Χωρίς εισοδηματικό «κόφτη» η αξιολόγηση των αιτήσεων – Στο επίκεντρο η εργασία, η φορολογική και ασφαλιστική συνέπεια
Η διαδικασία απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας μέσω πολιτογράφησης περνά σε νέα φάση, μετά τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και τις νέες οδηγίες που διαβιβάστηκαν στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών. Το βασικό μήνυμα είναι ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο εισοδηματικό όριο που λειτουργεί αυτομάτως ως «κόφτης» για την αποδοχή ή την απόρριψη μιας αίτησης.
Οι νέες οδηγίες της Γενικής Διεύθυνσης Ιθαγένειας, οι οποίες διαβιβάστηκαν στις 24 Σεπτεμβρίου σε όλες τις Περιφερειακές Διευθύνσεις Ιθαγένειας της χώρας, προβλέπουν ότι το ετήσιο εισόδημα θα πρέπει να εξετάζεται σε συνδυασμό με το σύνολο των στοιχείων που προβλέπει ο Κώδικας Ιθαγένειας. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν η εργασιακή κατάσταση του αιτούντος, η οικονομική του ένταξη, αλλά και η συνέπεια ως προς τις φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις του.
Τις λεπτομέρειες του νέου πλαισίου παρουσίασε στη Βουλή ο υφυπουργός Εσωτερικών Βασίλης Σπανάκης, απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση. Όπως προκύπτει από τις οδηγίες που έχουν σταλεί στις υπηρεσίες, η αξιολόγηση κάθε φακέλου θα πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα και να λαμβάνει υπόψη τη συνολική εικόνα του αιτούντος και όχι αποκλειστικά το ύψος του εισοδήματός του. Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή έχουν οι αποφάσεις 715/2026 και 717/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας. Με βάση τις δικαστικές κρίσεις, το ύψος του ετήσιου εισοδήματος δεν μπορεί να αποτελεί από μόνο του λόγο για την αποδοχή ή την απόρριψη μιας αίτησης πολιτογράφησης. Αυτό δεν σημαίνει ότι το οικονομικό στοιχείο παύει να εξετάζεται. Αντίθετα, η οικονομική ένταξη εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της συνολικής αξιολόγησης. Η διαφορά βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται: το εισόδημα αποτελεί ένα από τα στοιχεία του φακέλου και πρέπει να συνεκτιμάται μαζί με τα υπόλοιπα δεδομένα που προβλέπει η νομοθεσία.
Έτσι, ένας αιτών δεν θα αντιμετωπίζει αυτομάτως απόρριψη επειδή το δηλωθέν εισόδημά του βρίσκεται κάτω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο. Οι υπηρεσίες καλούνται να εξετάζουν τη συνολική οικονομική και εργασιακή εικόνα και να καταλήγουν σε εξατομικευμένη κρίση.
Στο επίκεντρο η σταθερή εργασία
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σταθερότητα της εργασίας του αιτούντος. Η εργασιακή πορεία, η δυνατότητα οικονομικής αυτοτέλειας και η συνολική εικόνα της οικονομικής ένταξης αποτελούν στοιχεία που μπορούν να συνεκτιμηθούν κατά την εξέταση του φακέλου. Παράλληλα, σημαντικό στοιχείο αποτελεί η φορολογική και ασφαλιστική συνέπεια. Η τήρηση των υποχρεώσεων απέναντι στο Δημόσιο και στους ασφαλιστικούς φορείς εντάσσεται πλέον με σαφήνεια στο πλαίσιο των στοιχείων που εξετάζονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Η προσέγγιση αυτή οδηγεί σε μια περισσότερο συνολική αξιολόγηση της οικονομικής ένταξης, καθώς η εικόνα του αιτούντος δεν προκύπτει αποκλειστικά από έναν αριθμό που αφορά το ετήσιο εισόδημά του. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στον τρόπο με τον οποίο θα συντάσσονται οι απορριπτικές αποφάσεις. Όταν μια αίτηση πολιτογράφησης απορρίπτεται, η απόφαση θα πρέπει να περιλαμβάνει πλήρη και εξατομικευμένη αιτιολογία, με συγκεκριμένη αναφορά στα στοιχεία που οδήγησαν την υπηρεσία στη συγκεκριμένη κρίση. Με άλλα λόγια, δεν αρκεί πλέον μια γενική αναφορά στην οικονομική κατάσταση του αιτούντος. Η διοίκηση θα πρέπει να εξηγεί ποια στοιχεία εξετάστηκαν, πώς αξιολογήθηκαν και για ποιο λόγο κρίθηκε ότι δεν πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Το νέο πλαίσιο εφαρμόζεται στις εκκρεμείς αιτήσεις, αλλά και σε εκείνες που θα κατατεθούν από εδώ και στο εξής. Οι Περιφερειακές Διευθύνσεις Ιθαγένειας καλούνται να εφαρμόζουν τις νέες κατευθύνσεις κατά την εξέταση των φακέλων. Ωστόσο, η αλλαγή δεν σημαίνει ότι όλες οι παλαιότερες απορριπτικές αποφάσεις θα επανεξεταστούν αυτόματα. Όπως διευκρινίστηκε, η υποχρέωση συμμόρφωσης προς ακυρωτική δικαστική απόφαση αφορά τη συγκεκριμένη δικαστική κρίση και δεν συνεπάγεται γενικευμένη επανεξέταση όλων των υποθέσεων που έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Οι αποφάσεις που έχουν καταστεί οριστικές εξακολουθούν να ισχύουν, εφόσον δεν έχουν ανακληθεί ή ακυρωθεί με νόμιμο τρόπο. Το νέο πλαίσιο ουσιαστικά μεταφέρει το βάρος από ένα αποκλειστικά αριθμητικό κριτήριο σε μια συνολική και εξατομικευμένη αξιολόγηση. Το εισόδημα παραμένει στοιχείο που εξετάζεται, αλλά δεν λειτουργεί μόνο του. Μαζί του συνεκτιμώνται η εργασία, η οικονομική ένταξη, η φορολογική και ασφαλιστική συνέπεια και τα υπόλοιπα στοιχεία που προβλέπει ο Κώδικας Ιθαγένειας.
Η εξέλιξη αυτή αφορά χιλιάδες αιτήσεις πολιτογράφησης που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια εξέτασης, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποκτά πλέον η αιτιολόγηση των αποφάσεων των υπηρεσιών. Στόχος των νέων οδηγιών είναι η εφαρμογή των δικαστικών παραδοχών με ενιαίο τρόπο από τις υπηρεσίες Ιθαγένειας σε ολόκληρη τη χώρα.