Περισσότερα από 450.000 στρώματα, συνολικού βάρους περίπου 7.000 τόνων, αποσύρονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα. Ωστόσο, η οργανωμένη συλλογή και αξιοποίησή τους δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, με αποτέλεσμα πολλά να καταλήγουν στα πεζοδρόμια και δίπλα στους κάδους.
Η σχετική νομοθεσία προβλέπει από το 2021 τη δημιουργία συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης, με ευθύνη και χρηματοδότηση των επιχειρήσεων που διαθέτουν στρώματα στην αγορά. Η κοινή πρόταση εταιρειών του κλάδου κατατέθηκε στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης τον Δεκέμβριο του 2023. Το σχέδιο της Κοινής Υπουργικής Απόφασης τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση τον Ιούνιο του 2026 και, σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση, βρίσκεται πλέον στον κύκλο των υπογραφών.
Μέχρι να λειτουργήσει το νέο σύστημα, τα παλιά στρώματα εντάσσονται κυρίως στις γενικές ροές ογκωδών αποβλήτων. Η διαδικασία διαφέρει από δήμο σε δήμο, ενώ σε αρκετές περιοχές δεν υπάρχει εύκολη ή σταθερή δυνατότητα αποκομιδής.
Το κρίσιμο ζήτημα της συλλογής
Οι επιχειρήσεις που συμμετείχαν στην εκπόνηση του σχεδίου προτείνουν οι δήμοι να συνεχίσουν να συλλέγουν τα στρώματα μέσω των υπηρεσιών ογκωδών αποβλήτων, με χρηματοδότηση από το σύστημα. Προτείνουν επίσης τη χρήση ψηφιακών εργαλείων για τον προγραμματισμό και την παρακολούθηση της αποκομιδής.
Διαφωνούν, ωστόσο, με την παραλαβή του παλιού στρώματος κατά την παράδοση του καινούργιου, από το ίδιο συνεργείο και με το ίδιο όχημα. Επικαλούνται την υγειονομική κατάσταση ορισμένων στρωμάτων και τον κίνδυνο να μεταφέρονται μαζί χρησιμοποιημένα και νέα προϊόντα. Το ζήτημα παραμένει σημείο τριβής, καθώς τα στρώματα δεν έχουν χαρακτηριστεί επικίνδυνα απόβλητα.
Μετά τη συλλογή, τα στρώματα θα μεταφέρονται σε σημεία συγκέντρωσης, ώστε να ακολουθούν η αποσυναρμολόγηση, ο διαχωρισμός των υλικών και η αξιοποίησή τους.
Ελλιπή στοιχεία για τις ποσότητες και το κόστος
Οι εκτιμήσεις για 450.000 στρώματα και 7.000 τόνους ετησίως δεν βασίζονται ακόμη σε ενιαία καταγραφή. Η λειτουργία του συστήματος αναμένεται να δημιουργήσει για πρώτη φορά συγκεντρωμένα στοιχεία για τις ποσότητες που διατίθενται στην αγορά, αποσύρονται και οδηγούνται προς ανακύκλωση ή άλλη μορφή αξιοποίησης.
Η εισφορά που θα συνδέεται με κάθε στρώμα δεν έχει καθοριστεί. Το ύψος της θα εξαρτηθεί από το κόστος της συλλογής, της μεταφοράς, της αποθήκευσης, της επεξεργασίας και της τελικής αξιοποίησης των υλικών.
Παράλληλα, θα χρειαστεί να αντιμετωπιστεί το ενδεχόμενο επιχειρήσεις να διαθέτουν προϊόντα στην αγορά χωρίς να συμμετέχουν αναλογικά στις υποχρεώσεις του συστήματος. Αν μέρος της αγοράς παραμείνει εκτός, οι οικονομικές υποχρεώσεις μπορεί να επιβαρύνουν περισσότερο τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν.
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου αναμένεται να περιορίσει τις διαφορές στην αποκομιδή από δήμο σε δήμο και να δημιουργήσει οργανωμένη διαδρομή για τα στρώματα που αποσύρονται. Η υπογραφή της ΚΥΑ θα αποτελέσει το επόμενο βήμα για τη συγκρότηση του συστήματος.
