Στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης βρίσκεται για ακόμη μία φορά η κατάσταση των δομών ψυχοκοινωνικής υποστήριξης των μαθητών, με αφορμή πρόσφατα περιστατικά σχολικής βίας αλλά και τις αυξανόμενες ανάγκες ψυχικής υγείας που καταγράφονται στις σχολικές κοινότητες σε όλη τη χώρα.
Ομάδα βουλευτών κατέθεσε κοινοβουλευτική ερώτηση προς τα αρμόδια υπουργεία, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινές δομές αδυνατούν να ανταποκριθούν στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών και των οικογενειών τους, ενώ παράλληλα εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο προωθείται η λειτουργία τηλεφωνικής γραμμής ψυχολογικής υποστήριξης για τους υποψηφίους των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
Οι αυξημένες ανάγκες στα σχολεία
Σύμφωνα με όσα επισημαίνονται, τα περιστατικά που καταγράφονται το τελευταίο διάστημα σε σχολικές μονάδες, όπως και το πρόσφατο συμβάν στην Ηλιούπολη, αναδεικνύουν την ανάγκη ύπαρξης σταθερών και οργανωμένων δομών ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.
Όπως τονίζεται, η αποτελεσματική ψυχολογική και κοινωνική παρέμβαση προϋποθέτει τη δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στον μαθητή και τον ειδικό επιστήμονα. Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται σταθερότητα στο προσωπικό, επαρκής χρόνος παρέμβασης και κατάλληλοι χώροι, στοιχεία που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, απουσιάζουν από μεγάλο αριθμό σχολικών μονάδων.
Οι βουλευτές υποστηρίζουν ότι η παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε πολλά σχολεία περιορίζεται σε λίγες μόνο ώρες εβδομαδιαίως, γεγονός που δυσχεραίνει την ουσιαστική παρακολούθηση των παιδιών που έχουν ανάγκη στήριξης.
Ο ρόλος των ΚΕΔΑΣΥ
Κεντρική θέση στην ερώτηση καταλαμβάνει η λειτουργία των Κέντρων Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ), τα οποία αποτελούν τον βασικό θεσμό του Υπουργείου Παιδείας για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών αναγκών των μαθητών, καθώς και για τη συμβουλευτική υποστήριξη γονέων και μαθητών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, τα ΚΕΔΑΣΥ αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υποστελέχωσης, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος των δυνατοτήτων τους να εξαντλείται στις διαδικασίες αξιολόγησης και έκδοσης γνωματεύσεων.
Οι καταγγελίες αναφέρουν ότι η έλλειψη μόνιμου προσωπικού, σε συνδυασμό με την εξάρτηση από αναπληρωτές που συχνά τοποθετούνται αρκετούς μήνες μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, δημιουργεί σοβαρές δυσλειτουργίες και καθυστερήσεις.
Επιφυλάξεις για την τηλεφωνική γραμμή υποστήριξης
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη δημιουργία τηλεφωνικής γραμμής ψυχολογικής υποστήριξης για μαθητές που συμμετέχουν στις Πανελλαδικές Εξετάσεις.
Παρότι αναγνωρίζεται η σημασία κάθε μέτρου που μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές σε μία περίοδο έντονου άγχους και ψυχολογικής πίεσης, εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις για τις προϋποθέσεις εφαρμογής του.
Όπως επισημαίνεται, η τηλεφωνική συμβουλευτική αποτελεί εξειδικευμένη επιστημονική διαδικασία, η οποία απαιτεί κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού, συγκεκριμένα πρωτόκολλα λειτουργίας, διασφάλιση του απορρήτου και επαρκή εποπτεία.
Παράλληλα τίθεται ζήτημα νομικής κάλυψης των επαγγελματιών ψυχικής υγείας που θα κληθούν να διαχειριστούν ευαίσθητες υποθέσεις ανηλίκων μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας.
Οι ελλείψεις στις δημόσιες δομές ψυχικής υγείας
Ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα που αναδεικνύεται αφορά τη δυνατότητα παραπομπής μαθητών και οικογενειών σε εξειδικευμένες δημόσιες υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της ερώτησης, ακόμη και όταν εντοπίζονται σοβαρά περιστατικά μέσα από το σχολείο ή τα ΚΕΔΑΣΥ, συχνά δεν υπάρχουν διαθέσιμες δημόσιες δομές για την άμεση υποστήριξη των παιδιών ή οι λίστες αναμονής είναι τόσο μεγάλες ώστε να δημιουργούνται πρόσθετοι κίνδυνοι για την ψυχική υγεία των ενδιαφερομένων.
Ελλείψεις προσωπικού και υποδομών
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση περιγράφει εκτεταμένα προβλήματα σε ΚΕΔΑΣΥ ανά τη χώρα.
Στη Φωκίδα, όπως αναφέρεται, υπηρετεί μόλις ένας ψυχολόγος και ένας κοινωνικός λειτουργός σε οργανικές θέσεις.
Στην Ήπειρο, οι ελλείψεις επιστημονικού και εκπαιδευτικού προσωπικού φέρονται να προκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις στις αξιολογήσεις μαθητών.
Στην Ηλεία, οι αναμονές για διάγνωση μπορεί να ξεπερνούν τους έξι μήνες, με αποτέλεσμα πολλές οικογένειες να αναζητούν λύσεις στον ιδιωτικό τομέα.
Ιδιαίτερα ανησυχητική παρουσιάζεται η κατάσταση στο Ηράκλειο Κρήτης, όπου σύμφωνα με τα στοιχεία της ερώτησης εκκρεμούν περισσότερες από 3.700 αιτήσεις γονέων για αξιολόγηση και υποστήριξη.
Στο ΚΕΔΑΣΥ Δυτικής Αττικής στην Ελευσίνα καταγγέλλεται ότι δεκάδες εργαζόμενοι καλούνται να εργαστούν σε περιορισμένους χώρους, με ανεπαρκή εξοπλισμό και σοβαρές ελλείψεις σε θέματα ασφάλειας του κτιρίου. Γίνεται επίσης λόγος για προβλήματα πλημμυρών κατά τη διάρκεια κακοκαιριών, έλλειψη εξόδου κινδύνου και απουσία προσωπικού καθαριότητας επί μήνες.
Αντίστοιχα προβλήματα καταγράφονται και στο 2ο ΚΕΔΑΣΥ Α’ Αθήνας στο Παγκράτι, όπου αναφέρονται σοβαρές ελλείψεις χώρων και ζητήματα κτηριακής ασφάλειας.
Τα αιτήματα προς την κυβέρνηση
Οι βουλευτές ζητούν από την κυβέρνηση να προχωρήσει σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις με στόχο την ουσιαστική ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής στήριξης των μαθητών.
Μεταξύ άλλων προτείνουν:
- Μόνιμους διορισμούς ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε όλες τις σχολικές μονάδες.
- Σταθερή παρουσία Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού στα σχολεία.
- Ενίσχυση των ΚΕΔΑΣΥ με επιστημονικό, διοικητικό και τεχνικό προσωπικό.
- Βελτίωση των κτηριακών εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού.
- Ανάπτυξη προγραμμάτων πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης.
- Στενότερη συνεργασία σχολείων, οικογενειών και υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
Ένα ζήτημα που αφορά χιλιάδες οικογένειες
Η ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της σύγχρονης εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Οι αυξανόμενες κοινωνικές πιέσεις, οι συνέπειες της οικονομικής ανασφάλειας, η σχολική βία και οι μαθησιακές δυσκολίες δημιουργούν ένα σύνθετο περιβάλλον που απαιτεί διαρκή επιστημονική υποστήριξη.
Η συζήτηση που άνοιξε μέσω της κοινοβουλευτικής ερώτησης αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα στον τομέα της ψυχοκοινωνικής φροντίδας και επαναφέρει στο προσκήνιο το αίτημα για ουσιαστική ενίσχυση των δομών που καλούνται καθημερινά να στηρίξουν χιλιάδες μαθητές και τις οικογένειές τους σε ολόκληρη τη χώρα.