Παράταση 450 ημερών στο ΣΔΙΤ της Νοτιοδυτικής Πελοποννήσου – Το υπουργείο ενέκρινε αποζημίωση έως 79,3 εκατ. ευρώ προς τον ιδιωτικό φορέα και τον κατασκευαστή, έναντι αιτήματος άνω των 130 εκατ. ευρώ
Βαρύ οικονομικό αποτύπωμα αφήνει η χρονική μετάθεση στην ολοκλήρωση του μεγάλου οδικού έργου Καλαμάτα–Ριζόμυλος–Πύλος–Μεθώνη, καθώς η παράταση των χρονοδιαγραμμάτων οδηγεί σε αποζημίωση που μπορεί να φτάσει τα 79,3 εκατ. ευρώ προς την πλευρά του Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης και του κατασκευαστή.
Πρόκειται για το μεγάλο οδικό ΣΔΙΤ της Νοτιοδυτικής Πελοποννήσου, ένα έργο συνολικού μήκους περίπου 49 χιλιομέτρων, το οποίο έχει αναλάβει η «Πυλία Οδός» του ομίλου AKTOR και της AKTOR Παραχωρήσεις.
Η απόφαση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών αφορά αυξημένες δαπάνες που συνδέονται με τη μετάθεση της ημερομηνίας διαθεσιμότητας του έργου κατά 450 ημέρες.
Κρίσιμο στοιχείο της απόφασης είναι ότι η καθυστέρηση αναγνωρίζεται χωρίς συναφή υπαιτιότητα ή ευθύνη του Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης.
Το αρχικό αίτημα αποζημίωσης ξεπερνούσε τα 130 εκατ. ευρώ. Μετά, ωστόσο, την αξιολόγηση των απαιτήσεων από Ανεξάρτητο Ελεγκτή και Τεχνικό Σύμβουλο, το ανώτατο αποδεκτό ποσό περιορίστηκε στα 79.300.894,40 ευρώ.
Από τα 130,4 εκατ. ευρώ στα 79,3 εκατ. ευρώ
Η οικονομική διαφορά ανάμεσα στο αρχικό αίτημα και στην αποζημίωση που τελικά εγκρίθηκε είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Ο Ιδιωτικός Φορέας Σύμπραξης είχε υποβάλει συνολικό αίτημα ύψους περίπου 130,46 εκατ. ευρώ.
Από το ποσό αυτό, τα 104,517 εκατ. ευρώ αφορούσαν απαιτήσεις για λογαριασμό του κατασκευαστή και περίπου 25,943 εκατ. ευρώ απαιτήσεις του ίδιου του ΙΦΣ.
Μεταξύ των δαπανών που τέθηκαν προς αξιολόγηση περιλαμβάνονταν γενικά έξοδα εργοταξίων και κεντρικών εγκαταστάσεων, κόστος από τη διατάραξη της ομαλής εξέλιξης των εργασιών, πρόσθετο κόστος κατασκευής, χρονικά εξαρτώμενες δαπάνες και κόστος πρόσθετης χρηματοδότησης.
Η εξέταση των στοιχείων, όμως, οδήγησε στο συμπέρασμα ότι δεν τεκμηριώνονταν πλήρως όλες οι αιτούμενες δαπάνες.
Έτσι, η Αναθέτουσα Αρχή αποδέχθηκε μερικώς το αίτημα και ενέκρινε αποζημίωση συνολικού ύψους έως 79.300.894,40 ευρώ.
Πού κατανέμεται η αποζημίωση
Από το συνολικό ανώτατο ποσό των 79,3 εκατ. ευρώ, τα 63.270.894,40 ευρώ αφορούν αποζημίωση του κατασκευαστή.
Τα υπόλοιπα 16.030.000 ευρώ αφορούν τον Ιδιωτικό Φορέα Σύμπραξης.
Σύμφωνα με την αιτιολόγηση της απόφασης, μέρος των δαπανών του κατασκευαστή κρίθηκε δικαιολογημένο, καθώς αφορά ανελαστικά και χρονικά εξαρτώμενα έξοδα που προέκυψαν από την παράταση των 450 ημερών.
Στις συγκεκριμένες επιβαρύνσεις περιλαμβάνονται δαπάνες στελέχωσης και προσωπικού, μισθοί και ασφαλιστικές εισφορές, ενοίκια και μετακινήσεις, λειτουργικά έξοδα των εργοταξίων και κόστος συντήρησης εγκαταστάσεων.
Παράλληλα, συνυπολογίζονται δαπάνες για εξοπλισμό που παρέμεινε δεσμευμένος στο έργο, κόστος διατήρησης ή επέκτασης εγγυητικών επιστολών, ασφάλιση του έργου και πάγια έξοδα της κεντρικής διοίκησης των μελών της κατασκευαστικής κοινοπραξίας.
Γιατί το έργο πήρε παράταση 450 ημερών
Η Προγραμματισμένη Ημερομηνία Διαθεσιμότητας Υπηρεσιών είχε αρχικά οριστεί για τις 21 Απριλίου 2027.
Με την απόφαση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, η ημερομηνία μετατέθηκε για τις 14 Ιουλίου 2028.
Πρόκειται για παράταση 450 ημερών.
Παράλληλα, μετατέθηκε και η Απώτερη Ημερομηνία του έργου.
Από τις 21 Απριλίου 2028 ορίστηκε εκ νέου για τις 14 Ιουλίου 2029.
Στις αποφάσεις επισημαίνεται ότι δεν προκύπτει συναφής υπαιτιότητα ή ευθύνη του Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης για τη συγκεκριμένη χρονική μετάθεση και τις συνέπειές της.
Στο παρασκήνιο της καθυστέρησης βρίσκονται προβλήματα που συναντώνται συχνά σε μεγάλα δημόσια έργα, όπως η καθυστερημένη παράδοση χώρων εκτέλεσης, οι απαλλοτριώσεις, αρχαιολογικά ζητήματα και εκκρεμότητες που συνδέονται με μελέτες και την ωρίμανση επιμέρους τμημάτων.
Η καθυστέρηση παράδοσης των χώρων άνοιξε τον δρόμο για αποζημίωση
Η διαδικασία για την αποζημίωση συνδέεται άμεσα με την καθυστέρηση στην παράδοση χώρων όπου έπρεπε να εκτελεστούν οι εργασίες.
Ήδη από τον Αύγουστο του 2025, ο Ιδιωτικός Φορέας Σύμπραξης είχε γνωστοποιήσει αίτημα μετάθεσης της Προγραμματισμένης Ημερομηνίας Διαθεσιμότητας Υπηρεσιών.
Παράλληλα, είχε υποβάλει αίτημα αποζημίωσης λόγω εκτιμώμενης μεταβολής του κόστους της σύμπραξης και αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα εργασιών.
Ακολούθησε ανταλλαγή εγγράφων, επικαιροποίηση οικονομικών δεδομένων και έλεγχος των στοιχείων που υποβλήθηκαν.
Η προηγούμενη υπουργική απόφαση είχε ήδη αναγνωρίσει το δικαίωμα του ΙΦΣ να διεκδικήσει αποζημίωση για πρόσθετες δαπάνες που συνδέονται με την καθυστέρηση.
Το ακριβές ύψος, ωστόσο, θα έπρεπε να προκύψει μετά την υποβολή και την εξέταση των αναγκαίων αποδεικτικών στοιχείων.
Ο Ανεξάρτητος Ελεγκτής δεν δέχθηκε όλες τις απαιτήσεις
Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του τελικού ποσού είχαν οι αξιολογήσεις του Ανεξάρτητου Ελεγκτή και του Τεχνικού Συμβούλου.
Ο Ανεξάρτητος Ελεγκτής εξέτασε τη συμβατική βάση και το εύλογο του οικονομικού αντικειμένου του αιτήματος.
Από την αξιολόγηση προέκυψε ότι δεν τεκμηριώνονταν πλήρως όλες οι δαπάνες που είχαν ζητηθεί.
Αντίστοιχα, ο Τεχνικός Σύμβουλος του υπουργείου κατέληξε ότι μέρος των απαιτήσεων δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτό στο σύνολό του.
Με βάση τις εκθέσεις αυτές, η Αναθέτουσα Αρχή περιόρισε την αποζημίωση από τα περίπου 130,46 εκατ. ευρώ που είχαν ζητηθεί στα 79,3 εκατ. ευρώ κατά μέγιστο.
Η διαφορά ξεπερνά τα 51 εκατ. ευρώ.
Ποιες δαπάνες δεν έγιναν αποδεκτές
Το υπουργείο δεν αποδέχθηκε όλες τις κατηγορίες κόστους που περιλαμβάνονταν στο αίτημα.
Μεταξύ άλλων, δεν έγινε δεκτή δαπάνη της κατηγορίας «Χρηματοοικονομικό Κόστος».
Η αιτιολογία είναι ότι το συγκεκριμένο κόστος εμπίπτει στο γενικότερο επιχειρηματικό ρίσκο διαχείρισης της ρευστότητας της εταιρείας και δεν καλύπτεται ρητά από το υφιστάμενο συμβατικό πλαίσιο.
Παράλληλα, δεν έγινε δεκτή αντίστοιχη κατηγορία χρηματοοικονομικού κόστους του Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης για τη χρηματοδότηση χρονικά εξαρτώμενων δαπανών.
Η Αναθέτουσα Αρχή έκρινε ότι η σχετική απαίτηση στερείται αντικειμένου, καθώς οι συγκεκριμένες χρονικά εξαρτώμενες δαπάνες προβλέπεται να καταβληθούν.
Πώς θα καταβληθούν τα 79,3 εκατ. ευρώ
Η έγκριση της αποζημίωσης δεν σημαίνει ότι το συνολικό ποσό των 79,3 εκατ. ευρώ θα καταβληθεί αυτομάτως και εφάπαξ.
Για τις δαπάνες επαύξησης του κόστους κατασκευής, η αποζημίωση προβλέπεται να καταβάλλεται σε μηνιαία βάση, κατά τον χρόνο κατά τον οποίο επέρχεται η σχετική ζημία.
Η διαδικασία καταβολής θα αρχίσει μετά την αρχικά προβλεπόμενη ημερομηνία διαθεσιμότητας του έργου, δηλαδή μετά τις 21 Απριλίου 2027, και θα μπορεί να συνεχιστεί έως τις 14 Ιουλίου 2028.
Βασική προϋπόθεση είναι ο Ιδιωτικός Φορέας Σύμπραξης να υποβάλλει αναλυτικά στοιχεία πραγματικών δαπανών και εξόδων.
Αντίστοιχη διαδικασία προβλέπεται για τις χρονικά εξαρτώμενες δαπάνες του ΙΦΣ και τις επιλέξιμες δαπάνες πρόσθετης χρηματοδότησης.
Κατά συνέπεια, τα 79,3 εκατ. ευρώ αποτελούν το ανώτατο αποδεκτό ύψος της αποζημίωσης και οι καταβολές συνδέονται με την τεκμηρίωση των πραγματικών δαπανών.
Ένας δρόμος 49 χιλιομέτρων κρίσιμος για τη Μεσσηνία
Το έργο Καλαμάτα–Ριζόμυλος–Πύλος–Μεθώνη θεωρείται μία από τις σημαντικότερες οδικές παρεμβάσεις στη Νοτιοδυτική Πελοπόννησο.
Το αντικείμενο της Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα περιλαμβάνει τη μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση, λειτουργία και συντήρηση του οδικού άξονα.
Το έργο χωρίζεται σε τρία βασικά τμήματα.
Το Καλαμάτα–Ριζόμυλος έχει μήκος 16,4 χιλιόμετρα.
Το Ριζόμυλος–Πύλος εκτείνεται σε 25,7 χιλιόμετρα.
Το Πύλος–Μεθώνη έχει μήκος 7,9 χιλιόμετρα.
Συνολικά, ο νέος άξονας προσεγγίζει τα 50 χιλιόμετρα και αναμένεται να αναβαθμίσει σημαντικά τη σύνδεση της Καλαμάτας με την Πύλο και τη Μεθώνη.
Η σημασία του έργου για τουρισμό και ανάπτυξη
Η ολοκλήρωση του δρόμου θεωρείται κρίσιμη για την αναπτυξιακή προοπτική της Μεσσηνίας.
Η Πύλος και η Μεθώνη αποτελούν σημαντικούς τουριστικούς προορισμούς, ενώ η ευρύτερη περιοχή της Νοτιοδυτικής Μεσσηνίας έχει συγκεντρώσει τα τελευταία χρόνια ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον.
Η βελτίωση της οδικής σύνδεσης με την Καλαμάτα αναμένεται να περιορίσει τους χρόνους μετακίνησης, να ενισχύσει την οδική ασφάλεια και να διευκολύνει την πρόσβαση σε περιοχές με αυξανόμενη τουριστική και οικονομική δραστηριότητα.
Η διάρκεια της σύμβασης ΣΔΙΤ είναι 30 χρόνια, ενώ μετά την κατασκευή και παράδοση του έργου προβλέπεται μακροχρόνια λειτουργία και συντήρηση του άξονα από τον ιδιωτικό φορέα.
Η παράταση που αλλάζει τον οικονομικό λογαριασμό του έργου
Το οδικό έργο Καλαμάτα–Ριζόμυλος–Πύλος–Μεθώνη ξεκίνησε ως ένα από τα μεγάλα αναπτυξιακά στοιχήματα για τη Μεσσηνία.
Η παράταση των 450 ημερών, ωστόσο, δημιουργεί πλέον ένα νέο οικονομικό δεδομένο.
Η αποζημίωση των 79,3 εκατ. ευρώ έρχεται να προστεθεί στον οικονομικό λογαριασμό ενός έργου αρχικού ύψους 239,2 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ.
Το υπουργείο περιόρισε σημαντικά τις απαιτήσεις του ιδιωτικού φορέα, απορρίπτοντας δαπάνες που κρίθηκαν μη επαρκώς τεκμηριωμένες ή εκτός του συμβατικού πλαισίου.
Ωστόσο, το τελικό ανώτατο ποσό παραμένει ιδιαίτερα υψηλό και αναδεικνύει για ακόμη μία φορά το κόστος που μπορούν να προκαλέσουν οι χρονικές καθυστερήσεις στην παράδοση χώρων και στην ωρίμανση μεγάλων έργων υποδομής.
Για τη Μεσσηνία, το βασικό ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο το ύψος της αποζημίωσης.
Αφορά κυρίως το εάν το νέο χρονοδιάγραμμα θα τηρηθεί και ο κρίσιμος οδικός άξονας θα είναι πράγματι διαθέσιμος τον Ιούλιο του 2028.