Παραδοσιακές φωτιές, μουσικές, χοροί και το αμίλητο νερό φέρνουν την παράδοση του Αϊ-Γιάννη του Κλήδονα στις γειτονιές της Καλλιθέας
Οι γειτονιές της Καλλιθέας ετοιμάζονται και φέτος να φωτιστούν από τις φλόγες του Κλήδονα, ενός από τα πιο αγαπημένα και διαχρονικά ελληνικά λαϊκά έθιμα. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πολιτιστικό Καλοκαίρι & Φθινόπωρο», ο Δήμος Καλλιθέας αναβιώνει μια παράδοση που χάνεται στα βάθη των αιώνων, προσκαλώντας μικρούς και μεγάλους να συμμετάσχουν σε μια γιορτή γεμάτη μουσική, χορό, συμβολισμούς και αναμνήσεις.
Συγκεκριμένα η αναβίωση του εθίμου του Κλήδονα θα γίνει τρία σημεία της πόλης.
Το έθιμο του Κλήδονα αναβιώνει πάλι στις γειτονιές της Καλλιθέας, σε 3 διαφορετικά σημεία με φωτιές, μουσική, χορό, κρασί και παραδοσιακή ατμόσφαιρα. Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026 και ώρα 20:00 στα εξής σημεία: στον Χώρο Πολιτισμού και Νεολαίας Μαντζαγριωτάκη & Εσπερίδων (1η Κοινότητα), όπου θα συμμετέχουν χορευτικοί σύλλογοι· στην Πλατεία Γ. Παπαϊωάννου (πρώην Τζιτζιφιών, 2η Κοινότητα), όπου θα λάβει μέρος και θα συμμετέχει χορευτικά ο Πολιτιστικός Σύλλογος ΠΕΖΟ· και στην επικάλυψη του ποταμού στην Παναγή Τσαλδάρη, δίπλα στην παιδική χαρά που συναντά την Χαμοστέρνας (3η Κοινότητα), όπου θα λάβει μέρος και θα συμμετέχει χορευτικά η Πολιτιστική Εταιρεία Ορχηστρικής Τέχνης ΒΑΚΧΑΙ.
Κάθε χρόνο, στις 24 Ιουνίου, ανήμερα της γιορτής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, οι φωτιές του Αϊ-Γιάννη ανάβουν σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Το ίδιο συμβαίνει και στην Καλλιθέα, όπου κάτοικοι κάθε ηλικίας συγκεντρώνονται στις γειτονιές της πόλης για να τιμήσουν ένα έθιμο που συνδέει το παρελθόν με το παρόν.
Ένα έθιμο με ρίζες στην αρχαιότητα
Ο Κλήδονας αποτελεί ένα από τα παλαιότερα λαϊκά έθιμα του ελληνικού χώρου. Η λέξη προέρχεται από τον αρχαίο όρο «κλήδων», που σημαίνει οιωνός ή προφητικό σημάδι. Οι ρίζες του εθίμου φτάνουν μέχρι τις αρχαίες τελετές που σχετίζονταν με το θερινό ηλιοστάσιο, τη μεγαλύτερη ημέρα του χρόνου.
Με το πέρασμα των αιώνων, το έθιμο συνδέθηκε με τη χριστιανική γιορτή του Αγίου Ιωάννη και διατηρήθηκε αναλλοίωτο σε πολλές περιοχές της χώρας.
Ο Κλήδονας συνδυάζει στοιχεία μαντείας, καθαρμού και κοινωνικής συνεύρεσης, αποτελώντας μια γιορτή αισιοδοξίας και ανανέωσης.
Το αμίλητο νερό και τα ριζικάρια
Σύμφωνα με την παράδοση, οι ανύπαντρες κοπέλες της γειτονιάς πηγαίνουν να φέρουν το λεγόμενο «αμίλητο νερό». Κατά τη διαδρομή δεν επιτρέπεται να μιλήσουν σε κανέναν, καθώς η σιωπή θεωρείται απαραίτητη για να διατηρηθεί η μαγική δύναμη του εθίμου.
Το νερό τοποθετείται σε ένα πήλινο δοχείο, γνωστό ως «λάινα». Μέσα σε αυτό οι συμμετέχοντες ρίχνουν μικρά προσωπικά αντικείμενα, τα λεγόμενα «ριζικάρια», τα οποία συμβολίζουν τον ιδιοκτήτη τους.
Την επόμενη ημέρα, τα αντικείμενα βγαίνουν ένα προς ένα από το νερό, ενώ παράλληλα απαγγέλλονται δίστιχα που θεωρείται ότι αποκαλύπτουν στοιχεία για την τύχη, τον έρωτα ή το μέλλον του κατόχου τους.
Οι φωτιές του Αϊ-Γιάννη
Το πιο εντυπωσιακό μέρος του εθίμου είναι αναμφίβολα οι φωτιές του Αϊ-Γιάννη. Σε γειτονιές και πλατείες ανάβουν μεγάλες φωτιές, μέσα στις οποίες καίγονται τα πρωτομαγιάτικα στεφάνια που είχαν στολίσει τα σπίτια τον Μάιο. Η πράξη αυτή συμβολίζει το τέλος ενός κύκλου και την έναρξη ενός νέου.
Παλιότερα, μικροί και μεγάλοι πηδούσαν πάνω από τις φλόγες τρεις φορές. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, το πέρασμα πάνω από τη φωτιά έφερνε υγεία, τύχη και προστασία από κάθε κακό.
Αν και σήμερα το συγκεκριμένο μέρος του εθίμου πραγματοποιείται κυρίως συμβολικά και με όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας, εξακολουθεί να αποτελεί το επίκεντρο της γιορτής.
Οι γειτονιές της Καλλιθέας γίνονται μια μεγάλη παρέα
Η Καλλιθέα, μια πόλη με έντονη πολιτιστική ταυτότητα και ισχυρούς δεσμούς με τις λαϊκές παραδόσεις, κρατά ζωντανό τον Κλήδονα μέσα από τις καλοκαιρινές πολιτιστικές της εκδηλώσεις.
Οι φωτιές ανάβουν σε σημεία της πόλης που μετατρέπονται σε χώρους συνάντησης και γιορτής. Κάτοικοι, οικογένειες, παιδιά και επισκέπτες συγκεντρώνονται για να παρακολουθήσουν την αναπαράσταση του εθίμου, να τραγουδήσουν, να χορέψουν και να μοιραστούν στιγμές χαράς.
Η βραδιά συνοδεύεται από παραδοσιακή μουσική, χορευτικά συγκροτήματα και τοπικούς πολιτιστικούς συλλόγους που παρουσιάζουν χορούς από διάφορες περιοχές της Ελλάδας.
Ιδιαίτερη παρουσία έχουν πολιτιστικοί φορείς όπως η Πολιτιστική Εταιρεία Ορχηστρικής Τέχνης «ΒΑΚΧΑΙ», η οποία συμβάλλει στη διατήρηση και προβολή της ελληνικής παράδοσης μέσα από μουσικές και χορευτικές παραστάσεις.
Μια γιορτή που ενώνει γενιές
Σε μια εποχή όπου οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας συχνά απομακρύνουν τους ανθρώπους από τις παραδόσεις τους, ο Κλήδονας λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στις γενιές.
Οι μεγαλύτεροι θυμούνται τα παιδικά τους χρόνια και τις γιορτές στις αυλές και στα σοκάκια των παλιών συνοικιών, ενώ οι νεότεροι γνωρίζουν ένα κομμάτι της λαϊκής μας κληρονομιάς μέσα από μια βιωματική εμπειρία.
Το άναμμα της φωτιάς, οι παραδοσιακοί χοροί, τα τραγούδια και τα δίστιχα δημιουργούν μια ατμόσφαιρα αυθεντικής ελληνικής γιορτής, όπου η παράδοση δεν παραμένει μουσειακό έκθεμα αλλά ζωντανό κομμάτι της καθημερινότητας.
Η παράδοση συνεχίζεται
Ο Δήμος Καλλιθέας συνεχίζει να επενδύει σε δράσεις που αναδεικνύουν την πολιτιστική ταυτότητα της πόλης και διατηρούν ζωντανές τις παραδόσεις που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά.
Η αναβίωση του Κλήδονα δεν αποτελεί μόνο μια πολιτιστική εκδήλωση. Είναι μια υπενθύμιση της συλλογικής μνήμης, της αξίας της κοινότητας και της ανάγκης να διατηρούμε ζωντανές τις ρίζες μας.
Και όταν οι φωτιές ανάψουν και φέτος στις γειτονιές της Καλλιθέας, θα φωτίσουν όχι μόνο τους δρόμους της πόλης, αλλά και μια παράδοση που συνεχίζει να ενώνει ανθρώπους, ιστορίες και αναμνήσεις.