Η επένδυση στις Σκουριές, το γάλλιο της Metlen και τα σχέδια ανακύκλωσης χαλκού ενισχύουν τον στρατηγικό ρόλο της χώρας στην προσπάθεια της ΕΕ να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα. Σύμφωνα με τη Handelsblatt, ο ελληνικός ορυκτός πλούτος αποκτά νέα γεωπολιτική και οικονομική σημασία.
Η Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική της καναδικής Eldorado Gold, προχωρά στην έναρξη λειτουργίας του μεταλλείου χρυσού και χαλκού στις Σκουριές της Χαλκιδικής, έπειτα από επένδυση ύψους 2 δισ. δολαρίων και περισσότερα από δέκα χρόνια εργασιών. Η εμπορική παραγωγή έχει προγραμματιστεί για το τέταρτο τρίμηνο του 2026, ενώ οι εκτιμήσεις της εταιρείας κάνουν λόγο για ετήσια παραγωγή 4,4 τόνων χρυσού και εξαγωγές συνολικής αξίας 17,5 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου.
Το έργο χαρακτηρίστηκε στρατηγικής σημασίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες. Η αναγνώριση αυτή αποσκοπεί στην επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης και στη διευκόλυνση της χρηματοδότησης. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της εταιρείας, όταν το μεταλλείο φτάσει σε πλήρη παραγωγική δυναμικότητα, θα υποστηρίζει περίπου 3.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας.
Η διαδρομή της επένδυσης, ωστόσο, υπήρξε μακρά και γεμάτη αντιπαραθέσεις. Οι κατασκευαστικές εργασίες ξεκίνησαν το 2013, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις και κάτοικοι εξέφρασαν ανησυχίες για την αποψίλωση δασικών εκτάσεων, την πιθανή ρύπανση των υπόγειων υδάτων και τις επιπτώσεις στη γεωργία και τον τουρισμό. Το 2015, η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα ανακάλεσε σημαντικές άδειες, επιβραδύνοντας την υλοποίηση του έργου. Η επένδυση άρχισε να προχωρά εκ νέου μετά την εκλογική νίκη της Νέας Δημοκρατίας το 2019, χωρίς να έχουν εκλείψει οι περιβαλλοντικές ανησυχίες.
Παράλληλα, η Metlen Energy & Metals σχεδιάζει να αναπτύξει παραγωγή γαλλίου στη Βοιωτία, με επένδυση 300 εκατ. ευρώ στο βιομηχανικό συγκρότημα του Αγίου Νικολάου. Το γάλλιο είναι κρίσιμη πρώτη ύλη για ημιαγωγούς, ηλεκτρονικά συστήματα υψηλών συχνοτήτων, δορυφόρους και αμυντικές τεχνολογίες, ενώ η Κίνα κυριαρχεί στην παγκόσμια παραγωγή του.
Η Metlen στοχεύει σε ετήσια παραγωγή 50 τόνων γαλλίου, ποσότητα που, σύμφωνα με την εταιρεία, θα μπορούσε να καλύψει το σύνολο της σημερινής ζήτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εμπορική λειτουργία προγραμματίζεται για το 2027 και η πλήρης παραγωγική δυναμικότητα για το 2028. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει δεσμευτεί να διαθέσει χρηματοδότηση 90 εκατ. ευρώ, ενώ έχουν συναφθεί και οι πρώτες μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας.
Το πλεονέκτημα της επένδυσης είναι ότι το γάλλιο μπορεί να ανακτηθεί ως παραπροϊόν της επεξεργασίας βωξίτη και αλουμίνας, αξιοποιώντας υφιστάμενες βιομηχανικές υποδομές. Έτσι, η Ελλάδα θα μπορούσε να αποκτήσει σημαντικό ρόλο στην ευρωπαϊκή εφοδιαστική αλυσίδα πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την υψηλή τεχνολογία.
Οι προοπτικές δεν περιορίζονται στις Σκουριές και στο γάλλιο. Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Handelsblatt, τρία από τα 46 στρατηγικά έργα κρίσιμων πρώτων υλών που επιλέχθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκονται στην Ελλάδα. Εκτός από το μεταλλείο της Χαλκιδικής, περιλαμβάνονται δύο επενδυτικά σχέδια της ElvalHalcor στη Βοιωτία, με επίκεντρο την ανακύκλωση χαλκού.
Ένα από τα σχέδια προβλέπει τη δημιουργία κέντρου ανακύκλωσης που θα μπορεί να επεξεργάζεται ετησίως 139.000 τόνους σκραπ και να παράγει 117.000 τόνους δευτερογενούς χαλκού υψηλής καθαρότητας. Η ανακύκλωση αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής, καθώς περιορίζει την ανάγκη εισαγωγής πρωτογενών πρώτων υλών και ενισχύει την αυτονομία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Την ίδια ώρα, στη Χίο εξετάζεται η οικονομική βιωσιμότητα πιθανής αξιοποίησης κοιτασμάτων αντιμονίου. Το συγκεκριμένο μέταλλο χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, σε επιβραδυντικά φλόγας, μεταλλικά κράματα και ορισμένες τεχνολογίες μπαταριών.
Η αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου, η παραγωγή κρίσιμων μετάλλων και η ανακύκλωση διαμορφώνουν ένα νέο πεδίο επενδύσεων για την Ελλάδα. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να περιορίσει την εξάρτησή της από την Κίνα, οι Σκουριές, η μονάδα γαλλίου της Metlen και τα σχέδια ανακύκλωσης χαλκού μπορούν να ενισχύσουν τη θέση της χώρας στην ευρωπαϊκή βιομηχανική και γεωπολιτική στρατηγική.