Νέα ισχυρή αναταραχή προκαλεί στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ η απόφαση του Σωκράτη Φάμελλου να ανεξαρτητοποιηθεί από την Κοινοβουλευτική Ομάδα, ανοίγοντας ακόμη ένα κεφάλαιο στην παρατεταμένη περίοδο εσωκομματικών ανακατατάξεων στον χώρο της Αριστεράς και της κεντροαριστεράς.
Ο μέχρι πρότινος πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ γνωστοποίησε επισήμως την απόφασή του στον Πρόεδρο της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, την Τετάρτη 22 Ιουλίου, ενώ στη συνέχεια εξήγησε δημόσια τους λόγους που τον οδήγησαν στην έξοδο μέσω βίντεο που δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στο μήνυμά του ο Σωκράτης Φάμελλος δεν έκρυψε την απογοήτευσή του για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, επιμένοντας παράλληλα ότι παραμένει πιστός στις πολιτικές αρχές και τις αξίες της Αριστεράς. Κυρίως, έστειλε σαφές μήνυμα υπέρ μιας ευρύτερης προοδευτικής σύγκλισης, εκτιμώντας ότι η λογική της «περιχαράκωσης» δεν μπορεί να δώσει πολιτική απάντηση στις σημερινές συνθήκες.
Μια απόφαση με ιδιαίτερο πολιτικό βάρος
Η ανεξαρτητοποίηση του Σωκράτη Φάμελλου αποκτά ξεχωριστή σημασία λόγω της πολιτικής διαδρομής του μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ και της μέχρι πρόσφατα ηγετικής του θέσης.
Ο ίδιος χαρακτήρισε την απόφασή του ιδιαίτερα δύσκολη, υπενθυμίζοντας τη μακρόχρονη σχέση του με την οργανωμένη Αριστερά, τον Συνασπισμό και τον ΣΥΡΙΖΑ.
Πρόκειται επομένως για μια κίνηση που δεν παρουσιάστηκε ως απλή κοινοβουλευτική διαφοροποίηση, αλλά ως πολιτική ρήξη με τη στρατηγική που θεωρεί ότι ακολουθεί σήμερα το κόμμα.
Η απόφαση έρχεται μάλιστα λίγες ημέρες μετά την παραίτησή του από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, γεγονός που προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα στις εξελίξεις.
«Δεν μπορώ να υποστηρίξω την περιχαράκωση»
Στην αιτιολόγηση της απόφασής του, ο Σωκράτης Φάμελλος έθεσε στο επίκεντρο το ζήτημα της πολιτικής στρατηγικής.
«Δεν μπορώ να υποστηρίξω την περιχαράκωση», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια επιλογή δεν ανταποκρίνεται στην ανάγκη για τη δημιουργία μιας ευρύτερης προοδευτικής κυβερνητικής εναλλακτικής.
Παράλληλα εξέφρασε τη λύπη του για το «αδιέξοδο» που, κατά την άποψή του, έχει δημιουργηθεί.
Η αναφορά αυτή αποτελεί ίσως και το σημαντικότερο πολιτικό σημείο της παρέμβασής του, καθώς δείχνει ότι η αποχώρησή του δεν αφορά μόνο τις εσωτερικές ισορροπίες του ΣΥΡΙΖΑ αλλά μια συνολικότερη διαφωνία για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να κινηθεί ο προοδευτικός χώρος το επόμενο διάστημα.
Επιμένει στην ανάγκη προοδευτικών συνεργασιών
Ο Σωκράτης Φάμελλος ξεκαθάρισε ότι η ανεξαρτητοποίησή του δεν σημαίνει απομάκρυνση από τις πολιτικές και ιδεολογικές αρχές που υποστήριζε μέχρι σήμερα.
Αντίθετα, δήλωσε ότι παραμένει προσηλωμένος στις αξίες της Αριστεράς και ότι θα συνεχίσει να εργάζεται για τη δημιουργία μιας ευρείας προοδευτικής σύγκλισης.
Στο μήνυμά του υπογράμμισε ότι η κοινωνία χρειάζεται «ενότητα, λύσεις και όχι διχασμούς», περιγράφοντας ουσιαστικά και το πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο σκοπεύει να κινηθεί ως ανεξάρτητος βουλευτής.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αναμένεται να τροφοδοτήσει εκ νέου τη συζήτηση γύρω από πιθανές ανακατατάξεις και συνεργασίες στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολιτικές διεργασίες επιταχύνονται.
Η πρώτη αντίδραση από τον ΣΥΡΙΖΑ
Η απάντηση από την πλευρά της Κουμουνδούρου ήταν ιδιαίτερα αιχμηρή.
Πηγές του ΣΥΡΙΖΑ αντέδρασαν στην αναφορά του πρώην προέδρου περί «αδιεξόδου», αντιστρέφοντας την κριτική και αποδίδοντας στον ίδιο ευθύνη για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.
Η σκληρή αυτή αντίδραση δείχνει ότι η πολιτική σχέση των δύο πλευρών έχει πλέον περάσει σε διαφορετική φάση και ότι η ανεξαρτητοποίηση δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια προσωρινή διαφοροποίηση.
Η αποχώρηση έρχεται μετά την παραίτηση από την προεδρία
Η νέα εξέλιξη δεν ήρθε σε πολιτικό κενό.
Ο Σωκράτης Φάμελλος είχε ήδη αποχωρήσει από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ νωρίτερα μέσα στον Ιούλιο, χωρίς τότε να εγκαταλείψει ούτε τη βουλευτική του έδρα ούτε το κόμμα.
Η ανεξαρτητοποίησή του λίγες ημέρες αργότερα σηματοδοτεί επομένως ένα δεύτερο και σαφώς πιο αποφασιστικό βήμα απομάκρυνσης.
Το γεγονός αυτό ενισχύει την εικόνα μιας βαθύτερης πολιτικής διαφωνίας, η οποία δεν περιορίστηκε στο ζήτημα της ηγεσίας αλλά επεκτάθηκε στη στρατηγική, στην κατεύθυνση και στις προοπτικές του κόμματος.
Νέα πίεση για την Κοινοβουλευτική Ομάδα
Η αποχώρηση του πρώην προέδρου προστίθεται στις ανακατατάξεις που έχουν προηγηθεί και μεταβάλλει εκ νέου τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες για τον ΣΥΡΙΖΑ.
Πέρα από την αριθμητική διάσταση, όμως, υπάρχει και ο πολιτικός συμβολισμός.
Η αποχώρηση ενός προσώπου που μέχρι πολύ πρόσφατα βρισκόταν στην κορυφή της κομματικής πυραμίδας δημιουργεί αναπόφευκτα ερωτήματα για τη συνοχή του κόμματος και για το κατά πόσο μπορούν να ακολουθήσουν νέες διαφοροποιήσεις.
Οι επόμενες κινήσεις στελεχών και βουλευτών αποκτούν πλέον αυξημένο ενδιαφέρον, καθώς οποιαδήποτε νέα αποχώρηση θα μπορούσε να εντείνει ακόμη περισσότερο την πίεση προς την Κουμουνδούρου.
Τι σημαίνει η αναφορά σε «ευρεία προοδευτική σύγκλιση»
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει η επιλογή του Σωκράτη Φάμελλου να μην περιορίσει τη δήλωσή του στους λόγους αποχώρησης.
Αντίθετα, παρουσίασε και την κατεύθυνση που θεωρεί ότι πρέπει να ακολουθήσει ο ευρύτερος προοδευτικός χώρος.
Η επιμονή του στην ανάγκη «σύγκλισης και συνεργασίας» αφήνει ανοιχτό το ερώτημα για τις επόμενες πολιτικές πρωτοβουλίες του.
Ο ίδιος δεν ανακοίνωσε τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα ούτε γνωστοποίησε προσχώρηση σε κάποιο άλλο κόμμα. Η τοποθέτησή του, ωστόσο, δείχνει ότι επιθυμεί να παραμείνει ενεργός στις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη για την ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου.
Το βλέμμα πλέον στις επόμενες κινήσεις
Η ανεξαρτητοποίηση Φάμελλου έρχεται σε μια περίοδο έντονης κινητικότητας και αυξάνει ακόμη περισσότερο την αβεβαιότητα γύρω από την επόμενη ημέρα του ΣΥΡΙΖΑ.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον τόσο στις επόμενες κινήσεις του ίδιου όσο και στις αντιδράσεις εντός του κόμματος.
Θα παραμείνει για μεγάλο διάστημα ανεξάρτητος βουλευτής; Θα αναλάβει πρωτοβουλίες για τη συγκρότηση ενός ευρύτερου προοδευτικού μετώπου; Θα υπάρξουν και άλλες αποχωρήσεις;
Προς το παρόν, ο ίδιος κρατά ανοιχτά τα χαρτιά του ως προς τα οργανωτικά επόμενα βήματα. Το πολιτικό του μήνυμα, ωστόσο, είναι σαφές: θεωρεί ότι η απάντηση στην κρίση του προοδευτικού χώρου δεν βρίσκεται στην εσωστρέφεια, αλλά στην αναζήτηση συνεργασιών.
Η φράση του ότι θα συνεχίσει να υπηρετεί αυτή την κατεύθυνση «μέσα και έξω από τη Βουλή» αποκτά έτσι ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν.
Σε κάθε περίπτωση, η αποχώρηση ενός μέχρι πρότινος προέδρου δεν αποτελεί μια συνηθισμένη εσωκομματική εξέλιξη. Αποτελεί ένα ακόμη επεισόδιο στις βαθιές ανακατατάξεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στον χώρο της Αριστεράς και της κεντροαριστεράς και προσθέτει έναν ακόμη άγνωστο στην εξίσωση της επόμενης πολιτικής περιόδου.