Σε μια εποχή που τα ψηφιακά μέσα έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας, η κυβέρνηση προχωρά σε μια απόφαση που αναμένεται να προκαλέσει ευρύτατο δημόσιο διάλογο. Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ανακοίνωσε πρόσφατα ότι η Ελλάδα θα θέσει ως όριο ηλικίας για την πρόσβαση στα δημοφιλή κοινωνικά δίκτυα, όπως Facebook, Instagram, TikTok και Snapchat, τα 15 έτη. Η κίνηση αυτή, η οποία θα ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2027, έχει στόχο να προστατεύσει τα ανήλικα παιδιά από τον ψηφιακό εθισμό, την διαδικτυακή βία και την υπερβολική έκθεση σε περιεχόμενο ακατάλληλο για την ηλικία τους.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια στιγμή που οι ειδικοί εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις επιπτώσεις της εκτεταμένης χρήσης των social media στη νοητική υγεία των παιδιών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, απευθυνόμενος τόσο στους γονείς όσο και στα παιδιά, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι η πολιτική αυτή δεν έχει στόχο να περιορίσει τη δημιουργικότητα ή την πρόσβαση στη γνώση, αλλά να προστατεύσει τους νέους από το μοντέλο κέρδους που βασίζεται στη συνεχή παρακολούθηση και αλληλεπίδραση με τις πλατφόρμες.
Κύριο Θέμα: Το πλαίσιο της νομοθετικής ρύθμισης
Το νομοσχέδιο εισάγει το λεγόμενο σύστημα «ψηφιακού κόφτη», που θα επιτρέπει την υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας για όσους θέλουν να εγγραφούν ή να παραμείνουν ενεργοί στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Το όριο ηλικίας ορίζεται στα 15 έτη, πράγμα που σημαίνει ότι παιδιά από την Τρίτη Γυμνασίου και κάτω δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στα δημοφιλή social media.
Κεντρικό εργαλείο της επαλήθευσης είναι το Kids Wallet, μια εφαρμογή που έχει ήδη αναπτυχθεί από το ελληνικό Δημόσιο και χρησιμοποιείται για γονικό έλεγχο της διαδικτυακής δραστηριότητας. Οι πλατφόρμες μπορούν να ενσωματώσουν το Kids Wallet ως μέσο επαλήθευσης ηλικίας, ενώ το σύστημα προβλέπει περιοδικό έλεγχο, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση.
Η εφαρμογή του μέτρου θα εποπτεύεται από το Μέγαρο Μαξίμου μέσω του Άκη Σκέρτσου, ενώ ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου έχει τον ρόλο του κύριου αρχιτέκτονα της πρωτοβουλίας. Η ψυχική υγεία των παιδιών συνδέεται άρρηκτα με το νέο πλαίσιο, επομένως το χαρτοφυλάκιο του Υπουργείου Υγείας, υπό τον Άδωνι Γεωργιάδη, εμπλέκεται ενεργά στην εκπόνηση και υλοποίηση της πολιτικής.
Ανακοίνωση Κυριάκου Μητσοτάκη για την απαγόρευση social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών
Στις 8 Απριλίου 2026, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προχώρησε σε μια σημαντική δημόσια ανακοίνωση μέσω βίντεο, απευθυνόμενος τόσο στα παιδιά όσο και στους γονείς τους, με θέμα την απαγόρευση πρόσβασης σε δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης (Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat) για ανήλικους κάτω των 15 ετών. Η κίνηση αυτή γίνεται στο πλαίσιο των εθνικών πρωτοβουλιών για την προστασία των παιδιών από τον ψηφιακό εθισμό και την υπερβολική χρήση των social media.
Στην ομιλία του, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι πολλά παιδιά εμφανίζουν προβλήματα ύπνου, άγχους και ψυχολογικής πίεσης λόγω της συνεχούς παρουσίας τους σε οθόνες και κοινωνικά δίκτυα. Όπως ανέφερε:
«Τα τελευταία χρόνια μιλάω με αρκετούς γονείς που μου λένε περίπου ότι το παιδί δεν κοιμάται καλά, αγχώνεται εύκολα, είναι συνεχώς στο κινητό. Πολλά παιδιά λένε ότι κουράζονται από τη σύγκριση και τα σχόλια. Η επιστήμη είναι σαφής: Όταν ένα παιδί περνάει ώρες μπροστά από μια οθόνη το μυαλό δεν ξεκουράζεται. Στόχος μας είναι να πιέσουμε και την ΕΕ προς αυτή την κατεύθυνση».
Απευθυνόμενος στα ίδια τα παιδιά, ο Μητσοτάκης πρόσθεσε:
«Τώρα είμαι σίγουρος ότι οι πολλοί μικρότεροι θα θυμώσετε μαζί μου. Αν ήμουν στην ηλικία σας ίσως το ίδιο θα ένιωθα κι εγώ, αλλά ο ρόλος μας δεν είναι να είμαστε ευχάριστοι. Αλλά ακόμα κι αν διαφωνείτε, θέλω απλά να το σκεφτείτε και να το συζητήσετε με τις φίλες και τους φίλους σας. Αν κάτι μας κάνει να αισθανόμαστε αγχωμένοι, χειρότερα ή λιγότερο καλοί από αυτό που πραγματικά είμαστε, τότε αξίζει να μπει ένα φρένο. Ο στόχος μας δεν είναι να σας απομακρύνουμε από την τεχνολογία, η οποία μπορεί να είναι πηγή έμπνευσης, γνώσης και δημιουργίας».
Στη συνέχεια εξήγησε τον λόγο της πρωτοβουλίας:
«Ο εθιστικός σχεδιασμός ορισμένων εφαρμογών και το μοντέλο κέρδους που βασίζεται στη δική σας προσοχή, στον πόσο καιρό περνάτε μπροστά στην οθόνη του κινητού, στερεί τη δική σας αθωότητα και ελευθερία. Κάπου πρέπει να σταματήσει».
Και τέλος, απευθυνόμενος στους γονείς:
«Κανένας νόμος δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη δική σας παρουσία. Η πολιτική αυτή είναι απλά ένα εργαλείο για να σας βοηθήσει. Ειλικρινά πιστεύω ότι σε λίγα χρόνια θα το δούμε όλοι ως κάτι θετικό και αυτονόητο».
Το πλαίσιο περιλαμβάνει την υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας μέσω του «Kids Wallet», της εφαρμογής που έχει αναπτυχθεί από το ελληνικό Δημόσιο και χρησιμοποιείται για γονικό έλεγχο της διαδικτυακής δραστηριότητας, ενώ προβλέπεται τακτικός έλεγχος της συμμόρφωσης από τις πλατφόρμες. Το όριο ηλικίας καθορίζεται στα 15 έτη, επηρεάζοντας παιδιά από την Τρίτη Γυμνασίου και κάτω.
Επιστολή Κυριάκου Μητσοτάκη προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Παράλληλα με την εθνική ανακοίνωση, ο πρωθυπουργός απέστειλε επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητώντας τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου προστασίας των ανηλίκων από τον ψηφιακό εθισμό, το οποίο θα ισχύει έως το τέλος του 2026 και θα συμπληρώνει τις εθνικές πρωτοβουλίες.
Στην επιστολή του, ο Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα έχει ήδη ανακοινώσει εθνική νομοθεσία για το όριο ηλικίας των 15 ετών, ωστόσο η εθνική δράση από μόνη της δεν επαρκεί. Η ευρωπαϊκή συνεργασία είναι απαραίτητη για την ομοιογενή εφαρμογή των μέτρων σε όλα τα κράτη-μέλη.
Οι βασικές προτάσεις που περιέγραψε στην επιστολή περιλαμβάνουν:
- Επέκταση της ευρωπαϊκής πιλοτικής δράσης επαλήθευσης ηλικίας σε πλήρως εναρμονισμένο, πανευρωπαϊκό πλαίσιο.
- Υποχρεωτική χρήση του τυποποιημένου μηχανισμού επαλήθευσης ηλικίας για όλες τις πλατφόρμες που εξυπηρετούν χρήστες κάτω των 15 ετών, ώστε να εξαλειφθεί η διαφοροποίηση μεταξύ κρατών-μελών.
- Θέσπιση πανευρωπαϊκού «ψηφιακού ορίου ενηλικίωσης» στα 15 έτη, καθιστώντας την πρόσβαση σε κοινωνικά δίκτυα για ανηλίκους κάτω από αυτή την ηλικία απαγορευτική σε όλη την ΕΕ.
- Υποχρέωση επαναληπτικής επαλήθευσης ηλικίας ανά εξάμηνο, διασφαλίζοντας τη συνεχή συμμόρφωση των πλατφορμών.
- Δημιουργία απλοποιημένου μηχανισμού συντονισμού και επιβολής σε επίπεδο ΕΕ, που θα επιτρέπει κοινή αξιολόγηση περιστατικών και ταχεία επιβολή κυρώσεων σε εταιρείες που δεν συμμορφώνονται.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η πρωτοβουλία της Ελλάδας μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για μια ευρύτερη ευρωπαϊκή λύση. Ειδικά, το Kids Wallet, η εφαρμογή του ελληνικού κράτους, θεωρείται καινοτόμο εργαλείο που διασφαλίζει επαλήθευση ηλικίας και προστασία των παιδιών από ακατάλληλο περιεχόμενο.
Στην επιστολή σημείωσε:
«Οι ενδεικτικές αυτές πρωτοβουλίες αποτελούν μόνο μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής. Αντιμετωπίζουμε το ζήτημα όχι απλώς ως θέμα πολιτικής, αλλά ως ηθική ευθύνη απέναντι στην επόμενη γενιά».
Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υπάρξει ενιαία και συντονισμένη δράση, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ θα προστατεύουν αποτελεσματικά τα παιδιά από τους κινδύνους της υπερβολικής χρήσης των κοινωνικών δικτύων και του ψηφιακού εθισμού.
Η κοινωνική και ψυχολογική διάσταση
Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι οι ανησυχίες των γονέων σχετικά με την υπερβολική χρήση των social media από τα παιδιά δεν είναι αβάσιμες. Ο εθιστικός σχεδιασμός των πλατφορμών, η συνεχής παρακολούθηση κάθε «like» και κάθε δευτερολέπτου παραμονής στην οθόνη, καθώς και η αδυναμία των ανηλίκων να αναγνωρίσουν τον τρόπο με τον οποίο οι αλγόριθμοι επηρεάζουν την ψυχολογία τους, δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για τη νοητική υγεία.
Τα social media δεν είναι μόνο χώροι επικοινωνίας, αλλά και πλατφόρμες που ενισχύουν το φαινόμενο του cyberbullying, της διαδικτυακής παρενόχλησης και της διαπόμπευσης. Ο τρόπος με τον οποίο οι πλατφόρμες ενθαρρύνουν την προβολή προκλητικού, σοκαριστικού ή υπερβολικά επιδραστικού περιεχομένου καθιστά τον ανήλικο χρήστη ιδιαίτερα ευάλωτο. Το νομοσχέδιο έρχεται να θέσει ένα φρένο σε αυτή την αλληλεπίδραση, περιορίζοντας την έκθεση των παιδιών σε τέτοιου είδους κινδύνους.
Ο Μητσοτάκης, απευθυνόμενος στα ίδια τα παιδιά, τόνισε ότι η πολιτική αυτή δεν αποτελεί τιμωρία, αλλά εργαλείο για να προστατευτούν από τις δυσκολίες και τον ψυχολογικό φόρτο που προκαλεί η συνεχής αλληλεπίδραση με τις ψηφιακές πλατφόρμες. Τα παιδιά ενθαρρύνονται να συζητούν με τους φίλους τους για τα συναισθήματα που προκύπτουν από την παρουσία τους στα social media και να αναγνωρίζουν πότε κάτι τα επηρεάζει αρνητικά.
Διεθνές και ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η Ελλάδα δεν πρωτοπορεί απλώς εθνικά, αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο πρωθυπουργός απέστειλε επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζητώντας ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων από τον ψηφιακό εθισμό. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν την υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας για όλες τις πλατφόρμες που απευθύνονται σε χρήστες κάτω των 15 ετών, την επαναληπτική επαλήθευση ανά εξάμηνο και τη δημιουργία ενός μηχανισμού επιβολής και συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ.
Η Ευρώπη έχει ήδη ξεκινήσει πρωτοβουλίες, όπως η στρατηγική BIK+ (Better Internet for Kids) και η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), οι οποίες ενισχύουν την ασφάλεια και τη διαφάνεια των μεγάλων πλατφορμών. Η Ελλάδα φιλοδοξεί να αποτελέσει πρότυπο για την υπόλοιπη Ευρώπη, εφαρμόζοντας την καινοτόμο εφαρμογή Kids Wallet και συνδυάζοντας εθνική νομοθεσία με πανευρωπαϊκή στρατηγική.
Προκλήσεις εφαρμογής
Η εφαρμογή ενός τέτοιου νόμου δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οι μεγάλες πλατφόρμες εδρεύουν στην Ιρλανδία και άλλες χώρες της ΕΕ, γεγονός που καθιστά σύνθετη την επιβολή κυρώσεων σε εθνικό επίπεδο. Η κυβέρνηση κινείται με προσοχή, καλώντας τις εταιρείες να αναλάβουν ευθύνη και να ενεργοποιήσουν τα εργαλεία ηλικιακής επαλήθευσης.
Παράλληλα, το ζήτημα της ψηφιακής παιδείας παραμένει μεγάλο κενό. Η απαγόρευση από μόνη της δεν αρκεί για να αλλάξει τη συμπεριφορά των παιδιών ή να μειώσει τα περιστατικά διαδικτυακής βίας. Απαιτείται ταυτόχρονη εκπαίδευση στα σχολεία, ενημέρωση των γονέων και διαφάνεια από τις πλατφόρμες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων.
Η ψηφιακή κοινωνία έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου τα παιδιά εκτίθενται σε συνεχείς συγκρίσεις, αμφιβολίες για την αυτοεικόνα τους και ψυχολογική πίεση. Η νομοθετική παρέμβαση είναι μια προσπάθεια να επαναφερθεί η ισορροπία και να προστατευτούν οι ανήλικοι από τις αρνητικές συνέπειες της τεχνολογίας.
Ο ρόλος των γονέων και της κοινωνίας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι κανένας νόμος δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ενεργή παρουσία των γονέων. Οι γονείς παραμένουν οι πρώτοι και κύριοι υπεύθυνοι για την ασφάλεια των παιδιών τους, ενώ οι ρυθμίσεις και τα ψηφιακά εργαλεία λειτουργούν συμπληρωματικά. Η ενημέρωση και η διαρκής επικοινωνία με τα παιδιά είναι βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της νέας πολιτικής.
Η κοινωνία καλείται να αναλάβει συλλογική ευθύνη, δημιουργώντας ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται με ασφάλεια και να εκτίθενται σε τεχνολογικά εργαλεία χωρίς να κινδυνεύουν από ψυχολογική πίεση, διαδικτυακό εκφοβισμό ή εθισμό.
Η απόφαση της κυβέρνησης για απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή στη διαχείριση της ψηφιακής πραγματικότητας στην Ελλάδα. Πρόκειται για μια προσπάθεια να τεθούν σαφή όρια και να προστατευτεί η νέα γενιά από τις αρνητικές επιπτώσεις του ψηφιακού κόσμου, χωρίς να καταργείται η δυνατότητα πρόσβασης στη γνώση και τη δημιουργικότητα.
Η πρωτοβουλία συνδέεται με ευρύτερες ευρωπαϊκές προσπάθειες για ένα ασφαλές διαδικτυακό περιβάλλον και εντάσσεται σε μια στρατηγική που αναγνωρίζει τη σημασία της διαγενεακής αλληλεγγύης. Παρά τις προκλήσεις εφαρμογής και τις πιθανές κοινωνικές αντιδράσεις, το μέτρο αποτελεί μια σπουδαία κίνηση προς την προστασία των παιδιών και την ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας, θέτοντας παράλληλα την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής προσπάθειας για ασφαλέστερο διαδίκτυο.