Από τα λογισμικά που αυτοματοποιούν ολόκληρες διαδικασίες έως τους ψηφιακούς βοηθούς που εκτελούν καθήκοντα σε κλάσματα δευτερολέπτου, η Τεχνητή Νοημοσύνη ανατρέπει παραδοσιακές ισορροπίες και επαναπροσδιορίζει την αξία των δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας. Η διεθνής έρευνα για το μέλλον της εργασίας δεν επικεντρώνεται μόνο στο αν ορισμένα επαγγέλματα θα αλλάξουν, αλλά και στο ποια από αυτά κινδυνεύουν περισσότερο να συρρικνωθούν και με ποιον ρυθμό.
Παράγοντες όπως η πράσινη μετάβαση, η ταχεία αστικοποίηση και η γήρανση του πληθυσμού αναδιαμορφώνουν ριζικά τις ανάγκες των επιχειρήσεων. Η αυξανόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα ενισχύει την πίεση για μεγαλύτερη ευελιξία και ανθεκτικότητα. Ο Σπύρος Μιχαλούλης, σύμβουλος σταδιοδρομίας και συνιδρυτής της Orientum, σημειώνει ότι το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον σε διαφορετικούς κλάδους, με την τεχνολογική πρόοδο να επιταχύνει αλλαγές που θα επηρεάσουν εκατομμύρια εργαζόμενους σε όλο τον κόσμο.
Η έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για το Μέλλον της Εργασίας 2025 αποτυπώνει τις εξελίξεις με βάση τις προβλέψεις χιλιάδων εργοδοτών και τα στατιστικά στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκεται μια λίστα επαγγελμάτων που κινδυνεύουν περισσότερο από τη συρρίκνωση ή την εξαφάνιση έως το 2030.
Μεταξύ των 15 επαγγελμάτων στο «κόκκινο» βρίσκονται οι ταχυδρόμοι, οι ταμίες, οι υπάλληλοι καταχώρισης δεδομένων, οι διοικητικοί βοηθοί, οι υπάλληλοι λογιστηρίου, οι εργαζόμενοι στον κλάδο των εκτυπώσεων, οι τηλεφωνητές και οι τηλεπωλητές. Η κοινή συνισταμένη αυτών των θέσεων είναι η ύπαρξη επαναληπτικών καθηκόντων που μπορούν να αυτοματοποιηθούν από ψηφιακά συστήματα, λογισμικό και εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.
Τα επαγγέλματα που απειλούνται περισσότερο εντοπίζονται κυρίως σε γραμματειακές και διοικητικές θέσεις, όπου οι ψηφιακοί βοηθοί, τα chatbots και η αυτοματοποίηση ροών εργασίας μειώνουν την ανάγκη για ανθρώπινη παρέμβαση. Παράλληλα, οι ταμίες και υπάλληλοι σε γκισέ αντικαθίστανται από αυτόματους ταμειακούς σταθμούς, ηλεκτρονικές πληρωμές και συστήματα self-service. Οι τηλεφωνητές και telemarketers επηρεάζονται από ψηφιακούς βοηθούς και αυτοματοποιημένα call centers, ενώ οι λογιστές και οι βοηθοί λογιστηρίου αντικαθίστανται από συστήματα ERP και εργαλεία βασισμένα σε Τεχνητή Νοημοσύνη.
Υπάλληλοι καταχώρισης δεδομένων επηρεάζονται καθώς το λογισμικό αναλαμβάνει επαναλαμβανόμενες εργασίες καταγραφής. Οι εργαζόμενοι στον κλάδο των εκτυπώσεων πλήττονται από την ψηφιακή μετάβαση και από τα εργαλεία διάταξης σελίδων με τεχνητή νοημοσύνη, ενώ υπάλληλοι βιβλιοθηκών και αρχειοθέτησης βλέπουν τις θέσεις τους να μειώνονται λόγω ηλεκτρονικών αρχείων και αναγνώρισης χαρακτήρων OCR.
Στην Ελλάδα, στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης δείχνουν ότι η συρρίκνωση αυτών των επαγγελμάτων έχει ήδη ξεκινήσει. Η μεγαλύτερη πτώση αφορά ειδικότητες χαμηλής ή μεσαίας εξειδίκευσης και ρόλους με επαναληπτικά καθήκοντα. Οι γραμματειακές θέσεις παρουσιάζουν σταθερή μείωση, ενώ η ζήτηση για καθαρά διοικητικές θέσεις προβλέπεται να μειώνεται συνεχώς έως το 2035.
Ο Νίκος Παυλάκος, σύμβουλος σταδιοδρομίας και συνιδρυτής της Orientum, τονίζει ότι όσο η χρήση ρομπότ και αυτόνομων συστημάτων αναλαμβάνει περισσότερα καθήκοντα ρουτίνας, τόσο περιορίζεται η ανάγκη για ανθρώπινη παρέμβαση. Η συρρίκνωση αφορά επίσης τη γεωργία και τα χειρωνακτικά τεχνικά επαγγέλματα, όπως μεταλλουργούς και μηχανουργούς, ενώ οι θέσεις που σχετίζονται με αρχειοθέτηση και εκτυπώσεις εμφανίζουν τις μεγαλύτερες απώλειες.
Συνολικά, η τεχνητή νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση αλλάζουν ταχύτερα από ποτέ το περιεχόμενο της εργασίας. Η πρόκληση για εργαζόμενους, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις είναι να επαναπροσδιορίσουν δεξιότητες, να επενδύσουν σε εκπαίδευση και να διαμορφώσουν πολιτικές που θα εξασφαλίζουν ευελιξία και ανθεκτικότητα στην αγορά εργασίας του μέλλοντος. Η εποχή της ψηφιακής μετάβασης απαιτεί νέες δεξιότητες, στρατηγική προσαρμογή και συνεχή ενημέρωση, ώστε οι άνθρωποι να παραμένουν ενεργοί και χρήσιμοι σε ένα περιβάλλον που εξελίσσεται με ταχύτητα ρεκόρ.