Με δημόσιο διάγγελμα το πρωί της Δευτέρας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το εναρκτήριο λάκτισμα για τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος, σηματοδοτώντας την πρόθεση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε βαθιές και θεσμικά τολμηρές αλλαγές στον καταστατικό χάρτη της χώρας.
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε τους βασικούς άξονες της κυβερνητικής πρότασης, επιδιώκοντας να ανοίξει έναν ευρύτερο πολιτικό και κοινωνικό διάλογο γύρω από ζητήματα που αγγίζουν τον πυρήνα της λειτουργίας της δημοκρατίας και των θεσμών.
Στο επίκεντρο των προτεινόμενων αλλαγών βρίσκεται η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών, με στόχο την άρση των προνομίων και την ενίσχυση της λογοδοσίας. Παράλληλα, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη θέση του υπέρ της αναθεώρησης του άρθρου 16, κάνοντας λόγο για την ανάγκη άρσης του «αναχρονιστικού μονοπωλίου» στην ανώτατη εκπαίδευση και για τη θεσμική κατοχύρωση της ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας, με την πρόταση για καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας, ώστε να διαφυλαχθεί ο υπερκομματικός χαρακτήρας του αξιώματος. Επιπλέον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ζήτημα ενίσχυσης της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, προτείνοντας τη μεγαλύτερη συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων.
Στο πολιτικό του μήνυμα, ο πρωθυπουργός απηύθυνε κάλεσμα «σε κόμματα και πολίτες για έναν εποικοδομητικό προβληματισμό», υπογραμμίζοντας ότι το ίδιο το Σύνταγμα επιβάλλει τη διαμόρφωση ευρύτερων συναινέσεων. Την ίδια στιγμή, απέστειλε επιστολή στους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ζητώντας τους να καταθέσουν προτάσεις και παρατηρήσεις ενόψει της κατάρτισης της τελικής πρότασης του κυβερνώντος κόμματος.
Στην επιστολή αυτή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επαναφέρει με έμφαση τη συζήτηση για την καθολική αξιολόγηση στο Δημόσιο και τον επαναπροσδιορισμό της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, συνδέοντας ευθέως τη συνταγματική αναθεώρηση με τη μάχη κατά των χρόνιων παθογενειών του κράτους και του λεγόμενου «βαθέος κράτους».
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε το Σύνταγμα του 1975 ως ένα ιστορικά ανθεκτικό και θεσμικά επιτυχημένο κείμενο, το οποίο, ωστόσο, φέρει τα χαρακτηριστικά μιας άλλης εποχής. Όπως σημείωσε, οι προκλήσεις του 21ου αιώνα – από την τεχνητή νοημοσύνη και την κλιματική κρίση έως τη δημοσιονομική σταθερότητα και την ταχύτητα απονομής της Δικαιοσύνης – απαιτούν νέες συνταγματικές απαντήσεις.
Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα έχει και η αναφορά του στην ανάγκη θεσμικών «δικλίδων» που θα αποτρέπουν τη δημοσιονομική εκτροπή και τον λαϊκισμό, παραπέμποντας εμμέσως στις εμπειρίες της οικονομικής κρίσης. Ο στόχος, όπως τον περιέγραψε, είναι μια λειτουργική, σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία, με θεσμούς που εμπνέουν εμπιστοσύνη και διασφαλίζουν τη σταθερότητα.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας καλούνται να καταθέσουν τις προτάσεις τους εντός Φεβρουαρίου, ώστε τον Μάρτιο να παρουσιαστεί η ολοκληρωμένη πρόταση του κόμματος και τον Απρίλιο να συσταθεί η κοινοβουλευτική προαναθεωρητική επιτροπή. Υπενθυμίζεται ότι για την αναθεώρηση των συνταγματικών διατάξεων απαιτείται πλειοψηφία 3/5, δηλαδή 180 βουλευτές, είτε στην προαναθεωρητική είτε στην αναθεωρητική Βουλή.
Στο κυβερνητικό επιτελείο που αναλαμβάνει τον συντονισμό της διαδικασίας κεντρικό ρόλο έχει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σε στενή συνεργασία με τον γενικό γραμματέα του πρωθυπουργού Στέλιο Κουτνατζή. Εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας στην αρμόδια επιτροπή θα είναι ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, ενώ ενεργό ρόλο στη θεσμική συζήτηση διαδραματίζει και ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος, ο οποίος έχει ήδη απευθυνθεί στο Συμβούλιο της Βενετίας για το καθεστώς ασυλίας πολιτικών προσώπων σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη.
Από το Μέγαρο Μαξίμου, στη διαδικασία συμμετέχουν επίσης ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Γιώργος Μυλωνάκης και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, διαμορφώνοντας το πολιτικό και επικοινωνιακό πλαίσιο μιας αναθεώρησης που η κυβέρνηση θέλει να εμφανίσει ως τομή θεσμικού εκσυγχρονισμού και όχι ως πεδίο στείρας κομματικής αντιπαράθεσης.