσης κρίνει πως οι τεχνικές προδιαγραφές δεν περιόριζαν τον ανταγωνισμό ούτε ευνοούσαν συγκεκριμένη εταιρεία.
Το ΠΑΣΟΚ απάντησε ότι ο έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τη νομιμότητα της διαδικασίας και δεν αναιρεί τα μεταγενέστερα ευρήματα της ΕΔΕΛ ούτε την απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης.
Έτσι δημιουργήθηκε ένα κρίσιμο θεσμικό ζήτημα: πώς συνυπάρχουν τα διαφορετικά ελεγκτικά ευρήματα και ποια είναι η ακριβής σημασία κάθε απόφασης;
Αυτό είναι πλέον αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης, αλλά και ζήτημα που πρέπει να κριθεί με βάση τα ίδια τα επίσημα έγγραφα και τις αρμοδιότητες κάθε θεσμού.
Τρεις διαφορετικές διαδρομές της ίδιας υπόθεσης
Σήμερα η υπόθεση των «σπιτιών ανακύκλωσης» κινείται σε τρία παράλληλα επίπεδα.
Το πρώτο είναι το ελεγκτικό. Εκεί βρίσκονται τα πορίσματα, οι δημοσιονομικές διορθώσεις και οι απαιτήσεις ανάκτησης περίπου 40 εκατ. ευρώ.
Το δεύτερο είναι το εισαγγελικό. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εξετάζει την υπόθεση των συγχρηματοδοτούμενων προμηθειών, ενώ έχουν ήδη πραγματοποιηθεί έρευνες και κατασχέσεις ψηφιακού υλικού.
Το τρίτο είναι το δικαστικό. Ο ΕΔΣΝΑ έχει προσφύγει κατά της ΤΕΧΑΝ ζητώντας 29.000 τόνους ανακυκλώσιμων υλικών ή 6 εκατ. ευρώ.
Και πάνω από όλα αυτά βρίσκεται πλέον το πολιτικό επίπεδο, με το ΠΑΣΟΚ και την κυβέρνηση να συγκρούονται για την ερμηνεία των επίσημων πορισμάτων και για το ποιος θα επωμιστεί τελικά το οικονομικό βάρος.
Και στη μέση βρίσκεται η Καλλιθέα
Μέσα σε αυτή την πολύπλοκη διαδρομή, η ιστορία της Καλλιθέας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Ο Κώστας Ασκούνης είχε θέσει το ζήτημα όταν ακόμη βρισκόταν στην αντιπολίτευση και είχε μιλήσει για τον δημόσιο χώρο, την αποτελεσματικότητα του συστήματος και την ανάγκη διαφορετικής πολιτικής ανακύκλωσης.
Όταν ανέλαβε ξανά τη διοίκηση του δήμου, μετέτρεψε την πολιτική του θέση σε απόφαση: τα «σπιτάκια» απομακρύνθηκαν από την Καλλιθέα.
Σήμερα, η επιλογή αυτή μπορεί να αξιολογείται πολιτικά υπό το φως των εξελίξεων. Δεν αποτελεί, όμως, δικαστική δικαίωση, καθώς η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και οι δικαστικές διαδικασίες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται αλλού: ορισμένα από τα ερωτήματα που τέθηκαν τότε στην Καλλιθέα είναι σήμερα κεντρικά ερωτήματα μιας υπόθεσης που αφορά ολόκληρη τη χώρα.
Το μεγάλο ερώτημα: πόσο κόστισε τελικά η «πράσινη» επένδυση;
Η υπόθεση έχει πλέον ξεπεράσει κατά πολύ το ζήτημα των ίδιων των πολυκέντρων.
Έχει ανοίξει τη συζήτηση για το πώς σχεδιάζονται οι δημόσιες συμβάσεις, πώς αξιολογείται η πραγματική αξία ενός εξοπλισμού, πώς διασφαλίζεται ο ανταγωνισμός, πώς ελέγχονται οι ευρωπαϊκοί πόροι και πώς μετριέται η αποτελεσματικότητα μιας περιβαλλοντικής επένδυσης.
Τα ποσά είναι μεγάλα: περίπου 83 εκατ. ευρώ σε συμβάσεις, περίπου 40 εκατ. ευρώ σε δημοσιονομικές ανακτήσεις, 6 εκατ. ευρώ που διεκδικεί ο ΕΔΣΝΑ από την ΤΕΧΑΝ και 29.000 τόνοι ανακυκλώσιμων υλικών που αποτελούν πλέον αντικείμενο δικαστικής διεκδίκησης.
Αλλά ακόμη μεγαλύτερο είναι το θεσμικό ερώτημα.
Εάν ένα πρόγραμμα σχεδιάστηκε για να αυξήσει την ανακύκλωση, τότε η επιτυχία του δεν μπορεί να μετριέται μόνο από το πόσα μηχανήματα αγοράστηκαν και πόσα εκατομμύρια δαπανήθηκαν. Πρέπει να αποδεικνύεται με πραγματικές ποσότητες υλικών, διαφανή οικονομικά στοιχεία και μετρήσιμα περιβαλλοντικά αποτελέσματα.
Η υπόθεση παραμένει ανοιχτή
Από την Καλλιθέα του Κώστα Ασκούνη μέχρι την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η υπόθεση των «σπιτιών ανακύκλωσης» έχει διανύσει μια μεγάλη διαδρομή.
Ξεκίνησε με πολιτικές αντιπαραθέσεις και τοπικές καταγγελίες. Προχώρησε σε δημόσιες συμβάσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Ακολούθησαν ελεγκτικά πορίσματα, αποφάσεις δημοσιονομικών διορθώσεων, πολιτικές συγκρούσεις και πλέον εισαγγελική έρευνα και δικαστική διαμάχη.
Το επόμενο κεφάλαιο θα κριθεί από τα στοιχεία που θα προκύψουν από την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, από την πορεία της αγωγής ΕΔΣΝΑ – ΤΕΧΑΝ και από τις αποφάσεις των αρμόδιων ελεγκτικών και δικαστικών οργάνων.
Μέχρι τότε, ένα πράγμα είναι πλέον βέβαιο: «Τα “σπιτάκια ανακύκλωσης” εξελίχθηκαν σε έναν πολυσύνθετο φάκελο με δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, ελεγκτικά πορίσματα, δικαστικές αντιπαραθέσεις και έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ανοίγοντας παράλληλα μια ευρύτερη συζήτηση για τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος και την αξιοπιστία του μοντέλου ανακύκλωσης.» Έχουν εξελιχθεί σε μια υπόθεση που αγγίζει το δημόσιο χρήμα, την Αυτοδιοίκηση, τις δημόσιες συμβάσεις, την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και την ίδια την αξιοπιστία της πολιτικής ανακύκλωσης στην Ελλάδα.
Και η αφετηρία μιας από τις πιο χαρακτηριστικές τοπικές αντιδράσεις απέναντι σε αυτό το μοντέλο βρίσκεται στην Καλλιθέα, όπου ο Κώστας Ασκούνης είχε ήδη θέσει τα ερωτήματα πριν αυτά πάρουν τη σημερινή τους ευρωπαϊκή διάσταση.
Το πραγματικό κόστος της υπόθεσης, οικονομικό αλλά και θεσμικό, μόλις τώρα αρχίζει να αποκαλύπτεται.
Δημήτρης Μπιζιώτας