Η εγγύηση ενοικίου καταβάλλεται συνήθως με την υπογραφή της σύμβασης και αντιστοιχεί κατά κανόνα σε ένα ή δύο ενοίκια. Αν και αποτελεί πάγια πρακτική στην αγορά ακινήτων, δεν προβλέπεται ως υποχρεωτική από ειδική νομοθετική διάταξη. Οι όροι που τη διέπουν καθορίζονται κυρίως από όσα έχουν συμφωνήσει οι δύο πλευρές στο μισθωτήριο συμβόλαιο.
Σκοπός της είναι να λειτουργεί ως διασφάλιση για τον ιδιοκτήτη σε περίπτωση που ο ενοικιαστής δεν εκπληρώσει τις οικονομικές ή συμβατικές του υποχρεώσεις. Αντίθετα, όταν το ακίνητο επιστρέφεται στην προβλεπόμενη κατάσταση και δεν υπάρχουν οικονομικές εκκρεμότητες, η εγγύηση πρέπει να επιστραφεί.
Οι περιπτώσεις στις οποίες ο ιδιοκτήτης δεν επιστρέφει την εγγύηση ενοικίου:
1. Οφειλές από ενοίκια
Η πιο συνηθισμένη αιτία παρακράτησης της εγγύησης είναι τα ανεξόφλητα μισθώματα. Εάν ο ενοικιαστής αποχωρήσει χωρίς να έχει εξοφλήσει όλα τα ενοίκια, ο ιδιοκτήτης μπορεί να συμψηφίσει το οφειλόμενο ποσό με την εγγύηση.
Ωστόσο, η παρακράτηση δεν μπορεί να γίνει χωρίς αποδείξεις. Ο ιδιοκτήτης οφείλει να τεκμηριώνει το ύψος της οφειλής.
2. Ανεξόφλητοι λογαριασμοί και κοινόχρηστα
Η εγγύηση μπορεί επίσης να καλύψει οφειλές που σχετίζονται με τη χρήση του ακινήτου και βαρύνουν τον μισθωτή. Σε αυτές περιλαμβάνονται λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, φυσικού αερίου, τηλεφωνίας, καθώς και κοινόχρηστες δαπάνες, εφόσον προβλέπονται από τη σύμβαση.
Αν κατά την αποχώρηση διαπιστωθούν ανεξόφλητες υποχρεώσεις, ο ιδιοκτήτης έχει δικαίωμα να αφαιρέσει το αντίστοιχο ποσό από την εγγύηση.
3. Ζημιές πέρα από τη φυσιολογική χρήση
Άλλος ένας λόγος για τον οποίο μπορεί να μην επιστραφεί ολόκληρη η εγγύηση είναι η ύπαρξη ζημιών που δεν θεωρούνται φυσιολογική φθορά.
Η καθημερινή χρήση ενός ακινήτου προκαλεί αναμενόμενες φθορές, όπως μικρές αλλοιώσεις στους τοίχους ή φθαρμένα χρώματα, για τις οποίες ο ενοικιαστής δεν ευθύνεται. Αν όμως υπάρχουν σπασμένα κουφώματα, κατεστραμμένες ηλεκτρικές συσκευές, ζημιές σε έπιπλα ή σοβαρές φθορές που οφείλονται σε κακή χρήση ή αμέλεια, ο ιδιοκτήτης μπορεί να διεκδικήσει το κόστος αποκατάστασής τους.
Και σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει να διαθέτει αποδεικτικά στοιχεία, όπως φωτογραφίες, τιμολόγια επισκευών ή τεχνικές εκθέσεις.
4. Παράβαση των όρων της μίσθωσης
Η παρακράτηση της εγγύησης μπορεί να δικαιολογηθεί και όταν ο ενοικιαστής έχει παραβιάσει ουσιώδεις όρους του συμβολαίου.
Ενδεικτικά, αυτό μπορεί να συμβεί σε περιπτώσεις παράνομης υπεκμίσθωσης, χρήσης του ακινήτου για διαφορετικό σκοπό από εκείνον που συμφωνήθηκε ή άλλων παραβάσεων που προκάλεσαν οικονομική ζημία στον ιδιοκτήτη.
Σε κάθε περίπτωση, η παρακράτηση δεν μπορεί να λειτουργεί ως τιμωρία, αλλά πρέπει να συνδέεται με πραγματική και αποδεδειγμένη ζημία.
Πότε επιστρέφεται η εγγύηση
Ο ενοικιαστής δικαιούται να λάβει πίσω την εγγύησή του όταν έχει εξοφλήσει όλα τα ενοίκια, δεν υπάρχουν ανεξόφλητοι λογαριασμοί ή κοινόχρηστα, το ακίνητο παραδίδεται χωρίς ζημιές πέρα από τη συνήθη φθορά και έχουν τηρηθεί οι όροι του μισθωτηρίου.
Συνήθως η επιστροφή πραγματοποιείται με την ολοκλήρωση της μίσθωσης και την παράδοση του ακινήτου.
Εάν ο ιδιοκτήτης αρνηθεί να επιστρέψει την εγγύηση χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, ο ενοικιαστής μπορεί αρχικά να ζητήσει εξηγήσεις και, αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, να αναζητήσει νομική υποστήριξη για τη διεκδίκηση του ποσού.
Από την πλευρά του, ο ιδιοκτήτης οφείλει να μπορεί να αποδείξει με στοιχεία τους λόγους για τους οποίους προχώρησε στην παρακράτηση της εγγύησης.