Το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις επανέρχεται στο προσκήνιο, με αφορμή τις διαρροές στον τουρκικό Τύπο για νομοσχέδιο σχετικά με τη «Γαλάζια Πατρίδα», που φέρεται να προωθείται μετά το Μπαϊράμι.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Τουρκία ενδέχεται να επιχειρήσει τη διαμόρφωση ενός θεσμικού πλαισίου με χάρτες και διατυπώσεις που θα προβάλλουν τις πάγιες θέσεις της στο Αιγαίο, σε μια λογική που παραπέμπει σε αντίστοιχες ελληνικές νομοθετικές πρωτοβουλίες του παρελθόντος.
Αναφορές σε «νόμο τύπου Μανιάτη»
Όπως εκτιμούν διπλωμάτες, το τουρκικό σχέδιο θα μπορούσε να επιχειρήσει μια «αντιστοίχιση» με τον ελληνικό νόμο 4001/2011 για τους υδρογονάνθρακες, ο οποίος έχει συνδεθεί με την κατοχύρωση θαλάσσιων δικαιωμάτων και τη χάραξη ορίων βάσει μέσης γραμμής σε περίπτωση μη συμφωνίας.
Η πιθανή τουρκική πρωτοβουλία, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, θα συνδυάζει χάρτες και νομικές διατυπώσεις με στόχο τη θεσμική ενίσχυση των διεκδικήσεων της Άγκυρας.
Οι επιδιώξεις της Άγκυρας
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τουρκία επιχειρεί να απαντήσει και σε εσωτερικές πολιτικές πιέσεις, αλλά και σε ζητήματα που σχετίζονται με τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
Την ίδια ώρα, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο μια τέτοια νομοθετική πρωτοβουλία θα μπορούσε να επηρεάσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και να δημιουργήσει νέα ένταση στην περιοχή, ιδιαίτερα εάν περιλαμβάνει αναφορές σε «γκρίζες ζώνες».
Η στάση της ελληνικής διπλωματίας
Από ελληνικής πλευράς, ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης σταθερών σχέσεων καλής γειτονίας και της συνέχισης του διαλόγου με την Τουρκία.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική βασίζεται σε πολυδιάστατη διπλωματική δραστηριότητα, με έμφαση στη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και στη μείωση των εντάσεων.
Ο ίδιος τονίζει ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών παραμένει η βασική εκκρεμότητα στις διμερείς σχέσεις και ότι το διεθνές δίκαιο της θάλασσας αποτελεί θεμελιώδη βάση για κάθε μελλοντική λύση.
Το διεθνές δίκαιο και οι θαλάσσιες ζώνες
Σύμφωνα με τον Γεραπετρίτη, οι αρχές της UNCLOS έχουν χαρακτήρα εθιμικού διεθνούς δικαίου και δεσμεύουν όλα τα κράτη, ανεξαρτήτως κύρωσης.
Όπως σημειώνει, μονομερείς ενέργειες δεν μπορούν να έχουν διεθνή ισχύ και η σταθερότητα στην περιοχή προϋποθέτει συνεργασία και συνεννόηση.
Παρέμβαση Δένδια
Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας επισημαίνει ότι όλα τα ελληνικά νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Τονίζει επίσης ότι οι αναθεωρητικές προσεγγίσεις και οι μονομερείς σχεδιασμοί δεν συμβάλλουν στη σταθερότητα και έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές της καλής γειτονίας.
Προοπτικές και διπλωματικές ισορροπίες
Η Αθήνα, σύμφωνα με κυβερνητικές τοποθετήσεις, επιδιώκει να διαχειριστεί τις εξελίξεις με ψυχραιμία, δίνοντας έμφαση στη διπλωματία και στη διεθνή νομιμότητα.
Την ίδια στιγμή, η περιοχή παραμένει γεωπολιτικά ευαίσθητη, με τις εξελίξεις γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα» να λειτουργούν ως πιθανός παράγοντας νέας έντασης, αλλά και δοκιμασίας για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.