Παρά την καθιέρωση της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης στην κατανάλωση αντιβιοτικών, με τα τελευταία στοιχεία να αναδεικνύουν τη συνεχιζόμενη υπερκατανάλωση και τις σοβαρές επιπτώσεις που αυτή έχει στη μικροβιακή αντοχή.
Τα συμπεράσματα προκύπτουν από αναδρομική μελέτη του Ινστιτούτου Επιστημονικών Ερευνών του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, η οποία βασίστηκε στα δεδομένα της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ για την περίοδο 2018-2024 και παρουσιάστηκε από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας.
Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση αποκάλυψε το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος
Η υποχρεωτική ηλεκτρονική συνταγογράφηση αντιβιοτικών, που εφαρμόστηκε από τον Σεπτέμβριο του 2020, αποτέλεσε σημείο καμπής για την καταγραφή της κατανάλωσης στη χώρα.
Τα στοιχεία έδειξαν ότι πριν από την εφαρμογή του μέτρου περίπου το 40% των αντιβιοτικών διακινούνταν χωρίς ιατρική συνταγή, γεγονός που αποτυπώνει τη μεγάλη έκταση της ανεξέλεγκτης χρήσης φαρμάκων τα προηγούμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, η ψηφιακή καταγραφή έδωσε για πρώτη φορά τη δυνατότητα στο κράτος να αποκτήσει ολοκληρωμένη εικόνα της πραγματικής κατανάλωσης και να σχεδιάσει πιο αποτελεσματικές πολιτικές περιορισμού της κατάχρησης.
Ένας στους δύο Έλληνες έλαβε αντιβιοτικό μέσα στο 2024
Παρά τους νέους ελέγχους, η χρήση αντιβιοτικών παραμένει ιδιαίτερα υψηλή.
Η μελέτη δείχνει ότι το 45% του πληθυσμού έλαβε τουλάχιστον μία συνταγή αντιβιοτικού μέσα στο 2024, ποσοστό που διατηρεί την Ελλάδα σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Οι μεγαλύτερες ηλικίες εμφανίζουν τη συχνότερη χρήση, με τους πολίτες άνω των 55 ετών να λαμβάνουν πολύ περισσότερες θεραπείες, ενώ η υψηλότερη κατανάλωση καταγράφεται στις ηλικίες μεταξύ 80 και 85 ετών.
Παράλληλα, μετά την ηλικία των 20 ετών οι γυναίκες λαμβάνουν αντιβιοτικά συχνότερα από τους άνδρες, κυρίως λόγω λοιμώξεων του ουρογεννητικού συστήματος.
Προβληματισμός για την τήρηση των θεραπευτικών πρωτοκόλλων
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι μόλις το 9% των συνταγών ακολουθεί πλήρως τα εγκεκριμένα θεραπευτικά πρωτόκολλα, ενώ το υπόλοιπο 91% εκδίδεται εκτός της προβλεπόμενης ψηφιακής διαδικασίας.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, σε αρκετές περιπτώσεις οι γιατροί επιλέγουν να μην ενεργοποιούν το αντίστοιχο πρωτόκολλο, καθώς η διαδικασία απαιτεί επιπλέον καταχώριση στοιχείων ή περιορίζει τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.
Ποιες ειδικότητες συνταγογραφούν περισσότερο
Τα περισσότερα αντιβιοτικά συνταγογραφούνται από παθολόγους και γενικούς γιατρούς, οι οποίοι εκδίδουν περίπου το 35% του συνόλου των συνταγών.
Ωστόσο, σε αριθμό συνταγών ανά γιατρό, οι ουρολόγοι βρίσκονται στην κορυφή, με περίπου 800 συνταγές ετησίως κατά μέσο όρο.
Ακολουθούν:
- Ωτορινολαρυγγολόγοι (ΩΡΛ)
- Πνευμονολόγοι
- Παιδίατροι
- Οδοντίατροι
με εκατοντάδες συνταγογραφήσεις κάθε χρόνο.
Αντιβιοτικά ακόμη και για τη γρίπη
Ένα ακόμη εύρημα που προβληματίζει είναι η συχνή χορήγηση αντιβιοτικών για ιογενείς λοιμώξεις.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, εξακολουθεί να παρατηρείται ευρεία χρήση αντιβιοτικών σε ασθενείς με γρίπη, παρότι πρόκειται για νόσο που προκαλείται από ιό και δεν αντιμετωπίζεται με αντιβιοτική αγωγή.
Οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού ευθύνονται για το 20% έως 25% της συνολικής συνταγογράφησης, ενώ ακολουθούν οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος.
Υπερκατανάλωση στις τουριστικές περιοχές
Η έρευνα καταγράφει επίσης αυξημένη χρήση αντιβιοτικών στις τουριστικές περιοχές της χώρας, όπου παρατηρείται μεγαλύτερη κατανάλωση νεότερων και ισχυρότερων αντιβιοτικών, επιλογή που δεν συμβαδίζει πάντοτε με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Το Ινστιτούτο του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου προετοιμάζει ήδη δέσμη προτάσεων προς το υπουργείο Υγείας, με στόχο την αυστηροποίηση των ελέγχων, την ενίσχυση της ορθολογικής συνταγογράφησης και τον περιορισμό της μικροβιακής αντοχής, η οποία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία τα επόμενα χρόνια.