Η Καλλιθέα είναι ένας μεγάλος δήμος της Αττικής. Υπάγεται στη νομαρχία Πειραιώς. Άρχισε να χτίζεται στα τέλη του 19ου αιώνα. Το 1879 είχε μόνο 139 κατοίκους.
Μια οικοδομική εταιρεία είχε χτίσει τα πρώτα 10 σπίτια. Στη συνέχεια δημιουργήθηκε εκεί, πρώτα η αποθήκη του τροχιοδρόμου Αθηνών-Φαλήρου και μετά εργοστάσια και ηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Τα πρώτα χρόνια η κοινότητα Καλλιθέας περιλάμβανε το συνοικισμό Τζιτζιφιών και τη Νέα Σμύρνη, όπως και τις συνοικίες Σικελία ή Παλαιά Σφαγεία, Χαροκόπου και Αγίας Ελεούσας.
Τα επόμενα χρόνια η Καλλιθέα εξελίχθηκε σε ένα από τους μεγαλύτερους δήμους της Αττικής.
Κατά την απογραφή του 1928 η Καλλιθέα είχε 28.603 κατοίκους.
Το όνομα Καλλιθέα είχε δοθεί παλαιά και στη συνοικία του Αγίου Παύλου, όταν έγινε η αρχική επέκταση του σχεδίου πόλεως της Αθήνας σ’ εκείνη τη θέση το 1879.
Μετά το 1900 επικράτησε η ονομασία Αγίου Παύλου.
Στο Δελτίο του περιοδικού ΕΣΤΙΑ, 3 Μαρτίου 1885, αρ. 427 αναφέρεται:
«Καλλιθέα εβαπτίσθη δια μελωδικού ονόματος η νέα πόλις, ήτις μέλλει να ανεγερθή εν τη πέριξ του σφαγείου Αθηνών πεδιάδι. Ενεκρίθη το διάγραμμα και επετράπη ο συνοικισμός, υπολείπεται δε ήδη να ίδωμεν πραγματοποιούμενον επί του ερήμου χώρου τον εν τω σχεδίω έτι διάκοσμον τελείας πόλεως».
Πρώτος κάτοικος της Καλλιθέας υπήρξε ο Γεώργιος Φιλάρετος, νομομαθής και δημοσιογράφος (1843-1929), που πολιτεύτηκε, έγινε υπουργός και αποσύρθηκε για να συγγράφει.
Κατοικούσε στην Καλλιθέα από το 1887, όταν στους εκεί έρημους αγρούς έχτισε ένα θαυμάσιο σπίτι, που του έδωσε το όνομα «Καλλιθέα», απ’ όπου και πήρε την ονομασία του ο συνοικισμός που άρχισε σιγά σιγά να δημιουργείται. Ο γιος του Γεωργίου Φιλάρετου Κλεισθένης ο οποίος ήταν χημικός, ανέλαβε το 1918 επί κυβερνήσεως Ελ. Βενιζέλου την επιθεώρηση Βιομηχανίας και συνέβαλε στην ίδρυση της Σιβιτανιδείου σχολής Τεχνών και Επαγγελμάτων στην Καλλιθέα. Αργότερα ιδρύθηκαν η Χαροκόπειος επαγγελματική σχολή, πολλά εργοστάσια, ο Οίκος Τυφλών, ένα από τα κέντρα και οι αποθήκες της πρώτης Τηλεφωνικής εταιρείας. Ένα από τα παλαιότερα κτίρια ήταν το Σκοπευτήριο, που έγινε μετά Γυμνάσιο και στην περίοδο της Γερμανοϊταλικής κατοχής μετατράπηκε σε φυλακή, όπου κλείστηκαν μετά την απελευθέρωση και οι κατηγορηθέντες ως δωσίλογοι. Από το 1949 το κτίριο χρησιμοποιήθηκε και για γυναικείες φυλακές. Η Καλλιθέα, ένας μεγάλος δήμος της Αττικής σήμερα, έχει εξελιχθεί σε εμπορικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής με εκατοντάδες χιλιάδες μόνιμους κατοίκους και πολλά μεγάλα καταστήματα και κέντρα διασκέδασης και αποτελεί αγαπημένο προορισμό νυχτερινής διασκέδασης.
Οριοθέτηση της περιοχής
Η Καλλιθέα κατέχει το μεγαλύτερο μέρος σε έκταση, στην Αττική, καθώς διαθέτει μακρόστενη έκταση. Η έκταση της ξεκινά από τις οδούς Λαγουμιτζή και Καλιρρόης ως τον Φαληρικό όρμο, ο οποίος βρίσκεται νότια. Από τον βορρά μέχρι τον νότο, διατρέχεται από την κεντρικότερη λεωφόρο, εν ονόματι Θησέως, με συνολικό μήκος περίπου τεσσάρων χιλιομέτρων. Στην ανατολική πλευρά της συνορεύει με την γνωστότερη λεωφόρο της Αθήνας με το όνομα λεωφόρο Ανδρέα Συγγρού, η οποία την διαχωρίζει και από άλλες γνωστές περιοχές της Αθήνας όπως λόγου χάριν τον Νέο Κόσμο, την Νέα Σμύρνη καθώς και το Παλαιό Φάληρο. Στην δυτική πλευρά της, ωστόσο, η τεχνητή κοίτη του Ιλισσού και οι γραμμές του Ηλεκτρικού Σιδηροδρόμου, την διαχωρίζουν από την περιοχή του Μοσχάτου και του Ταύρου. Αξίζει να σημειωθεί το γεγονός, ότι από την περιοχή στο δυτικό κέρας των σιδηροδρομικών γραμμών, μόνο το οικοδομικό τετράγωνο, που συμπεριλαμβάνει το κτίριο της Σιβιτανιδείου Σχολής, βρίσκεται στα γεωγραφικά πλαίσια της Καλλιθέας.
Ιστορική Αναδρομή
Η κοινότητα του δήμου Καλλιθέας έχει ως έμβλημά της τον Θησέα, γιο του Αιγέα, ο οποίος σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, καθώς επέστρεψε από την Κρήτη, όπου είχε σκοτώσει τον Μινώταυρο, αποβιβάστηκε στις ακτές, που εδρεύει σήμερα η Καλλιθέα.
Ο οικισμός της Καλλιθέας κατοικήθηκε για πρώτη φορά κατά τον 19ο αιώνα, από την δεκαετία του 1870 και εντεύθεν. Ο έμπορος Λάσκαρις Λασκαρίδης, ο πανεπιστημιακός και συγγραφέας Γεώργιος Κρεμός και ο νομικός Γεώργιος Φιλάρετος ήταν τα πιο σημαντικά πρόσωπα ανάμεσα στους πρώτους οικιστές της Καλλιθέας. Από την περίοδο της Μικρασιατικής Καταστροφής, του 1922 η Καλλιθέα ήταν μια από τις πρώτες περιοχές, που φιλοξένησε τεράστιο αριθμό ξεριζωμένων. Ωστόσο, η κοινότητα της Καλλιθέας ιδρύθηκε και επισήμως τρία χρόνια μετά την έλευση χιλιάδων Μικρασιατών, κατά το 1925. Οπότε, ο οικισμός αποσπάσθηκε από τον δήμο Αθηναίων και το 1933 ανακηρύχθηκε ως ανεξάρτητος δήμος.
Σημαντική ήταν και η αρωγή ολόκληρης της Καλλιθέας κατά τα “ταραγμένα χρόνια” του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, η οποία συμμετείχε σημαντικά και ενεργά στην ομάδα Εθνικής Αντίστασης (ΕΛΑΣ). Μεταξύ των σημαντικότερων γεγονότων της μάχης υπήρξε η Μάχη της Οδού Μπιζανίου, μεταξύ δέκα ΕΠΟΝιτών και κατοχικών δυνάμεων, κατά τον μήνα Ιούλιο του 1944, καθώς και το μπλόκο του Αυγούστου του ίδιου έτους.
Κατά την δεκαετία του 1990, έπειτα από την διάλυση της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, ο δήμος ήταν πλέον έτοιμος να υποδεχτεί χιλιάδες παλιννοστούντες από τον Πόντο.
Εκπαιδευτικά Ιδρύματα
Αξίζει να αναφέρουμε, πως η περιοχή της Καλλιθέας είναι ιδιαιτέρως γνωστή για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, που διαθέτει με το γνωστότερο να είναι το Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών. Δεύτερο στην κατάταξη είναι το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, καθώς και η ιστορική Σιβιτανίδειος Δημόσια Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων.