Μια σημαντική διευκρίνιση για τις παλιές κλήσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας δίνει ο Συνήγορος του Πολίτη, καθώς ξεκαθαρίζει το ζήτημα της χρονικής προθεσμίας μέσα στην οποία οι δήμοι μπορούν να προχωρήσουν στην ταμειακή βεβαίωση των συγκεκριμένων οφειλών.
Το ζήτημα αφορά χιλιάδες οδηγούς που μπορεί να έχουν λάβει κλήσεις ΚΟΚ πριν από αρκετά χρόνια και στη συνέχεια να βρέθηκαν αντιμέτωποι με απαιτήσεις δήμων για την καταβολή των προστίμων, ακόμη και όταν είχε περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα από την παράβαση.
Σύμφωνα με τη θέση του Συνηγόρου του Πολίτη, η Πράξη Βεβαίωσης Παράβασης, δηλαδή η ίδια η κλήση, αποτελεί νόμιμο τίτλο βεβαίωσης και η ταμειακή βεβαίωση του προστίμου από τον δήμο πρέπει να γίνεται μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία.
Η κρίσιμη τριετία
Η Αρχή υποστηρίζει ότι η ταμειακή βεβαίωση των προστίμων του ΚΟΚ πρέπει να πραγματοποιείται εντός τριών ετών.
Η τριετής προθεσμία δεν υπολογίζεται απλώς από την ημέρα που έγινε η παράβαση. Σύμφωνα με την ερμηνεία που έχει υιοθετήσει ο Συνήγορος του Πολίτη, η προθεσμία ξεκινά από τη λήξη του έτους μέσα στο οποίο αποκτήθηκε η κλήση.
Αυτό σημαίνει ότι οι δήμοι δεν μπορούν να αφήνουν επί σειρά ετών μια κλήση χωρίς ταμειακή βεβαίωση και στη συνέχεια να απαιτούν την καταβολή της, όταν έχει παρέλθει η προβλεπόμενη τριετής προθεσμία.
Τι σημαίνει αυτό για τον πολίτη
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με παλιές οφειλές από κλήσεις ΚΟΚ.
Εφόσον ένα πρόστιμο βεβαιώθηκε ταμειακά μετά την πάροδο της τριετούς προθεσμίας, σύμφωνα με το διευκρινιστικό έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών, η συγκεκριμένη ταμειακή βεβαίωση θεωρείται μη νόμιμη και ο δήμος έχει χάσει την αξίωσή του να ζητήσει την καταβολή της οφειλής.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο όσους δεν έχουν πληρώσει.
Η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη αφορά και περιπτώσεις πολιτών που είχαν ήδη καταβάλει τα χρήματα, αλλά και περιπτώσεις στις οποίες είχαν ξεκινήσει διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.
Η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη
Ο Συνήγορος του Πολίτη είχε ήδη διατυπώσει τη συγκεκριμένη θέση από το 2012, όταν απέστειλε σχετικό πόρισμα προς το Υπουργείο Εσωτερικών και τα συναρμόδια υπουργεία.
Η Αρχή επανέφερε επανειλημμένα το θέμα στις ετήσιες εκθέσεις της, ενώ το 2018 δημοσίευσε ειδική έκθεση με τίτλο «Έσοδα Δήμων και Κράτος Δικαίου».
Παράλληλα, το ζήτημα είχε τεθεί σε συναντήσεις εργασίας με δημοτικές οικονομικές υπηρεσίες, αλλά και σε σειρά παρεμβάσεων προς το Υπουργείο Εσωτερικών και τους δήμους.
Οι παρεμβάσεις συνεχίστηκαν και μετά την ψήφιση των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων για τις προθεσμίες βεβαίωσης των δημοτικών εσόδων, με τους νόμους 5027/2023 και 5043/2023.
Το Υπουργείο Εσωτερικών υιοθέτησε τη θέση
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η θέση του Συνηγόρου του Πολίτη υιοθετήθηκε τελικά και από το Υπουργείο Εσωτερικών.
Με το διευκρινιστικό έγγραφο υπ’ αριθμ. πρωτ. 17729/23.02.2024, το υπουργείο απευθύνθηκε στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ξεκαθάρισε το ζήτημα της τριετούς προθεσμίας.
Με βάση το έγγραφο, εάν στο παρελθόν ένας δήμος προχώρησε σε ταμειακή βεβαίωση προστίμου ΚΟΚ μετά την πάροδο τριών ετών από την απόκτηση του τίτλου βεβαίωσης, τότε η συγκεκριμένη βεβαίωση θεωρείται μη νόμιμη.
Κατά συνέπεια, ο δήμος έχει χάσει την αξίωσή του να απαιτήσει από τον πολίτη την καταβολή της συγκεκριμένης οφειλής.
Ποιοι πολίτες απευθύνθηκαν στον Συνήγορο
Μετά την έκδοση του εγγράφου του Υπουργείου Εσωτερικών, ο Συνήγορος του Πολίτη δέχθηκε μεγάλο αριθμό αναφορών από πολίτες.
Μεταξύ αυτών ήταν άνθρωποι στους οποίους οι δήμοι είχαν γνωστοποιήσει παλιές οφειλές από παραβάσεις του ΚΟΚ, χωρίς όμως να έχουν προχωρήσει ακόμη στην πληρωμή τους.
Άλλοι πολίτες είχαν ήδη εξοφλήσει τις οφειλές, φοβούμενοι ότι σε διαφορετική περίπτωση θα επιβαρύνονταν με προσαυξήσεις.
Υπήρχαν επίσης περιπτώσεις πολιτών στους οποίους είχαν επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, με τις οφειλές να έχουν ήδη εισπραχθεί ή να βρίσκονται σε διαδικασία είσπραξης.
Η Αρχή εξέτασε τις αναφορές και παρενέβη ζητώντας από τους δήμους να επανεξετάσουν τις συγκεκριμένες υποθέσεις.
Τι ζητά ο Συνήγορος του Πολίτη
Στις περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται ότι η ταμειακή βεβαίωση έγινε εκπρόθεσμα, ο Συνήγορος του Πολίτη ζητά, ανάλογα με την περίπτωση:
τη διαγραφή της οφειλής,
την άρση των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης και
την επιστροφή των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί, όταν συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις.
Η παρέμβαση επομένως δεν περιορίζεται στην ακύρωση μιας απαίτησης που δεν έχει ακόμη πληρωθεί, αλλά μπορεί να αφορά και ήδη καταβληθέντα ποσά ή μέτρα που έχουν ληφθεί σε βάρος του πολίτη.
Οι δήμοι που έχουν ήδη συμμορφωθεί
Σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη, υπήρξε θετική ανταπόκριση από σημαντικό αριθμό δήμων.
Μεταξύ αυτών αναφέρονται οι δήμοι Αθηναίων, Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Θέρμης, Θεσσαλονίκης, Καλαμαριάς, Ξάνθης και Σπάτων – Αρτέμιδος.
Οι συγκεκριμένοι δήμοι ανταποκρίθηκαν στις παρεμβάσεις της Αρχής και συμμορφώθηκαν με τις σχετικές οδηγίες του Υπουργείου Εσωτερικών.
Τι πρέπει να προσέξουν όσοι έχουν παλιά κλήση
Για έναν πολίτη που λαμβάνει σήμερα απαίτηση για μια παλιά κλήση ΚΟΚ, το κρίσιμο δεν είναι μόνο η ημερομηνία της παράβασης.
Χρειάζεται να εξεταστούν η ημερομηνία της κλήσης, το πότε αποκτήθηκε ο νόμιμος τίτλος βεβαίωσης και κυρίως το πότε έγινε η ταμειακή βεβαίωση από τον δήμο.
Εάν η ταμειακή βεβαίωση έγινε μετά την παρέλευση της προβλεπόμενης τριετούς προθεσμίας, τότε, σύμφωνα με τη θέση του Συνηγόρου του Πολίτη και το διευκρινιστικό έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών, μπορεί να τίθεται ζήτημα νομιμότητας της οφειλής.
Σε μια τέτοια περίπτωση, ο πολίτης θα πρέπει να ζητήσει από την αρμόδια οικονομική υπηρεσία του δήμου τα στοιχεία της βεβαίωσης και τις ακριβείς ημερομηνίες, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί εάν τηρήθηκε η προβλεπόμενη προθεσμία.
Το θέμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους έρχονται αντιμέτωποι με απαιτήσεις που αφορούν κλήσεις πολλών ετών πριν, καθώς η παρέλευση της προβλεπόμενης προθεσμίας μπορεί να έχει καθοριστική σημασία για τη δυνατότητα του δήμου να διεκδικήσει την οφειλή.