Σε πεδίο έντονων προσδοκιών αλλά και διαρκούς ταλαιπωρίας εξελίσσεται το ζήτημα των αναδρομικών για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους της χώρας. Την ώρα που ο e-ΕΦΚΑ επιχειρεί να «τρέξει» τις τμηματικές πληρωμές, μια τεράστια δεξαμενή ασφαλισμένων παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα σε γραφειοκρατικά γρανάζια, ελλιπή ψηφιακά αρχεία και δικαστικές εκκρεμότητες.
Στην ακτινογραφία των 37.003 εκκρεμών επανυπολογισμών του φορέα, καταγράφονται δικαιούχοι που βλέπουν μόνιμες αυξήσεις έως και 86 ευρώ τον μήνα, αλλά και επιστροφές που φτάνουν ή και ξεπερνούν τις 20.000 ευρώ, την ίδια στιγμή που η αναμονή αγγίζει πλέον τους 82 μήνες και το διπλό μέτωπο με τις επικουρικές και τα δώρα παραμένει ανοιχτό.
Το τοπίο των αναδρομικών κινείται πλέον σε δύο παράλληλες ταχύτητες: Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι διορθώσεις και οι επανυπολογισμοί των κύριων συντάξεων με βάση τα αυξημένα ποσοστά αναπλήρωσης του νόμου 4670/2020 (νόμος Βρούτση). Από την άλλη, παραμένει εκκρεμές το «καυτό» μέτωπο των αναδρομικών 11μήνου για τις επικουρικές συντάξεις και τα δώρα.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, συνολικά 37.003 κύριες συντάξεις από διάφορα πρώην ασφαλιστικά ταμεία βρίσκονται στη βάσανο του επανελέγχου. Οι συνταξιούχοι αυτοί περιμένουν την οριστική εκκαθάριση της σύνταξής τους, η οποία συνεπάγεται μόνιμη μηνιαία αύξηση στο εισόδημά τους αλλά και αναδρομικά ποσά που υπολογίζονται από τον Οκτώβριο του 2019 – δηλαδή μια περίοδο αναμονής που φτάνει τους 82 μήνες.
Η μερίδα του λέοντος των εκκρεμών αυτών υποθέσεων συγκεντρώνεται σε πέντε μεγάλους φορείς:
● ΟΑΕΕ – ΤΕΒΕ: 12.092 συντάξεις.
● ΙΚΑ: 11.256 συντάξεις.
● Δημόσιο: 8.723 συντάξεις.
● ΕΤΑΑ – ΤΣΑΥ: 1.420 συντάξεις.
● ΤΑΠ ΟΤΕ: 693 συντάξεις.
Παρότι ο e-ΕΦΚΑ προχωρά σε εμβόλιμες πληρωμές – όπως η πρόσφατη καταβολή άνω των 10,8 εκατ. ευρώ σε 6.264 δικαιούχους (μεταξύ των οποίων και 1.236 συνταξιούχοι αναπηρίας) – ο ρυθμός εκκαθάρισης παραμένει αργός.
Τα ποσά των αναδρομικών παρουσιάζουν τεράστια διακύμανση: ξεκινούν από μερικές εκατοντάδες ευρώ και σε περιπτώσεις συνταξιούχων με πολλά έτη ασφάλισης (άνω των 30 – 35 ετών) και υψηλές συντάξιμες αποδοχές, οι επιστροφές ξεπερνούν τις 7.000 ευρώ, φτάνοντας σε εξαιρετικές περιπτώσεις έως και τις 20.000 ευρώ.
Ενδεικτικά σενάρια αυξήσεων και αναδρομικών:
α. Με 31 έτη ασφάλισης
● Συντάξιμος μισθός 1.100 ευρώ: Μηνιαία αύξηση 7 ευρώ. Αναδρομικά 588 ευρώ.
● Συντάξιμος μισθός 1.560 ευρώ: Μηνιαία αύξηση 10 ευρώ. Αναδρομικά 834 ευρώ.
● Συντάξιμος μισθός 1.950 ευρώ: Μηνιαία αύξηση 13 ευρώ. Αναδρομικά 1.042 ευρώ.
β. Με 33 έτη ασφάλισης
● Συντάξιμος μισθός 1.200 ευρώ: Μηνιαία αύξηση 23 ευρώ. Αναδρομικά 1.886 ευρώ.
● Συντάξιμος μισθός 1.520 ευρώ: Μηνιαία αύξηση 29 ευρώ. Αναδρομικά 2.378 ευρώ.
● Συντάξιμος μισθός 2.000 ευρώ. Μηνιαία αύξηση 39 ευρώ. Αναδρομικά 3.198 ευρώ.
γ. Με 35 έτη ασφάλισης
● Συντάξιμος μισθός 1.340 ευρώ: Μηνιαία αύξηση 55 ευρώ. Αναδρομικά 4.510 ευρώ.
● Συντάξιμος μισθός 1.650 ευρώ: Μηνιαία αύξηση 67 ευρώ. Αναδρομικά 5.494 ευρώ.
● Συντάξιμος μισθός 1.960 ευρώ: Μηνιαία αύξηση 80 ευρώ. Αναδρομικά 6.560 ευρώ.
● Συντάξιμος μισθός 2.115 ευρώ: Μηνιαία αύξηση 86 ευρώ. Αναδρομικά 7.052 ευρώ.
Χαρακτηριστική περίπτωση:
Συνταξιούχος που λάμβανε αρχική σύνταξη 850 ευρώ και με τις γενικές αυξήσεις των τελευταίων ετών είχε φτάσει στα 989 ευρώ, χωρίς όμως να έχει υπολογιστεί η διορθωτική αναπλήρωση του ν. 4670/2020. Με τη νέα εκκαθάριση, η βασική του σύνταξη αυξάνεται κατά 50 ευρώ (ανεβαίνοντας στα 900 ευρώ προ προσαρμογών), με αποτέλεσμα το τελικό επανακαθορισμένο ποσό να διαμορφώνεται στα 1.047 ευρώ. Το καθαρό μηνιαίο όφελος είναι 58 ευρώ, ενώ τα αναδρομικά που του οφείλονται για την περίοδο Οκτωβρίου 2019 – Αυγούστου 2026 αγγίζουν τα 4.756 ευρώ.
Οι καθυστερήσεις στον e-ΕΦΚΑ δεν είναι μόνο θέμα φορέα, αλλά και δομικών προβλημάτων του παρελθόντος. Οι κύριες αιτίες εντοπίζονται σε:
1. Λανθασμένα στοιχεία ασφάλισης: Αποκλίσεις ανάμεσα στα πραγματικά ένσημα και στα καταχωρισμένα στα παλαιά καρτελοφόρα συστήματα.
2. Ελλείψεις στο Ηλεκτρονικό Αρχείο: Δυσκολία διασταύρωσης στοιχείων για παράλληλη ή διαδοχική ασφάλιση.
3. Πολυπλοκότητα ειδικών κατηγοριών: Ιδιαίτερες καταστάσεις όπως συντάξεις αναπηρίας ή χηρείας, που απαιτούν χειροκίνητο έλεγχο από τους εισηγητές.
4. Το άλλο μεγάλο «αγκάθι»: Τα δικαστικά αναδρομικά 11μήνου.
Πέραν των διοικητικών επανυπολογισμών, παραμένει σε εκκρεμότητα η μεγάλη οφειλή για τις περικοπές στις επικουρικές συντάξεις και τα δώρα για το 11μηνο Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016. Εδώ η αγορά χωρίζεται σε δύο κατηγορίες:
● 370.000 συνταξιούχοι με δικαστικές προσφυγές: Πρόκειται για όσους κατέθεσαν αγωγές έως τον Ιούλιο του 2020. Τα ποσά που τους οφείλονται κυμαίνονται από 400 έως 4.000 ευρώ, ωστόσο η καταβολή τους καθυστερεί δραματικά, ενώ υφίστανται και υψηλές κρατήσεις (φόρος 20%, εισφορά υγείας 6% κ.ά.).
● 800.000 συνταξιούχοι χωρίς προσφυγές: Παρότι υπέστησαν τις ίδιες παράνομες περικοπές, παραμένουν στον «αέρα» καθώς η νομοθετική απαγόρευση νέων προσφυγών μετά το 2020 τους στέρησε τη δικαστική οδό. Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει κατά καιρούς σενάρια για ένα εφάπαξ επίδομα – συμβιβασμό (της τάξης των 600 – 800 ευρώ), καθώς η πλήρης εξόφληση όλων θα απαιτούσε κονδύλια άνω των 2 δισ. ευρώ.
Η αποκατάσταση των αδικιών στις συντάξεις αποδεικνύεται μια εξαιρετικά βραδεία διαδικασία. Παρά τις μηνιαίες ενέσεις ρευστότητας από τον e-ΕΦΚΑ, η «μαύρη τρύπα» των 37.000 εκκρεμών επανυπολογισμών και η ομηρία εκατοντάδων χιλιάδων δικαιούχων αναδρομικών αποδεικνύουν ότι η πλήρης εξυγίανση του ασφαλιστικού συστήματος απέχει ακόμη από την ολοκλήρωσή της.