Ανησυχητικές διαστάσεις λαμβάνουν τα περιστατικά αυτοκτονικότητας και αυτοτραυματισμού μεταξύ παιδιών και εφήβων στην Ελλάδα, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε «Το Χαμόγελο του Παιδιού», 491 παιδιά χρειάστηκαν υποστήριξη για αυτοκτονικότητα ή αυτοτραυματική συμπεριφορά μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026.
Πρόκειται για σχεδόν τρία παιδιά κάθε ημέρα, με τα περιστατικά του εξαμήνου να αντιστοιχούν ήδη στο 63% εκείνων που καταγράφηκαν σε ολόκληρο το 2025.
Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, στις 10 Οκτωβρίου, ο Οργανισμός παρουσιάζει τα στοιχεία από τις υπηρεσίες του, αναδεικνύοντας την ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης των προβλημάτων ψυχικής υγείας και ουσιαστικής υποστήριξης των παιδιών.
Τα κορίτσια και οι έφηβοι στο επίκεντρο
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού, το 70% των περιστατικών αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς αφορούσε εφήβους, ενώ το 67% αυτών ήταν κορίτσια.
Παράλληλα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026:
- 195 παιδιά έλαβαν συμβουλευτική υποστήριξη.
- 152 παιδιά έλαβαν εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
- 835 παιδιά αφορούσαν αναφορές κακοποίησης και παραμέλησης.
- 150 παιδιά υποστηρίχθηκαν για σοβαρούς διαδικτυακούς κινδύνους.
Η ψηφιακή ζωή και οι κίνδυνοι για τους ανηλίκους
Τα στοιχεία που αφορούν τα παιδιά που υποστηρίχθηκαν για σοβαρούς διαδικτυακούς κινδύνους υπενθυμίζουν ότι η προστασία των ανηλίκων αφορά και το ψηφιακό περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν.
Η διαδικτυακή παρενόχληση, η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, οι πιέσεις που σχετίζονται με την κοινωνική αποδοχή και η διάδοση προσωπικών πληροφοριών μπορούν να δημιουργήσουν δύσκολες καταστάσεις για παιδιά και εφήβους. Οι εμπειρίες αυτές δεν επηρεάζουν όλα τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο, ωστόσο η δυνατότητα να ζητήσουν βοήθεια χωρίς φόβο είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Η συζήτηση για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου χρειάζεται να συνοδεύεται από εμπιστοσύνη και ουσιαστική επικοινωνία. Η απλή απαγόρευση της πρόσβασης στο διαδίκτυο δεν αρκεί για να αντιμετωπιστούν όλες οι δυσκολίες. Χρειάζεται τα παιδιά να γνωρίζουν πώς να αναγνωρίζουν επικίνδυνες συμπεριφορές, πώς να προστατεύουν τα προσωπικά τους δεδομένα και σε ποιον μπορούν να απευθυνθούν όταν κάτι τα φοβίζει ή τα φέρνει σε δύσκολη θέση.
Ο Οργανισμός επισημαίνει ότι τα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνουν τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες χωρίς να αναζητούν βοήθεια.
Η σημασία των στοιχείων και η ανάγκη έγκαιρης παρέμβασης
Οι αριθμοί που δημοσιοποίησε «Το Χαμόγελο του Παιδιού» αναδεικνύουν τη σημασία της ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων ως ζητήματος που απαιτεί συστηματική προσοχή από την οικογένεια, το σχολείο και τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Η εφηβεία είναι μια περίοδος σημαντικών σωματικών, συναισθηματικών και κοινωνικών αλλαγών. Οι πιέσεις που σχετίζονται με τις σχολικές υποχρεώσεις, τις σχέσεις με συνομηλίκους, την εικόνα του εαυτού και την ανάγκη αποδοχής μπορούν να επιβαρύνουν την ψυχική κατάσταση ενός παιδιού. Όταν οι δυσκολίες αυτές συνδυάζονται με άλλους παράγοντες, όπως η κοινωνική απομόνωση, ο εκφοβισμός ή προβλήματα στο οικογενειακό περιβάλλον, η ανάγκη υποστήριξης μπορεί να γίνει ακόμη πιο έντονη.
Η έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών και η πρόσβαση σε κατάλληλη επαγγελματική βοήθεια μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προστασία της ψυχικής υγείας. Για τον λόγο αυτό, η δυνατότητα των παιδιών να μιλούν χωρίς φόβο και να αισθάνονται ότι λαμβάνονται σοβαρά υπόψη αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αναζήτηση βοήθειας.
Γιατί πολλά παιδιά δυσκολεύονται να μιλήσουν
Η αναζήτηση βοήθειας δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση για ένα παιδί ή έναν έφηβο. Ο φόβος ότι δεν θα γίνει κατανοητό, η ντροπή, η ανησυχία για την αντίδραση των ενηλίκων και το κοινωνικό στίγμα που εξακολουθεί να συνοδεύει τα προβλήματα ψυχικής υγείας μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά.
Ορισμένα παιδιά δυσκολεύονται να περιγράψουν αυτό που αισθάνονται ή δεν γνωρίζουν πώς να εκφράσουν την ψυχική τους δυσφορία. Άλλα ενδέχεται να φοβούνται ότι θα αντιμετωπιστούν με αυστηρότητα ή ότι οι δυσκολίες τους θα υποτιμηθούν ως κάτι παροδικό.
Σε αυτό το πλαίσιο, η προσεκτική ακρόαση χωρίς επικρίσεις και η αποφυγή φράσεων που υποβαθμίζουν τα συναισθήματα ενός παιδιού μπορούν να διευκολύνουν την επικοινωνία. Η έκφραση ανησυχίας, η αλλαγή συμπεριφοράς ή η απομόνωση δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αυτόματα ως ένδειξη συγκεκριμένου προβλήματος, αλλά μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για μια ήρεμη συζήτηση και, εφόσον χρειάζεται, για αναζήτηση επαγγελματικής συμβουλής.
Ο ρόλος της οικογένειας και του σχολείου
Η οικογένεια και το σχολείο αποτελούν δύο από τα σημαντικότερα περιβάλλοντα της καθημερινότητας ενός παιδιού. Οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και οι άλλοι ενήλικοι που βρίσκονται κοντά του μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη αναγνώριση αλλαγών στη συμπεριφορά και στη συναισθηματική του κατάσταση.
Η παρατεταμένη απόσυρση από δραστηριότητες, οι έντονες μεταβολές στη διάθεση, η απομάκρυνση από φίλους ή η έκφραση απελπισίας είναι παραδείγματα που μπορεί να χρειάζονται προσοχή, ιδίως όταν επιμένουν ή συνδυάζονται μεταξύ τους. Κανένα μεμονωμένο σημάδι δεν αρκεί από μόνο του για να οδηγήσει σε ασφαλή συμπεράσματα.
Η ουσιαστική υποστήριξη προϋποθέτει ένα περιβάλλον στο οποίο τα παιδιά μπορούν να μιλήσουν χωρίς να φοβούνται ότι θα τιμωρηθούν, θα γελοιοποιηθούν ή θα κατηγορηθούν για όσα αισθάνονται. Όταν υπάρχουν ενδείξεις σοβαρής ψυχικής δυσφορίας ή αυτοτραυματικής συμπεριφοράς, είναι σημαντικό να ζητείται η συνδρομή κατάλληλου επαγγελματία ψυχικής υγείας.
«Όταν ένα παιδί δεν ζητά βοήθεια, δεν σημαίνει ότι δεν τη χρειάζεται»
Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα του νέου βίντεο που δημιούργησε «Το Χαμόγελο του Παιδιού» για την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας.
Ένα τηλέφωνο που δεν χτυπά και ένα παιδί που δεν καλεί αποτελούν την αφετηρία της καμπάνιας, η οποία υπενθυμίζει ότι η σιωπή δεν συνεπάγεται απουσία προβλήματος.
Όπως τονίζει ο Οργανισμός, ένα παιδί μπορεί να διστάζει να ζητήσει βοήθεια επειδή φοβάται, ντρέπεται ή θεωρεί ότι η δυσκολία που αντιμετωπίζει δεν είναι αρκετά σημαντική.
Η ψυχική υγεία των παιδιών ως συλλογική ευθύνη
Η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας αποτελεί αφορμή για να αναδειχθεί η ανάγκη ουσιαστικής αντιμετώπισης των προβλημάτων ψυχικής υγείας, πέρα από τη συμβολική αναφορά μιας ημέρας.
Η ενημέρωση των γονέων, η υποστήριξη των εκπαιδευτικών, η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και η αντιμετώπιση του κοινωνικού στίγματος αποτελούν σημαντικές παραμέτρους μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης. Εξίσου σημαντικό είναι να μπορούν τα παιδιά να μιλούν για τις δυσκολίες τους χωρίς να αισθάνονται ότι πρέπει να τις κρύψουν ή να τις αντιμετωπίσουν μόνα τους.
Τα στοιχεία που παρουσίασε «Το Χαμόγελο του Παιδιού» προσφέρουν μια εικόνα των περιστατικών που έφτασαν στις υπηρεσίες του Οργανισμού. Δεν αποτυπώνουν, ωστόσο, κατ’ ανάγκη το σύνολο των παιδιών που αντιμετωπίζουν αντίστοιχες δυσκολίες, καθώς αρκετά ενδέχεται να μην έχουν αναζητήσει υποστήριξη.
Το μήνυμα της καμπάνιας παραμένει σαφές: η σιωπή ενός παιδιού δεν σημαίνει ότι δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα. Η προσοχή, η κατανόηση και η έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας μπορούν να αποτελέσουν ουσιαστικά βήματα για την προστασία της ψυχικής του υγείας.