Σε μια ιδιαίτερα πυκνή σε μηνύματα και θεσμικές παρεμβάσεις ημερίδα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, αναδείχθηκε ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ενόψει της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης. Το βασικό ζητούμενο που κυριάρχησε στον δημόσιο διάλογο ήταν η ενίσχυση της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των δήμων, αλλά και η ουσιαστική εφαρμογή των συνταγματικών προβλέψεων που ήδη υπάρχουν.
Στην ημερίδα συμμετείχαν πολιτικά και ακαδημαϊκά πρόσωπα πρώτης γραμμής, με κοινό άξονα την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της σχέσης κράτους και Αυτοδιοίκησης σε ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο.
Θεσμικός διάλογος για το μέλλον των ΟΤΑ
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου έθεσε στο επίκεντρο τη συνολική αναμόρφωση του μοντέλου διακυβέρνησης, υπογραμμίζοντας ότι η συνταγματική αναθεώρηση πρέπει να υπηρετεί τη δημοκρατική συνοχή και την αποτελεσματικότητα του κράτους.
Όπως τόνισε, η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργεί ως «παράρτημα» της κεντρικής διοίκησης, αλλά ως ισχυρός θεσμικός πυλώνας με πραγματικές αρμοδιότητες και πόρους. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη ευθυγράμμισης με την Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτονομίας.
Κακλαμάνης: ισχυροί θεσμοί και καθαρή κατανομή αρμοδιοτήτων
Την κήρυξη των εργασιών πραγματοποίησε ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο οποίος έθεσε ως βασική προτεραιότητα τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους και Αυτοδιοίκησης.
Έδωσε έμφαση στην οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ, στη λογοδοσία και στη συμμετοχική δημοκρατία, σημειώνοντας ότι η ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης αποτελεί πρακτική ανάγκη και όχι θεωρητική επιλογή.
Παυλόπουλος: το πρόβλημα δεν είναι το Σύνταγμα αλλά η εφαρμογή του
Με ιδιαίτερα αιχμηρή τοποθέτηση, ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος υπογράμμισε ότι το ελληνικό Σύνταγμα ήδη προβλέπει ισχυρό πλαίσιο για την Αυτοδιοίκηση.
Όπως σημείωσε, το κεντρικό πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη συνταγματικών εγγυήσεων, αλλά η μη συνεπής εφαρμογή των άρθρων 101 και 102 στην πράξη. Τόνισε ότι χωρίς επαρκείς πόρους και προσωπικό, οι ΟΤΑ δεν μπορούν να επιτελέσουν τον ρόλο τους, μιλώντας χαρακτηριστικά για «ευνουχισμένους δήμους».
Βενιζέλος: το Σύνταγμα πρέπει πρώτα να εφαρμόζεται
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ευάγγελος Βενιζέλος, ο οποίος έδωσε έμφαση στην ανάγκη σεβασμού και πλήρους εφαρμογής του Συντάγματος πριν από κάθε νέα αναθεώρηση.
Αναφέρθηκε στα περιθώρια ενίσχυσης της Αυτοδιοίκησης μέσα από το ισχύον πλαίσιο, επισημαίνοντας ότι το άρθρο 102 επιτρέπει μεγαλύτερη αξιοποίηση συνεργειών και συνδέσμων ΟΤΑ για κοινές λειτουργίες και έργα.
Οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας
Σημαντική διάσταση στη συζήτηση έδωσαν οι αναφορές στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι τοπικές κοινωνίες: κλιματική κρίση, πολιτική προστασία, κοινωνική συνοχή και ψηφιακός μετασχηματισμός.
Όλοι οι ομιλητές συμφώνησαν ότι η Αυτοδιοίκηση βρίσκεται στο πιο κοντινό επίπεδο εξουσίας προς τον πολίτη και πρέπει να αποκτήσει τα εργαλεία για να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες.
Η ημερίδα της ΚΕΔΕ ανέδειξε μια κοινή συνισταμένη: το θεσμικό πλαίσιο της Αυτοδιοίκησης δεν χρειάζεται μόνο αναθεώρηση, αλλά κυρίως ουσιαστική εφαρμογή, ενίσχυση και πολιτική βούληση.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο πεδίο ζυμώσεων για τον ρόλο των δήμων στο νέο συνταγματικό και διοικητικό μοντέλο της χώρας.