Στο επίκεντρο του φετινού Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών βρέθηκε η συζήτηση μεταξύ του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa, όπου αναδείχθηκαν οι μεγάλες γεωπολιτικές, ενεργειακές και οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σε μια περίοδο αυξημένης διεθνούς αστάθειας.
Ο Έλληνας Πρωθυπουργός περιέγραψε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, τονίζοντας ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πιθανή νέα κρίση μεγάλης κλίμακας, ιδιαίτερα αν υπάρξει παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα και την ενεργειακή ροή μέσω κρίσιμων θαλάσσιων διαδρομών, όπως τα Στενά του Ορμούζ. Όπως σημείωσε, μια τέτοια εξέλιξη θα είχε άμεσες συνέπειες στις τιμές ενέργειας, στον πληθωρισμό, στην εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά στην ανάπτυξη όλων των ευρωπαϊκών οικονομιών.
Η ενεργειακή ασφάλεια ως νέα ευρωπαϊκή προτεραιότητα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην πράσινη μετάβαση χωρίς να διασφαλίζει παράλληλα επάρκεια και σταθερότητα εφοδιασμού.
Επισήμανε ότι η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία απέδειξε την επικίνδυνη εξάρτηση της Ευρώπης από περιορισμένους προμηθευτές, κυρίως σε φυσικό αέριο. Κατά τον ίδιο, η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή αναδεικνύει εκ νέου την ανάγκη στρατηγικής διαφοροποίησης και ανθεκτικότητας.
Παρουσιάζοντας το ελληνικό παράδειγμα, ανέφερε ότι η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει ριζικά το ενεργειακό της μείγμα, εγκαταλείποντας σε μεγάλο βαθμό τον λιγνίτη και επενδύοντας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή ενέργεια. Αυτή η μετάβαση, όπως είπε, έχει ήδη μετατρέψει τη χώρα από καθαρό εισαγωγέα σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας σε ορισμένες περιόδους.
Ωστόσο, σημείωσε ότι το πρόβλημα της Ευρώπης παραμένει η κατακερματισμένη ενεργειακή αγορά, καθώς δεν υπάρχει πραγματικά ενιαίο σύστημα διανομής ενέργειας. Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί ανισότητες μεταξύ χωρών που παράγουν φθηνή ενέργεια και εκείνων που αναγκάζονται να εισάγουν σε υψηλό κόστος.
Φυσικό αέριο, πυρηνική ενέργεια και στρατηγική αυτονομία
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η τοποθέτησή του υπέρ μιας πιο ρεαλιστικής προσέγγισης στην ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης, με συνδυασμό ανανεώσιμων πηγών, φυσικού αερίου και πυρηνικής ενέργειας.
Ο Πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να ξεπεράσει ιδεολογικές αγκυλώσεις που για χρόνια εμπόδιζαν κρίσιμες αποφάσεις, ειδικά σε ό,τι αφορά την πυρηνική ενέργεια. Όπως είπε χαρακτηριστικά, η απόρριψη της πυρηνικής ενέργειας ή η υπερβολική δαιμονοποίηση του φυσικού αερίου έχει οδηγήσει σε στρατηγικά λάθη, τα οποία σήμερα πληρώνει η Ευρώπη με υψηλό ενεργειακό κόστος και εξάρτηση.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ελλάδα αναπτύσσει υποδομές για τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενισχύοντας τον ρόλο της ως ενεργειακός κόμβος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Γεωπολιτική αστάθεια και ανάγκη ευρωπαϊκής παρουσίας
Αναφερόμενος στις διεθνείς κρίσεις, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι πιο πρακτική και αποτελεσματική στις παρεμβάσεις της, αντί να περιορίζεται σε δηλώσεις πολιτικής βούλησης.
Τόνισε ότι σε περιοχές όπως ο Λίβανος, η Γάζα και η Συρία, η Ευρώπη μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο μέσω ανθρωπιστικής βοήθειας, στήριξης θεσμών και ενίσχυσης της σταθερότητας. Παράλληλα, επεσήμανε τη σημασία της προστασίας των χριστιανικών κοινοτήτων στη Μέση Ανατολή, αλλά και την ανάγκη στήριξης της λύσης των δύο κρατών στο Παλαιστινιακό ζήτημα.
Σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, επανέλαβε την ελληνική θέση υπέρ της διεθνούς νομιμότητας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα έχει στηρίξει ενεργά την Ουκρανία, παρά τις ιστορικές σχέσεις με τη Ρωσία.
Άμυνα, ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία
Ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη, σημειώνοντας ότι μια πιο ισορροπημένη κατανομή ευθυνών στο ΝΑΤΟ είναι απαραίτητη. Επισήμανε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει ισχυρότερη αμυντική βιομηχανία, ικανή να υποστηρίξει τόσο μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα όσο και καινοτόμες λύσεις νέας τεχνολογίας, όπως τα drones.
Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη μεγαλύτερης συνεργασίας μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών σε εξοπλιστικά προγράμματα, ώστε να αποφεύγεται ο κατακερματισμός και η διπλή παραγωγή συστημάτων. Ως παράδειγμα έφερε την επιτυχία της Airbus, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερα αντίστοιχα εγχειρήματα.
Διατλαντικές σχέσεις και παγκόσμιες ισορροπίες
Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η διατλαντική συνεργασία παραμένει θεμέλιο της δυτικής στρατηγικής ασφάλειας και οικονομίας. Αν και αναγνώρισε ότι υπάρχουν διαφοροποιήσεις και ενίοτε εντάσεις, υπογράμμισε ότι τα κοινά συμφέροντα υπερτερούν.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει τη δική της ισχύ και ανταγωνιστικότητα, ώστε να διαπραγματεύεται από πιο ισότιμη θέση στο διεθνές σύστημα.
Ανταγωνιστικότητα και βιομηχανική ανασυγκρότηση
Ο Πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, τόσο στην παραδοσιακή βιομηχανία όσο και στις νέες τεχνολογίες. Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να στηρίξει τις νεοφυείς επιχειρήσεις και την καινοτομία, ενώ παράλληλα να δημιουργήσει μεγαλύτερες βιομηχανικές οντότητες που θα μπορούν να ανταγωνιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία των κρίσιμων πρώτων υλών και των σπάνιων γαιών, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει τους δικούς της φυσικούς πόρους και να μην εξαρτάται από τρίτες χώρες.
Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Φόρουμ των Δελφών σκιαγράφησε μια Ευρώπη που βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Μεταξύ ενεργειακής μετάβασης και ενεργειακής ασφάλειας, στρατηγικής αυτονομίας και διατλαντικής συνεργασίας, καθώς και μεταξύ γεωπολιτικής αστάθειας και οικονομικής ανταγωνιστικότητας, η ΕΕ καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της.
Το μήνυμα του Έλληνα Πρωθυπουργού ήταν σαφές: η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο ρεαλιστική, πιο ενωμένη σε κρίσιμα ζητήματα και πιο έτοιμη να αναλάβει τις ευθύνες της σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα και συχνά με απρόβλεπτο τρόπο.