Ανησυχητική αύξηση καταγράφεται το τελευταίο διάστημα στους πληθυσμούς των λαγοκέφαλων στη Λακωνία, με αλιείς να κάνουν λόγο για ραγδαία εξάπλωση του ξενικού είδους και έντονη πίεση στο θαλάσσιο οικοσύστημα.
Σύμφωνα με μαρτυρίες επαγγελματιών και ερασιτεχνών ψαράδων, σε σύντομες πρωινές εξορμήσεις εντοπίζονται δεκάδες άτομα του είδους, γεγονός που προκαλεί προβληματισμό για την ισορροπία της θαλάσσιας ζωής αλλά και για την αλιευτική δραστηριότητα στην περιοχή.
«Από τις 5:30 έως τις 8:00 το πρωί έχουμε βγάλει 15 έως 20 κομμάτια, περίπου δύο κιλών το καθένα», αναφέρει χαρακτηριστικά ψαράς της περιοχής.
Επιπτώσεις στην αλιεία και το οικοσύστημα
Οι αλιείς επισημαίνουν ότι οι λαγοκέφαλοι προκαλούν πολλαπλά προβλήματα:
- Καταστροφή αλιευτικών εργαλείων (δίχτυα, παραγάδια)
- Κατανάλωση ψαριών εμπορικής αξίας
- Ανταγωνισμός με εγχώρια είδη
- Αλλοίωση της ισορροπίας του οικοσυστήματος
Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες για την παρουσία του είδους κοντά σε παραλίες, καθώς δεν αποκλείονται περιστατικά δαγκωμάτων όταν αισθανθεί απειλή.
Εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα – Από Λακωνία έως Αττική
Τα τελευταία χρόνια ο λαγοκέφαλος έχει επεκτείνει σημαντικά το γεωγραφικό του εύρος:
- Από Κρήτη και Δωδεκάνησα
- Στον Σαρωνικό κόλπο
- Στον Νότιο Ευβοϊκό
- Έως παραλίες της Αττικής (Βάρκιζα, Σαρωνίδα, Παλαιά Φώκαια)
Επιστημονικές παρατηρήσεις επιβεβαιώνουν ότι η εξάπλωση συνεχίζεται προς βορειότερες και πιο κλειστές θαλάσσιες περιοχές, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για περαιτέρω διεύρυνση του φαινομένου.
Επιστημονική εξήγηση: «Βιολογική εισβολή»
Οι ειδικοί αποδίδουν την εξάπλωση σε συνδυασμό παραγόντων:
- Αύξηση θερμοκρασίας θαλασσών λόγω κλιματικής αλλαγής
- Απουσία φυσικών θηρευτών στη Μεσόγειο
- Υψηλή προσαρμοστικότητα του είδους
- Ευνοϊκές συνθήκες αναπαραγωγής και τροφής
Όπως τονίζεται, η Μεσόγειος δεν διαθέτει επαρκείς μηχανισμούς φυσικού ελέγχου, γεγονός που επιτρέπει στον πληθυσμό να αυξάνεται ανεξέλεγκτα.
- Η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει επιδοτήσεις για το ψάρεμα του λαγοκέφαλου, ο οποίος έχει εισβάλει στις ελληνικές θάλασσες από το 2013.
- Έχουν αναφερθεί αυξανόμενα περιστατικά επιθέσεων λαγοκέφαλων σε λουόμενους, με σοβαρούς τραυματισμούς.
- Ο λαγοκέφαλος, ξενικό είδος από τον Ινδικό και Ειρηνικό ωκεανό, δεν έχει φυσικούς θηρευτές και καταστρέφει το τοπικό οικοσύστημα.
- Επιστήμονες προτείνουν προστασία των φυσικών θηρευτών του λαγοκέφαλου και μείωση της υπεραλίευσης για την αποκατάσταση της θαλάσσιας ισορροπίας.
- Στην Ελλάδα, ερευνητικό πρόγραμμα εξετάζει τη δυνατότητα παραγωγής ασφαλών ιχθυαλεύρων από λαγοκέφαλο.
«Θηρευτής χωρίς αντίπαλο»
Ο λαγοκέφαλος τρέφεται με:
- Ψάρια
- Μαλάκια
- Καρκινοειδή
- Κεφαλόποδα
Η απουσία φυσικών εχθρών σε συνδυασμό με την αφθονία τροφής και την κατάλληλη θερμοκρασία δημιουργεί ιδανικές συνθήκες εξάπλωσης, σύμφωνα με τους επιστήμονες.
Το παράδειγμα της Κύπρου
Ως πιθανό μοντέλο διαχείρισης προτείνεται η εμπειρία της Κύπρου, όπου:
- Εφαρμόστηκαν προγράμματα απομάκρυνσης
- Δόθηκαν οικονομικά κίνητρα σε αλιείς
- Επετεύχθη μείωση πληθυσμών, χωρίς εξάλειψη του είδους
Οι ειδικοί τονίζουν ότι στόχος δεν είναι η εξαφάνιση του λαγοκέφαλου, αλλά ο περιορισμός των επιπτώσεών του.
Επιστημονικές προβλέψεις έως το 2035
Σύμφωνα με μελέτες που έχουν δημοσιευθεί σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, οι περιβαλλοντικές συνθήκες στην ελληνική θαλάσσια ζώνη θα συνεχίσουν να ευνοούν τον λαγοκέφαλο τουλάχιστον έως το 2035.
Αυτό σημαίνει ότι το φαινόμενο δεν θεωρείται προσωρινό, αλλά μέρος μιας ευρύτερης οικολογικής αλλαγής στη Μεσόγειο.
Η ραγδαία εξάπλωση των λαγοκέφαλων στις ελληνικές θάλασσες, με έντονη παρουσία πλέον και στη Λακωνία, αποτελεί ένα σύνθετο περιβαλλοντικό ζήτημα. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι απαιτείται μακροπρόθεσμη στρατηγική διαχείρισης, καθώς η πλήρης εξαφάνιση του είδους θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη.