Η Αποκριά στην Ελλάδα ζωντανεύει κάθε χρόνο σε πόλεις και χωριά, γεμίζοντας τους δρόμους με χρώμα, μουσική και ξέφρενους ρυθμούς. Οι τρεις εβδομάδες πριν από την Καθαρά Δευτέρα, γνωστές ως «Αποκριές», σηματοδοτούν παραδοσιακά περίοδο νηστείας από το κρέας, ενώ η λατινική λέξη Carnival προέρχεται από το Carne vale, που σημαίνει «αντίο στο κρέας».
Οι ρίζες της Αποκριάς χάνονται στην αρχαιότητα και συνδέονται με μυσταγωγικά έθιμα και διονυσιακές γιορτές, όπου οι μεταμφιέσεις και οι χοροί είχαν στόχο την υγεία, τη γονιμότητα και την ευφορία της γης. Τα ονόματα των μεταμφιεσμένων διαφέρουν από τόπο σε τόπο — κουδουνάτοι, καμουζέλες, μούσκαροι, ενώ οι πιο γνωστοί όροι είναι μασκαράδες και καρνάβαλοι, από τις ιταλικές maschera και carnevale.
Θράκη και Ξάνθη: Το «Κάψιμο του Τζάρου»
Στην Ξάνθη, το καρναβάλι κορυφώνεται με το «κάψιμο του Τζάρου», ένα ανθρώπινο ομοίωμα που καίγεται πάνω σε σωρό από πουρνάρια, ξορκίζοντας το κακό και παλαιότερα τους ψύλλους του καλοκαιριού. Το έθιμο, μεταφερθέν από πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης, προσελκύει επισκέπτες από γειτονικές χώρες και είναι ένα από τα μεγαλύτερα καρναβάλια της Βόρειας Ελλάδας.
Διδυμότειχο: Το έθιμο του Μπέη
Στο Διδυμότειχο, οι συμμετέχοντες φορούν παλιά ρούχα και αυτοσχέδιες μεταμφιέσεις, περιδιαβαίνοντας τους δρόμους σε μια «γύρα» και αναπαριστώντας παραδοσιακές αγροτικές εργασίες. Το έθιμο, με έντονο συμβολισμό, συνδέει το παρελθόν με το παρόν, ενώ η βραδιά ολοκληρώνεται με γλέντι στις τοπικές ταβέρνες.
Καστοριά: Μπουμπούνες και Χάσκαρης
Στην Καστοριά, οι Μπουμπούνες —μεγάλες φωτιές στις πλατείες— δημιουργούν την ατμόσφαιρα της Αποκριάς, ενώ ο Χάσκαρης είναι ένα παραδοσιακό παιχνίδι με αυγό που σηματοδοτεί τη νηστεία της Σαρακοστής.
Κοζάνη: Οι Φανοί
Οι Φανοί της Κοζάνης, μεγάλες φωτιές στις γειτονιές, συνδυάζουν κρασί, χορό, τραγούδια και αθυροστομία. Την τελευταία Κυριακή, όλοι οι Φανοί ανάβουν ταυτόχρονα, δημιουργώντας ένα φλεγόμενο θέαμα που καταλήγει σε ξέφρενο γλέντι.
Σέρρες: Ο Μπαμπόγερος
Στο Φλάμπουρο Σερρών, οι Μπαμπόγεροι φορούν δέρματα ζώων και μεγάλα κουδούνια, σκορπώντας φόβο και χαρά, ενώ η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί κορύφωση του εθίμου με μουσική και χορό στην κεντρική πλατεία.
Νάουσα: Οι Μπούλες
Στη Νάουσα της Ημαθίας, το δρώμενο των Μπούλων περιλαμβάνει περίτεχνα ενδύματα και μάσκες, με ζουρνάδες και νταούλια να συνοδεύουν τους χορούς, διατηρώντας την αυστηρή τελετουργική παράδοση.
Ιωάννινα: Τζαμάλες
Στα Ιωάννινα, οι Τζαμάλες —μεγάλες φωτιές στις συνοικίες— δημιουργούν ανοιξιάτικο καθαρτήριο, ενώ η προετοιμασία γίνεται από πολιτιστικούς συλλόγους και κατοίκους, που συναγωνίζονται για την εντυπωσιακότερη φωτιά.
Σοχός Θεσσαλονίκης: Κουδουνοφόροι
Στον Σοχό, οι Κουδουνοφόροι φορούν τραγόμορφες μεταμφιέσεις και κουδούνια, χορεύοντας ξέφρενα στους δρόμους, ενώ αναβιώνουν τελετουργικά της συγχώρεσης και παραδοσιακούς γάμους-παρωδίες.
Τύρναβος: Το Μπουρανί
Στον Τύρναβο, η Αποκριά συνδέεται με το Μπουρανί, έθιμο με φαλλικούς συμβολισμούς, τσίπουρο και σούπα από αγριόχορτα, με σατυρικά τραγούδια και έντονο διονυσιακό χαρακτήρα.
Νησιά του Αιγαίου και Ιόνιο
Στη Σέριφο και Αμοργό αναβιώνει το έθιμο του Καπετάνιου, ενώ στη Σκόπελο η Τράτα αναπαριστά τη ζωή των κουρσάρων. Στη Ζάκυνθο, κορυφαία στιγμή αποτελεί η περιφορά του Καρνάβαλου και η «Κηδεία της Μάσκας».
Ρέθυμνο: Το Κρητικό Καρναβάλι
Το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι, από τα παλαιότερα της Ελλάδας, ξεχωρίζει για τις μεγάλες παρελάσεις, τις θεατρικές εκδηλώσεις και το Κυνήγι του Κρυμμένου Θησαυρού. Η αυλαία πέφτει με το κάψιμο του Βασιλιά Καρνάβαλου, σηματοδοτώντας το τέλος της Αποκριάς και την έναρξη της Σαρακοστής.
Από τη Θράκη ως την Κρήτη, η Αποκριά στην Ελλάδα συνδυάζει παράδοση, μουσική, χορό, σατυρικό χιούμορ και συλλογική συμμετοχή, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία για ντόπιους και επισκέπτες.