Σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο της Ακρόπολης η πρεμιέρα του δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ «Η γυναίκα πίσω από τον Έλγιν», συμπαραγωγής της ΕΡΤ, το οποίο επιχειρεί να παρουσιάσει μια διαφορετική οπτική για την υπόθεση των Γλυπτών του Παρθενώνα, μέσα από αρχειακό υλικό και προσωπικές επιστολές της Μαίρης Νίσμπετ, συζύγου του Λόρδου Έλγιν.
Το ντοκιμαντέρ, με σενάριο της Μιμής Ντενίση και σκηνοθεσία της Κατερίνας Ευαγγελάκου, εστιάζει σε λιγότερο γνωστές πτυχές της ιστορίας, επιχειρώντας να αναδείξει τα πρόσωπα και τα κίνητρα πίσω από την απομάκρυνση των γλυπτών από τον Παρθενώνα.
Οι αποκαλύψεις από τις επιστολές της Μαίρης Νίσμπετ
Κεντρικό στοιχείο της παραγωγής αποτελούν οι προσωπικές επιστολές της Μαίρης Νίσμπετ, οι οποίες, σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ, φωτίζουν τον τρόπο με τον οποίο το περιβάλλον του Λόρδου Έλγιν αντιμετώπιζε τα αρχαία ελληνικά μνημεία.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αναφορά στον τρόπο με τον οποίο οι Καρυάτιδες φέρεται να αποκαλούνταν υποτιμητικά ως «Κάρυ-something», γεγονός που, όπως υποστηρίζεται, αποτυπώνει την περιορισμένη κατανόηση της πολιτιστικής τους αξίας από ορισμένα μέλη της βρετανικής αριστοκρατίας της εποχής.
Η παραγωγή υποστηρίζει ότι τα Γλυπτά αντιμετωπίζονταν όχι ως ανεκτίμητα έργα τέχνης, αλλά ως αντικείμενα κύρους και κοινωνικής προβολής, τα οποία προορίζονταν για ιδιωτικές συλλογές και διακόσμηση επαύλεων.
Οι Καρυάτιδες ως «τρόπαια» της εποχής
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, τα αρχαία έργα τέχνης συχνά λειτουργούσαν ως σύμβολα ισχύος για τους Ευρωπαίους ευγενείς του 19ου αιώνα. Η απόκτησή τους θεωρούνταν ένδειξη κοινωνικής επιρροής, ενώ η δημόσια έκθεση σε μουσεία δεν αποτελούσε ακόμη τον κυρίαρχο κανόνα της εποχής.
Το ντοκιμαντέρ επιχειρεί να αναδείξει αυτή τη διάσταση, υποστηρίζοντας ότι η αφαίρεση των Γλυπτών εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο όπου η πολιτιστική κληρονομιά αντιμετωπιζόταν συχνά ως «τρόπαιο».
Παρέμβαση Τασούλα στην πρεμιέρα
Στην εκδήλωση παρέστη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, ο οποίος επανέλαβε τη θέση ότι ο Παρθενώνας αποτελεί ενιαίο και αδιαίρετο έργο τέχνης που πρέπει να αποκατασταθεί.
Όπως τόνισε, δεν έχει παρουσιαστεί ποτέ αυθεντικό οθωμανικό φιρμάνι που να νομιμοποιεί την απομάκρυνση των γλυπτών, επισημαίνοντας ότι η επιστροφή τους παραμένει διαχρονικό αίτημα της Ελλάδας.
Μετά την προβολή, χαρακτήρισε το ντοκιμαντέρ συμβολή στην ενίσχυση του διαλόγου γύρω από την επανένωση των Γλυπτών, σημειώνοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα αποτελούσε «πράξη μεγαλείου».
Νέα οπτική για τα κίνητρα του Έλγιν
Η παραγωγή προτείνει μια αναθεωρημένη ανάγνωση των κινήτρων πίσω από την απομάκρυνση των γλυπτών, υποστηρίζοντας ότι πέρα από αρχαιολογικά ενδιαφέροντα υπήρχαν και παράγοντες όπως προσωπική φιλοδοξία, κοινωνική προβολή και οικονομικά συμφέροντα.
Η Μαίρη Νίσμπετ παρουσιάζεται ως ενεργό πρόσωπο στην υπόθεση, με επιθυμία απόκτησης ελληνικών γλυπτών για ιδιωτική χρήση και κοινωνική επίδειξη, σύμφωνα με το υλικό που παρουσιάζεται.
Συζήτηση που αναζωπυρώνεται
Το ντοκιμαντέρ επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την τύχη των Γλυπτών του Παρθενώνα, ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό εδώ και δεκαετίες.
Μέσα από νέο αρχειακό υλικό και δραματοποιημένη αφήγηση, επιχειρεί να ενισχύσει το αίτημα για επανένωση των γλυπτών στην Αθήνα, υπογραμμίζοντας την πολιτιστική και ιστορική τους ενότητα με το μνημείο του Παρθενώνα.