Σε σημαντική αναμόρφωση προχωρά ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών, με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να θέτει σε δημόσια διαβούλευση νέο νομοσχέδιο που αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τον Σεπτέμβριο. Οι αλλαγές που προωθούνται στοχεύουν στη διεύρυνση της βάσης των δικαιούχων, στη βελτίωση των όρων αποπληρωμής και στη δημιουργία πιο ευέλικτων επιλογών για τους οφειλέτες, τόσο προς το Δημόσιο όσο και προς τα ασφαλιστικά ταμεία.
Με τις νέες ρυθμίσεις εκτιμάται ότι θα αποκτήσουν πρόσβαση στον μηχανισμό έως και ένα εκατομμύριο μικροοφειλέτες, οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να ενταχθούν λόγω του ύψους των χρεών τους. Πρόκειται κυρίως για πολίτες με οφειλές από 5.000 έως 10.000 ευρώ προς την ΑΑΔΕ και τον ΕΦΚΑ μέσω του ΚΕΑΟ, μια κατηγορία που έως σήμερα έμενε εκτός ρυθμίσεων του εξωδικαστικού.
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή αφορά ακριβώς αυτή τη διεύρυνση. Με το νέο πλαίσιο καταργείται στην πράξη ο αποκλεισμός των μικροοφειλετών, οι οποίοι θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να ενταχθούν στον μηχανισμό και να επωφεληθούν από ρυθμίσεις δόσεων και πιθανές μειώσεις της συνολικής οφειλής τους.
Η δεύτερη σημαντική αλλαγή αφορά τη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας και ειδικότερα την κύρια κατοικία. Για πρώτη φορά εισάγεται η δυνατότητα ο οφειλέτης να διαχωρίζει την πρώτη κατοικία από την υπόλοιπη περιουσία του, εφόσον διαθέτει περισσότερα από ένα ακίνητα. Αυτό σημαίνει ότι θα μπορεί να επιλέγει ποια περιουσιακά στοιχεία θα ρευστοποιηθούν στο πλαίσιο της ρύθμισης, με στόχο την προστασία της κύριας κατοικίας από αναγκαστικά μέτρα.
Η τρίτη αλλαγή συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα προστασίας της κατοικίας και αφορά τους όρους αποπληρωμής. Στην περίπτωση που ο οφειλέτης επιλέξει να διατηρήσει την κύρια κατοικία του, προβλέπεται βελτιωμένη μεταχείριση της οφειλής, με μεγαλύτερο «κούρεμα» στο συνολικό χρέος και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις. Η ρύθμιση αυτή επιχειρεί να καταστήσει πιο βιώσιμες τις συμφωνίες και να μειώσει τον κίνδυνο νέων απωλειών ρυθμίσεων στο μέλλον.
Η τέταρτη αλλαγή αφορά τη λειτουργία της πλατφόρμας και την επανένταξη οφειλετών που είχαν στο παρελθόν ενταχθεί σε ρυθμίσεις αλλά τις έχασαν λόγω αδυναμίας πληρωμής. Με το νέο πλαίσιο, περίπου 7.000 οφειλέτες αποκτούν ξανά δυνατότητα υποβολής αίτησης για τα ίδια χρέη, με στόχο την επαναρύθμιση τους υπό πιο ευνοϊκούς όρους. Η δυνατότητα αυτή θα ισχύσει για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά την εφαρμογή του νέου συστήματος.
Σημαντική καινοτομία αποτελεί και η αναβάθμιση της ψηφιακής πλατφόρμας του εξωδικαστικού μηχανισμού. Από τον Σεπτέμβριο, ο αλγόριθμος δεν θα προσφέρει μόνο μία πρόταση ρύθμισης, όπως ισχύει σήμερα, αλλά δύο εναλλακτικά σενάρια. Το πρώτο θα βασίζεται στην πλήρη αποτύπωση της περιουσίας του οφειλέτη, ενώ το δεύτερο θα δίνει τη δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας. Με αυτόν τον τρόπο ο οφειλέτης θα μπορεί να συγκρίνει τις δύο επιλογές και να επιλέγει εκείνη που ανταποκρίνεται καλύτερα στην οικονομική του δυνατότητα και στις ανάγκες του.
Η συνολική φιλοσοφία των αλλαγών επικεντρώνεται στη μεγαλύτερη ευελιξία και στη δημιουργία περισσότερων επιλογών για τους πολίτες που αντιμετωπίζουν χρέη. Το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να αντιμετωπίσει διαχρονικά προβλήματα του συστήματος ρυθμίσεων, όπως ο αποκλεισμός των μικρών οφειλετών, η δυσκολία προστασίας της πρώτης κατοικίας και η αδυναμία επανένταξης όσων είχαν αποτύχει σε προηγούμενες ρυθμίσεις.
Παράλληλα, στόχος είναι να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού και να περιοριστεί ο αριθμός των μη εξυπηρετούμενων οφειλών, μέσα από πιο ρεαλιστικά σχήματα αποπληρωμής. Οι νέες ρυθμίσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους και την ενίσχυση της οικονομικής σταθερότητας των νοικοκυριών.
Με την εφαρμογή του νέου συστήματος, ο εξωδικαστικός μηχανισμός αναμένεται να μετατραπεί σε ένα πιο ευέλικτο εργαλείο ρύθμισης, με διευρυμένη πρόσβαση και περισσότερες επιλογές για τους οφειλέτες, αλλά και με αυξημένες δυνατότητες βιώσιμης αποπληρωμής των χρεών.