Νέες πιέσεις εξακολουθούν να καταγράφονται στις τιμές των τροφίμων, παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει το τελευταίο διάστημα για τη συγκράτηση του κόστους και την προστασία των καταναλωτών. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι σε αρκετές βασικές κατηγορίες προϊόντων οι τιμές στην Ελλάδα παραμένουν αυξημένες, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς συνθήκες, το κόστος παραγωγής και οι μεταβολές στις αγορές συνεχίζουν να επηρεάζουν την τελική τιμή στο ράφι.
Η κυβέρνηση συνεχίζει τις παρεμβάσεις για τη συγκράτηση των τιμών, με στόχο να περιοριστούν οι επιβαρύνσεις για τα νοικοκυριά και, όπου οι συνθήκες της αγοράς το επιτρέπουν, να υπάρξει σταδιακή αποκλιμάκωση. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρμόδιοι φορείς παρακολουθούν στενά τους τιμοκαταλόγους και τις μεταβολές στην αγορά, ενώ συνεχίζονται οι παρεμβάσεις προς προμηθευτές και αλυσίδες σούπερ μάρκετ για χαμηλότερες τιμές σε βασικά προϊόντα.
Στόχος δεν είναι μόνο να περιοριστεί ο ρυθμός των ανατιμήσεων, αλλά να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για πραγματικές μειώσεις όπου αυτό είναι εφικτό. Η προσπάθεια επικεντρώνεται ιδιαίτερα στα βασικά είδη διατροφής, ώστε οι μειώσεις του κόστους σε πρώτες ύλες, ενέργεια ή άλλους συντελεστές παραγωγής να περνούν σταδιακά και στην τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Οι τιμές παραμένουν υπό πίεση
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τον Αύγουστο καταγράφηκαν αυξήσεις στην Ελλάδα σε 18 από τις 33 βασικές κατηγορίες τροφίμων σε σύγκριση με τον Ιανουάριο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, οι μεταβολές έφτασαν σε διψήφια ποσοστά, γεγονός που εξακολουθεί να επιβαρύνει τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Η εικόνα δεν είναι ενιαία για όλα τα προϊόντα, καθώς σε ορισμένες κατηγορίες παρατηρούνται αποκλιμακώσεις. Ωστόσο, το συνολικό επίπεδο των τιμών των τροφίμων εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται για τη σταδιακή αποκλιμάκωση.
Διαφορετικές ταχύτητες σε Ελλάδα και Ευρωζώνη
Χαρακτηριστικές είναι ορισμένες συγκρίσεις με την Ευρωζώνη. Το γιαούρτι εμφανίζει αύξηση περίπου 4% στην Ελλάδα, έναντι περίπου 1% στην Ευρωζώνη, ενώ στα εσπεριδοειδή η αύξηση φτάνει περίπου το 12%, έναντι 5% στην Ευρωζώνη. Στα αλλαντικά η άνοδος στην Ελλάδα κινείται κοντά στο 4%, ενώ στις χώρες της Ευρωζώνης οι τιμές εμφανίζονται σχεδόν σταθερές.
Οι διαφοροποιήσεις αυτές αποτυπώνουν τις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στις επιμέρους αγορές, αλλά και τις πιέσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις και καταναλωτές. Παράλληλα, η αποκλιμάκωση σε προϊόντα όπως τα λαχανικά και το ελαιόλαδο συμβάλλει στη βελτίωση της συνολικής εικόνας.
Σημαντική η αποκλιμάκωση σε ορισμένα προϊόντα
Παρά τις νέες ανατιμήσεις, υπάρχουν κατηγορίες στις οποίες καταγράφεται υποχώρηση των τιμών. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι η πορεία των τιμών δεν είναι μονόδρομος και ότι, όταν υποχωρούν οι πιέσεις στην παραγωγή και στις διεθνείς αγορές, μπορεί να υπάρξει αντίστοιχη αποκλιμάκωση και στην τελική τιμή.
Σε κάθε περίπτωση, η σωρευτική επιβάρυνση των προηγούμενων ετών εξακολουθεί να είναι αισθητή. Οι τιμές των τροφίμων παραμένουν περίπου 33% υψηλότερες σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2021, ενώ στην Ευρωζώνη η αντίστοιχη αύξηση διαμορφώνεται περίπου στο 31%.
Μεγάλες διαφορές σε επώνυμα προϊόντα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διαφορές στις τιμές ίδιων προϊόντων πολυεθνικών εταιρειών μεταξύ διαφορετικών ευρωπαϊκών αγορών. Ενδεικτικά, βρεφικό γάλα πωλείται στην Ελλάδα περίπου 28,5 ευρώ το κιλό, ενώ στο Βέλγιο η αντίστοιχη τιμή διαμορφώνεται περίπου στα 17 ευρώ.
Ανάλογη εικόνα εμφανίζεται και σε ορισμένα δημητριακά, με την τιμή στην Ελλάδα να πλησιάζει τα 11 ευρώ το κιλό, έναντι περίπου 6 ευρώ στην Ιταλία. Οι διαφορές αυτές αναδεικνύουν ένα σύνθετο ζήτημα που συνδέεται με τη λειτουργία της αγοράς, την τιμολογιακή πολιτική των πολυεθνικών, το κόστος διανομής και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε χώρας.
Στο επίκεντρο η συγκράτηση των τιμών
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι παρεμβάσεις για τη συγκράτηση των τιμών συνεχίζονται, με στόχο να περιοριστούν οι επιβαρύνσεις για τα νοικοκυριά και να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στην αγορά. Τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί περιλαμβάνουν παρεμβάσεις στο περιθώριο κέρδους, συμφωνίες και πρωτοβουλίες με προμηθευτές και αλυσίδες σούπερ μάρκετ, καθώς και δράσεις που αποσκοπούν στη διατήρηση χαμηλότερων τιμών σε βασικά προϊόντα.
Η αντιμετώπιση της ακρίβειας, ωστόσο, δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό ζήτημα. Οι διεθνείς τιμές πρώτων υλών, το ενεργειακό κόστος, οι μεταφορές, οι κλιματικές συνθήκες και οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές επηρεάζουν σημαντικά το κόστος παραγωγής και διακίνησης των τροφίμων, μεταφέροντας πιέσεις σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά.
Νέες ανατιμήσεις στο προσκήνιο
Την ίδια στιγμή, στις αρμόδιες αρχές έχουν ήδη γνωστοποιηθεί νέοι τιμοκατάλογοι που περιλαμβάνουν αυξήσεις σε γαλακτοκομικά, τυροκομικά και αρτοσκευάσματα, σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 15%.
Η εξέλιξη αυτή βρίσκεται στο μικροσκόπιο των αρμόδιων μηχανισμών, καθώς ζητούμενο παραμένει να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της αγοράς και να αποτραπούν αδικαιολόγητες επιβαρύνσεις για τους καταναλωτές.
Η πορεία των τιμών το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από τις διεθνείς εξελίξεις, την πορεία του κόστους παραγωγής και ενέργειας, αλλά και από τον βαθμό στον οποίο οι παρεμβάσεις στην αγορά θα μπορέσουν να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό και να περιορίσουν τις πιέσεις στο ράφι.
Σε αυτή τη συγκυρία, η προσπάθεια για τη σταδιακή αποκλιμάκωση των τιμών παραμένει βασική προτεραιότητα, με την αγορά και τους αρμόδιους φορείς να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.