– ΟΠΕΚΕΠΕ και οικονομία στο επίκεντρο
Σε μια εκτενή και εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στον ΑΝΤ1 και τον δημοσιογράφο Νίκο Χατζηνικολάου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τοποθετήθηκε για το σύνολο σχεδόν της πολιτικής και κυβερνητικής ατζέντας, από τις επόμενες εκλογές και τις εσωκομματικές ισορροπίες, μέχρι τη μετανάστευση, την οικονομία, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις υποθέσεις που έχουν απασχολήσει έντονα την κοινή γνώμη όπως τα Τέμπη και οι υποκλοπές.
Η συνέντευξη κινήθηκε σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους, με αιχμές προς την αντιπολίτευση, αναφορές σε πρώην πρωθυπουργούς αλλά και σαφείς πολιτικές τοποθετήσεις για τον κυβερνητικό ορίζοντα έως το 2027.
Εκλογές την άνοιξη του 2027 – «Καμία πρόωρη κάλπη»
Ο πρωθυπουργός έβαλε τέλος στα σενάρια περί πρόωρων εκλογών, επιβεβαιώνοντας ότι οι εθνικές εκλογές θα διεξαχθούν την άνοιξη του 2027.
Όπως σημείωσε, η επιλογή του χρόνου συνδέεται και με την ανάγκη θεσμικής σταθερότητας, καθώς η Ελλάδα θα αναλάβει την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης την 1η Ιουλίου 2027.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ακόμη και αν αξιοποιούσε το μέγιστο συνταγματικό περιθώριο, οι εκλογές θα μπορούσαν να μετατεθούν έως το καλοκαίρι του 2027, ωστόσο υπογράμμισε ότι η χώρα χρειάζεται ομαλή κυβερνητική μετάβαση και συνέχεια.
Το πολιτικό δίλημμα και ο ρόλος της αντιπολίτευσης
Στο πολιτικό σκέλος, ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι το βασικό δίλημμα των επόμενων εκλογών θα είναι «ποιος θα κυβερνήσει τη χώρα».
Έθεσε ευθέως ως πιθανές επιλογές των πολιτών τα σχήματα:
- «Μητσοτάκης ή Τσίπρας»
- «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης»
Υποστήριξε ότι οι πολίτες δεν επιλέγουν μόνο κόμμα αλλά και πρόσωπο διακυβέρνησης, ενώ αναφέρθηκε στον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης, ειδικά στον χώρο της Αριστεράς.
Για τον Αλέξη Τσίπρα, χρησιμοποίησε μια χαρακτηριστική παρομοίωση, λέγοντας ότι «οι ψηφοφόροι του πήραν τρεις φορές το δίπλωμα» και διερωτήθηκε πώς μπορεί να επιχειρεί νέα πολιτική «οδήγηση» με νέο κόμμα, προκαλώντας πολιτικές αντιδράσεις.
Σαμαράς – Καραμανλής: «Δεν μπορώ να διανοηθώ νέο κόμμα»
Ιδιαίτερο πολιτικό βάρος είχε η αναφορά στον Αντώνη Σαμαρά, με τον πρωθυπουργό να δηλώνει ότι δεν μπορεί να διανοηθεί την ίδρυση νέου κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό.
Όπως είπε, κάτι τέτοιο θα ζημίωνε τη Νέα Δημοκρατία, την παράταξη που όπως τόνισε του έδωσε πολιτική δεύτερη ευκαιρία και τον ανέδειξε σε πρωθυπουργό.
Παράλληλα, απαντώντας για τους Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά, χαρακτήρισε «άδικη» την κριτική τους για την εξωτερική πολιτική, επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε πρωτοβουλίες που δεν είχαν υλοποιηθεί επί δεκαετίες.
Ελληνοτουρκικά και «ήρεμα νερά»
Αναφερόμενος στα ελληνοτουρκικά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπερασπίστηκε τη στρατηγική των «ήρεμων νερών», λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «κανένας πρωθυπουργός δεν επιδιώκει ταραγμένα νερά».
Τόνισε ότι η Ελλάδα δεν έχει υποχωρήσει σε κανένα εθνικό ζήτημα και ότι εκείνη θέτει την ατζέντα, ενώ η Τουρκία αντιδρά.
Υπενθύμισε επίσης ότι είναι ο μόνος πρωθυπουργός που έθεσε το ζήτημα του casus belli απευθείας στην Άγκυρα.
Μετανάστευση: νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο και «αόρατοι άνθρωποι»
Μεγάλο μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στο νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου της ΕΕ, το οποίο τίθεται σε εφαρμογή και αλλάζει ριζικά τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε ένα πιο αυστηρό και ταχύτερο σύστημα, με έμφαση:
- στην ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων
- στην επιτάχυνση των επιστροφών
- στη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου ασύλου
Κομβικό στοιχείο αποτελεί ο νέος Κανονισμός Διαχείρισης Ασύλου και Μετανάστευσης (AMMR), ο οποίος αντικαθιστά το σύστημα του Δουβλίνου ΙΙΙ.
Η Ελλάδα ως χώρα πρώτης γραμμής
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο:
- Η ευθύνη της χώρας πρώτης εισόδου επεκτείνεται έως 20 μήνες
- Για διασώσεις στη θάλασσα περιορίζεται στους 12 μήνες
- Οι αιτούντες άσυλο παραμένουν στη χώρα έως ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία προσδιορισμού ευθύνης
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι ο μηχανισμός «αλληλεγγύης» της ΕΕ μπορεί να περιλαμβάνει όχι μόνο μετεγκαταστάσεις αλλά και οικονομική ή τεχνική υποστήριξη.
Fast-track συνοριακές διαδικασίες και κράτηση
Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία του νέου πλαισίου είναι η λεγόμενη συνοριακή διαδικασία (Border Procedure).
Προβλέπει:
- εξέταση αιτήσεων ασύλου εντός 12 εβδομάδων
- δυνατότητα μίας πρωτοβάθμιας απόφασης και μίας έφεσης
- υποχρεωτική κράτηση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
- λειτουργία κλειστών δομών κοντά στα σύνορα
Σε νομικό επίπεδο, οι αιτούντες σε αυτή τη διαδικασία θεωρείται ότι δεν έχουν εισέλθει στη χώρα, παρότι βρίσκονται φυσικά σε ελληνικό έδαφος.
Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε το σύστημα αυτό εργαλείο για την αποφυγή «καταχρηστικής αξιοποίησης» του ασύλου.
«Αόρατοι άνθρωποι» και κατηγοριοποίηση αιτούντων
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί η πρακτική δημιουργία καθεστώτος ταχείας εξέτασης για συγκεκριμένες κατηγορίες:
- αιτούντες από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης
- άτομα από ασφαλείς χώρες
- περιπτώσεις παραπλάνησης αρχών
- ζητήματα εθνικής ασφάλειας
Οι διαδικασίες αυτές οδηγούν σε ταχεία απόφαση και πιθανή επιστροφή, με αποτέλεσμα να γίνεται λόγος για «αόρατους ανθρώπους» εντός των δομών.
Επιστροφές και «κέντρα επιστροφής» εκτός ΕΕ
Στο σκέλος των επιστροφών, παρουσιάστηκαν τρεις βασικοί άξονες:
1. Επιστροφή στη χώρα καταγωγής
Παραμένει ο βασικός κανόνας, αν και η εφαρμογή του παραμένει περιορισμένη.
2. Επιστροφή σε τρίτες χώρες
Καταργείται η υποχρέωση ύπαρξης «δεσμού» με τη χώρα διέλευσης.
3. Κέντρα επιστροφής (Return Hubs)
Προβλέπεται δημιουργία δομών σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ, όπου θα κρατούνται απορριφθέντες αιτούντες μέχρι την απέλασή τους.
Αναφέρονται ως πιθανές χώρες συνεργασίας αφρικανικά κράτη όπως η Κένυα, η Αγκόλα και το Μπενίν, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις και με ευρωπαϊκές χώρες.
Στόχος είναι η λειτουργία τέτοιων δομών έως το 2027.
ΟΠΕΚΕΠΕ και κράτος δικαίου
Ο πρωθυπουργός υπερασπίστηκε τις ενέργειες της κυβέρνησης στον ΟΠΕΚΕΠΕ, σημειώνοντας ότι έχουν δοθεί θετικές απαντήσεις σε αιτήματα άρσης ασυλίας και ότι ορισμένες υποθέσεις έχουν ήδη τεθεί στο αρχείο.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα καταγράφει πρόοδο στο κράτος δικαίου, σύμφωνα με τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τέμπη και «ξυλολιάδα»
Για την τραγωδία των Τεμπών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να διαχωρίσει το δυστύχημα από τη δημόσια συζήτηση που ακολούθησε.
Χαρακτήρισε «τεράστιο ψέμα» τα σενάρια περί ξυλολίου, κάνοντας λόγο για «αστικό μύθο» που, όπως είπε, δεν είχε πραγματική βάση.
Τόνισε επίσης ότι δεν υπήρξε λόγος συγκάλυψης, απορρίπτοντας σχετικές αιτιάσεις.
Οικονομία, φόροι και δημοσιονομική στρατηγική
Στο οικονομικό πεδίο, ο πρωθυπουργός επέμεινε στη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας και στη μείωση του χρέους, το οποίο χαρακτήρισε «εθνική επιτυχία».
Αντέκρουσε προτάσεις για μείωση ΦΠΑ, υποστηρίζοντας ότι θα δημιουργούσαν μεγάλο δημοσιονομικό κενό, ενώ τόνισε ότι η μείωση φόρων στα καύσιμα πρέπει να εξετάζεται με προσοχή.
Αναφέρθηκε επίσης σε:
- αύξηση κατώτατου μισθού
- στοχευμένες επιδοτήσεις από πλεόνασμα
- μέτρα στήριξης νοικοκυριών και συνταξιούχων
- παρεμβάσεις που θα ανακοινωθούν στη ΔΕΘ
Πολιτικό μέλλον και τρίτη τετραετία
Ο πρωθυπουργός άφησε ανοιχτό το ζήτημα της πολιτικής του συνέχειας μετά το 2030, σημειώνοντας ότι οι πολιτικές καριέρες δεν είναι «ισόβιες».
Δεσμεύτηκε ωστόσο ότι, εφόσον υπάρξει τρίτη τετραετία, δεν θα διεκδικήσει τέταρτη, ενώ επανέλαβε την ανάγκη για «θεσμική σταθερότητα» και δημοσιονομική πειθαρχία μέσω ακόμη και συνταγματικής ρήτρας.