Γράφει η Χριστίνα Ι. Καπέλα
Λογίστρια – Φοροτεχνικός
Με μία ιδιαίτερα σημαντική θεσμική παρέμβαση για το δίκαιο κληρονομιών και τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της Δικαιοσύνης, δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 2134/09.04.2026 η υπουργική απόφαση 21661 οικ./06-04-2026, με την οποία ρυθμίζεται πλήρως η λειτουργία της νέας ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας δημοσίευσης διαθηκών, γνωστής ως «Μητρώο Διαθηκών». Η νέα αυτή δομή εισάγει ένα σύγχρονο, ενιαίο και ασφαλές σύστημα ηλεκτρονικής καταχώρισης, αναζήτησης, δημοσίευσης και έκδοσης πιστοποιητικών που αφορούν διαθήκες, μεταβάλλοντας ουσιαστικά την έως σήμερα πρακτική των φυσικών αρχείων, των καθυστερήσεων και της πολυδιάσπασης πληροφόρησης. Πρόκειται για μία εξέλιξη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο για πολίτες όσο και για συμβολαιογράφους, δικηγόρους, κληρονόμους, τράπεζες και λοιπούς φορείς που εμπλέκονται σε κληρονομικές διαδικασίες.
Το νέο Μητρώο Διαθηκών λειτουργεί μέσω δύο διακριτών ηλεκτρονικών πυλών. Η πρώτη είναι η πύλη πολιτών στη διεύθυνση diathikes.gr, μέσω της οποίας φυσικά πρόσωπα μπορούν να υποβάλουν αιτήσεις για έκδοση πιστοποιητικών ή αντιγράφων σχετικών πράξεων. Η δεύτερη είναι η επαγγελματική πύλη notariatservices.gr, μέσω της οποίας εισέρχονται οι συμβολαιογράφοι της χώρας, εξουσιοδοτημένοι χρήστες των συμβολαιογραφικών συλλόγων και ειδικοί χρήστες προξενικών αρχών. Υπεύθυνος επεξεργασίας του συστήματος ορίζεται ο Συμβολαιογραφικός Σύλλογος Εφετείων Αθηνών – Πειραιώς – Αιγαίου και Δωδεκανήσου, ο οποίος εποπτεύεται από το Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Η πρακτική σημασία του νέου πλαισίου είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Για πρώτη φορά δημιουργείται ηλεκτρονικό αποτύπωμα όλων των τύπων διαθηκών: δημόσιων, μυστικών, ιδιόγραφων κατατεθειμένων ή μη, καθώς και των πράξεων ανάκλησης, ανάληψης, δημοσίευσης και κήρυξης κυρίας ιδιόγραφης διαθήκης. Παράλληλα, το σύστημα παρέχει δυνατότητα ηλεκτρονικής έκδοσης πιστοποιητικών ύπαρξης ή μη διαθήκης, πιστοποιητικών δημοσίευσης ή μη, καθώς και αντιγράφων σχετικών πράξεων. Αυτό σημαίνει ότι διαδικασίες που παλαιότερα απαιτούσαν φυσική αναζήτηση σε δικαστήρια, πολύμηνες αναμονές ή διαδοχικές επισκέψεις σε υπηρεσίες, πλέον μεταφέρονται σε ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον με σαφείς κανόνες.
Για τους πολίτες, η πρόσβαση γίνεται με χρήση προσωπικών κωδικών TAXISnet, γεγονός που εξασφαλίζει ασφαλή ταυτοποίηση. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει πιστοποιητικό για τον εαυτό του ή να ενεργεί για λογαριασμό τρίτου, υπό την προϋπόθεση ότι προσκομίζεται νόμιμη εξουσιοδότηση ή αποδεικτικό εκπροσώπησης. Στην αίτηση δηλώνονται τα στοιχεία του αποβιώσαντος και αναρτώνται τα απαιτούμενα έγγραφα, όπως ληξιαρχική πράξη θανάτου. Μετά τον έλεγχο των στοιχείων, το ζητούμενο έγγραφο χορηγείται ηλεκτρονικά σε μορφή PDF.
Οι νέες χρεώσεις καθορίζονται επίσης ρητά. Το πιστοποιητικό ύπαρξης ή μη αδημοσίευτης κατατεθειμένης διαθήκης και το πιστοποιητικό δημοσίευσης ή μη διαθήκης κοστολογούνται πλέον στα 25 ευρώ. Αντίγραφα πράξεων δημοσίευσης ή απόρριψης δημοσίευσης ορίζονται στα 35 ευρώ, ενώ πράξεις κήρυξης κυρίας ιδιόγραφης διαθήκης ή απόρριψής τους στα 45 ευρώ. Πρόκειται για τιμολόγηση χαμηλότερη σε σχέση με μεταβατικές χρεώσεις που ίσχυαν από την έναρξη λειτουργίας του μητρώου την 1η Νοεμβρίου 2025 έως τη δημοσίευση της νέας απόφασης, γεγονός που ενισχύει την προσβασιμότητα των πολιτών στις υπηρεσίες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κεφάλαιο της αποδεικτικής ισχύος των εγγράφων. Τα πιστοποιητικά, οι βεβαιώσεις και τα αντίγραφα πράξεων που εκδίδονται από το Μητρώο Διαθηκών χαρακτηρίζονται δημόσια έγγραφα, φέρουν ψηφιακή σφραγίδα του αρμόδιου Συλλόγου και μοναδικό κωδικό επαλήθευσης. Τα εκτυπωμένα αντίγραφα γίνονται υποχρεωτικά αποδεκτά από υπηρεσίες του Δημοσίου, δικαστήρια, εισαγγελίες, τράπεζες, φυσικά και νομικά πρόσωπα, καθώς η γνησιότητά τους μπορεί να επαληθευθεί ηλεκτρονικά. Η πρόβλεψη αυτή έχει ουσιαστική πρακτική αξία, διότι μειώνει τις αμφισβητήσεις, καταργεί ανάγκη επικυρώσεων και επιταχύνει τραπεζικές, φορολογικές και κληρονομικές διαδικασίες.
Για τους συμβολαιογράφους, η πλατφόρμα προσφέρει πλήρες λειτουργικό περιβάλλον καταχώρισης πράξεων, με αυξημένες δικλείδες ασφαλείας. Η πρόσβαση γίνεται με προσωπικούς κωδικούς και πρόσθετο κωδικό επαλήθευσης OTP στο κινητό τηλέφωνο. Κάθε ενέργεια καταγράφεται με ημερομηνία, ώρα, ταυτότητα χρήστη και είδος πράξης, ενισχύοντας την ιχνηλασιμότητα και τη διαφάνεια. Παράλληλα προβλέπεται δυνατότητα διόρθωσης ή διαγραφής λανθασμένων στοιχείων εντός 24 ωρών, ενώ μετά την παρέλευση του χρόνου αυτού η καταχώριση οριστικοποιείται.
Η νέα ρύθμιση έχει και έντονη οικονομική διάσταση. Σε υποθέσεις κληρονομιάς, καθυστερήσεις στην αναζήτηση διαθήκης μπορούν να παρατείνουν αποδοχές κληρονομιάς, δηλώσεις φόρου κληρονομιάς, μεταβιβάσεις ακινήτων, λύσεις τραπεζικών λογαριασμών ή εταιρικές διαδοχές. Με την ψηφιακή έκδοση πιστοποιητικών, η διαδικασία επιταχύνεται σημαντικά και περιορίζεται το διοικητικό κόστος για οικογένειες και επαγγελματίες.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και από φορολογικής πλευράς. Σε πολλές περιπτώσεις η έγκαιρη διαπίστωση ύπαρξης ή μη διαθήκης επηρεάζει τον χρόνο έναρξης διαδικασιών αποδοχής κληρονομιάς, την υποβολή δηλώσεων φόρου κληρονομιάς, την καταχώριση ακινήτων στο Α.Α.Δ.Ε. και τη διαχείριση τραπεζικών ή επιχειρηματικών στοιχείων του αποβιώσαντος. Συνεπώς, το νέο σύστημα δεν είναι μόνο δικαστική μεταρρύθμιση αλλά και εργαλείο ταχύτερης φορολογικής συμμόρφωσης.
Η ισχύς της απόφασης αρχίζει από τη δημοσίευσή της και καλύπτει θανάτους από 1 Νοεμβρίου 2025 και εφεξής, ενώ επεκτείνεται και σε προγενέστερες περιπτώσεις υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Αυτό σημαίνει ότι σημαντικός αριθμός εκκρεμών υποθέσεων δύναται πλέον να ενταχθεί στο νέο ψηφιακό καθεστώς.
Συνολικά, το Μητρώο Διαθηκών αποτελεί μία από τις ουσιαστικότερες ψηφιακές μεταρρυθμίσεις στον χώρο της ιδιωτικής δικαιοσύνης. Ενισχύει τη διαφάνεια, περιορίζει τις καθυστερήσεις, διασφαλίζει την αυθεντικότητα των εγγράφων και απλοποιεί κρίσιμες διαδικασίες για πολίτες και επαγγελματίες. Σε μία εποχή όπου η ταχύτητα και η ασφάλεια των συναλλαγών αποτελούν βασική απαίτηση, η ηλεκτρονική διαχείριση διαθηκών έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό θεσμικό κενό και να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι κληρονομικές υποθέσεις στην Ελλάδα.
email: info@ck-taxservices.gr
Ιστότοπος: https://ck-taxservices.gr/
